Grypa (wirus grypy, influenza)

Grypa (z łac. influenza) to wirusowa choroba dróg oddechowych, jest jedną z najczęściej występujących chorób układu oddechowego. Co roku około 10% populacji świata ulega zakażeniu, a około 250 tys. osób umiera. Wzrost zachorowań w rejonach o klimacie umiarkowanym, na półkuli północnej przypada na miesiące jesienno-zimowe (od listopada do kwietnia), a na półkuli południowej zachorowania rozwijają się od maja do września.

Zachorowania na grypę u ludzi wywołują dwa typy wirusa grypy – A i B.

Wirus grypy należy do rodziny Orthomyxoviridae, zakażają i uszkadzają komórki nabłonkowe układu oddechowego (nosa, krtani, tchawicy i oskrzeli). Wśród ludzi największą liczbę zakażeń wywołują typy A i B wirusa, lecz tylko typ A zdolny jest do wywołania epidemii, a nawet pandemii.

Wirus grypy typu A odpowiada za najcięższe przypadki grypy. Jest przebiegły, potrafi względnie szybko zmutować, zmieniając strukturę białkową swojej otoczki, dzięki czemu przeciwciała osób, które już raz chorowały na grypę, nie są w stanie rozpoznać nowego szczepu wirusa jako zagrożenia. Wirusy grypy A dzieli się na podtypy na podstawie budowy dwóch białek na powierzchni wirusa – hemaglutyniny (H) i neuraminidazy (N). Wirus grypy typu A występuje u ludzi, ssaków i ptaków, zwłaszcza u ptactwa dzikiego: kaczek, gęsi, kormoranów i wiele innych gatunków.

Wirus grypy typu B charakterystyczny jest tylko dla ludzi. Przebieg grypy typu B jest dużo łagodniejszy niż przy infekcji wirusem grypy typu A, choć zdarzają się podobne komplikacje charakterystyczne dla infekcji wirusem grypy typu A. 

Zarówno wirus typu A jak i B podlegają częstym mutacjom, które powodują powstawanie nowych wariantów wirusa.

Wirus grypy typu C

Wirus grypy typu C występuje powszechnie, jednak nie powoduje objawów chorobowych i ma mniejsze znaczenie w zakażeniach u ludzi. Typ C występuje u ludzi i świń. Wirus grypy C powoduje lekkie infekcje (np. zapalenie spojówek) i nie powoduje epidemii. Infekcja często przebiega bezobjawowo.

Objawy grypy

Grypa objawia się zwykle jako ostre, pojawiające się nagle zakażenie górnych dróg oddechowych, z towarzyszącym osłabieniem, wysoką gorączką, kaszlem, bólami głowy, mięśni lub zatkanym nosem. Wirus przenosi się drogą kropelkową, a poza organizmem gospodarza jest w stanie przeżyć od kilku do kilkunastu godzin, jeśli warunki ku temu sprzyjają (np. panuje duża wilgotność). Wirus z łatwością atakuje tam, gdzie skupia się wielu ludzi (np. w szkołach, szpitalach lub hipermarketach). Wirus przemieszcza się w kroplach wydalanych podczas kichania i kaszlu. Cząstki wirusa nie pozostają zawieszone w powietrzu, lecz osiadają na różnych powierzchniach. Możliwą drogą zakażenia jest bezpośredni kontakt ze skażonymi wydzielinami w momencie dotykania ręką okolic oczu, nosa i ust. Zakaźność wirusa grypy utrzymuje się od 2 do 5 dni i ustępuje do 10 dni.

Grypa o niepowikłanym przebiegu, u osób ze sprawnym układem odpornościowym trwa około tygodnia i ulega samowyleczeniu, jednak są grupy chorych o podwyższonym ryzyku. Są to: dzieci poniżej 4 roku życia, starsze osoby powyżej 65 roku życia lub osoby przewlekle chore.

