Ziołowy mini ogródek na parapecie (natka pietruszki, rzeżucha, szczypiorek, bazylia)

Świeża zielenina to w okresie jesienno-zimowym źródło witamin i soli mineralnych, które w tym czasie trudno zdobyć. Dlatego warto założyć ziołowy ogródek na kuchennym parapecie. Natka pietruszki, szczypiorek, rzeżucha czy bazylia przyprawią nie jedno z dań w naszej kuchni.

Natka pietruszki

Pietruszka należy do rodziny roślin selerowatych, znana i stosowana jest od najdawniejszych czasów. Rzymianie i Grecy uważali nać za roślinę świętą, która dodaje siły i odwagi. Do Polski natka pietruszki trafiła w XVI wieku, gdzie obecnie zarówno korzeń, jak i nać stosowane są w każdej kuchni oraz medycynie naturalnej. Pietruszka należy do rodziny selerowatych. Zielone listki pietruszki są bogatym źródłem witaminy C – 100 g naci zawiera aż 177,7mg (więcej niż w cytrusach) i żelaza – w 100 g jest 5 mg. Ponadto zawierają witaminy z grupy B, witaminę A, beta-karoten, potas, wapń, fosfor, magnez, sód, błonnik. Natka pietruszki to bomba witaminowa, która wzmacnia odporność, chroni przed infekcjami oraz zapobiega anemii. Działa antybakteryjnie, antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie i przeciwgrzybicznie. Dzięki właściwościom moczopędnym łagodzi problemy układu moczowego. Zalecana jest w leczeniu kamicy nerkowej oraz schorzeń dróg moczowych. Oczyszcza organizm, usuwając z niego toksyny. Działa rozkurczowo, pobudza wydzielanie śliny i soku żołądkowego wspomagając trawienie. Ponadto usuwa nadmiar wody z organizmu, dlatego też zalecana jest w dietach redukcyjnych. Może pomóc wywołać spóźnioną miesiączkę, wzmacnia krwawienie miesiączkowe oraz łagodzi bóle menstruacyjne. Spożywanie natki korzystnie wpływa na wzrok, wygląd cery, włosów i paznokci oraz … odświeża oddech – wystarczy żuć świeże listki naci.

Domowa hodowla: Natkę pietruszki z powodzeniem wyhodujemy w doniczce na kuchennym parapecie. Wystarczy włożyć korzenie pietruszki do głębokiej doniczki wypełnionej ziemią i podlewać, gdy ziemia będzie lekko przesuszona. Po niedługim czasie wyrośnie zielony pióropusz listków, które można dodawać niemalże do wszystkich potraw, m.in. sałatek, past kanapkowych, zup, koktajli, dań mięsnych czy rybnych. Warto dodać, że kobiety ciężarne i osoby z chorobami nerek powinny ograniczyć spożycie natki do 2 łyżeczek dziennie.

Szczypior

Szczypiorek to zielone warzywo o cebulowatym smaku i rurkowatym kształcie. Jest źródłem witamin: witamin A (w postaci prowitaminy — beta karotenu), C, K, witamin z grupy B oraz minerałów: żelaza, wapnia, miedzi, manganu, potasu, boru i molibdenu. Dzięki wysokiej zawartości witaminy C stosowany jest w profilaktyce infekcji wirusowych, pomocny jest przy przeziębieniu czy katarze. Świeży szczypiorek pomaga poradzić sobie z suchym kaszlem, gdyż olejki eteryczne wpływają na zwiększenie wydzielania śluzu w drogach oddechowych. Spożywanie warzywa przyspiesza trawienie, zwiększa wydzielanie soku żołądkowego, pobudza apetyt, zapobiega zaparciom. Dzięki obecności allicyny szczypiorek wykazuje działanie bakteriobójcze. Świeży szczypior oczyszcza układ pokarmowy z drożdży, bakterii (bakterie Escherichia coli – pałeczka okrężnicy, Listeria monocytogenes, Clostridium botulinum – laseczka jadu kiełbasianego) oraz pasożytów. Ponadto oczyszcza organizm z toksyn. Kwasu foliowy i inne witaminy z grupy B korzystnie wpływają na układ nerwowy i mózg, Spożywanie szczypiorku pomaga także chronić układ krwionośny, delikatnie obniża też ciśnienie krwi.

Domowa hodowla. Szczypior łatwo wyhodować w na parapecie kuchennym. Wystarczy cebulki np. tzw. dymki posadzić w doniczce z ziemią, ustawić na parapecie i podlewać. Można też cebulę umieścić w słoiku napełnionym do ¼ wysokości wodą (woda ma przykrywać korzonki; jeśli wody będzie za dużo, cebula zgnije). Szczypior szybko rośnie, więc po niedługim czasie będzie gotowy do spożycia. Dodajemy do jajecznicy, omletów, past kanapkowych, twarogu, zup, sałatek, surówek czy różnych placuszków warzywnych, np. z cukinii. Szczypiorku nie zaleca się osobom z problemami żołądkowymi, m.in. nadkwasotą, chorobami wrzodowymi żołądka i jelit, ostrym zapaleniu pęcherzyka żółciowego oraz trzustki.

Rzeżucha

Rzeżucha (Cardamine L.), zwana pieprzycą siewną to roślina zielna z rodziny kapustowatych znana już od najdawniejszych czasów. Chleb z grubą warstwą rzeżuchy miał dać siłę młodym Persom przed polowaniem lub wyprawę wojenną. Do Polski roślina dotarła w XV wieku, zyskując popularność, głównie w okresie świąt wielkanocnych. Świeże liście pieprzycy siewnej są źródłem wielu witamin: A, C, K, B2, B6, PP, kwas foliowego, kwasu pantotenowego oraz minerałów: wapnia, żelaza, siatki, magnezu, potasu, jodu, miedzi, mangan. Dzięki tak bogatej zawartości roślina stosowana jest w profilaktyce i leczeniu niektórych schorzeń, ale też w kosmetyce. Rzeżucha obniża