Charakterystycznymi dla grypy objawami są:

– gorączka powyżej 37,8°C

– kaszel

– ostry początek choroby

– dreszcze

– bóle głowy i mięśni

– złe samopoczucie

– drapanie w gardle

– suchy, męczący kaszel

– zatkany nos

– katar.

W przypadku podejrzenia grypy pacjenci w miejscach publicznych powinni zakładać maski zasłaniające nos i usta oraz ograniczyć kontakty z otoczeniem.

Powikłania grypy

Zakażenie wirusem grypy może mieć bardzo poważne skutki, począwszy od zapalenia płuc, a na zgonie skończywszy. Możliwe powikłania nie oszczędzają żadnej grupy, dotykają one wszystkich niezależnie od płci czy wieku, jednak najbardziej zagrożone są osoby starsze i osoby przewlekle chore.

Zapalenie płuc

Płuca są organem, który najczęściej ulega powikłaniom wirusa grypy, najczęstszym przypadkiem zgonów wśród dzieci, ludzi starszych i osób o obniżonej odporności jest zapalenie płuc o etiologii bakteryjnej.  Wirusowe zapalenie płuc jest także obarczone dużą śmiertelnością, szacowaną na 10%-20%. Występują także powikłania mieszane wirusowo-bakteryjne zapalenia płuc, wtórne (pogrypowe) bakteryjne zapalenia płuc oraz inne powikłania układu oddechowego.

Powikłania kardiologiczne

Jednym z powikłań grypy jest zapalenie mięśnia sercowego, które statystycznie dotyka 10%-12% procent przypadków chorych ludzi. Zapalenie może mieć niebezpieczny, nagły i gwałtowny przebieg,  do którego w skrajnym przypadku dojść może do wstrząsu kardiogennego, niedotlenienia kluczowych dla życia narządów, a w konsekwencji – do zgonu.

Powikłania neurologiczne

Drgawki gorączkowe. Najczęściej obserwuje się drgawki wśród 20% hospitalizowanych dzieci. Tego typu drgawki mogą być objawem poważniejszych powikłań ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takiego jak zaburzenie świadomości lub zapalenie mózgu. Zaburzenia stanu świadomości, czyli tzw. encefalopatia, obejmują stany łagodnego splątania, majaczenia lub nawet śpiączkę.  Mogą pojawić się drgawki, halucynacje, zaburzenia mowy, ruchu, czucia. Spośród 217 przypadków grypy z powodu encefalopatii zmarło 27% chorych dzieci.

Zgon

Przybliżone dane epidemiologiczne wskazują, że z powodu sezonowej grypy umiera na świecie od 250 tys. do 500 tys. osób rocznie. Według danych Głównego Inspektoratu Sanitarnego z powodu grypy sezonowej w ostatnich latach w Polsce na 1000 osób chorujących umiera od 1 do 5 osób. Istotnym czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu grypy sezonowej jest wiek. Szczególnie zagrożone są osoby starsze, powyżej 65 roku życia, u których ryzyko śmierci wzrasta trzykrotnie, a u osób powyżej 85 roku życia ryzyku zgonu wzrasta aż 16-krotnie.

Leczenie grypy

Grypa jest chorobą wirusową, więc do jej leczenia nie stosuje się antybiotyków. Jeśli dojdzie do powikłań bakteryjnych i zostaną zaatakowane płuca, lekarz może podjąć decyzję o antybiotykoterapii. Medycyna oficjalna zaleca szczepienia przeciw grypie, więcej informacji można zasięgnąć u swojego lekarza rodzinnego. Można także naturalnie budować siły obronne swojego organizmu, aby przebieg grypy był łagodniejszy, a choroba trwała krócej. O naturalnym wsparciu odporności zapraszam do kolejnego artykułu.

A. M.

Źródło:

Grypa, praktyczne kompendium; pod redakcją Adama Antczaka; Warszawa 2015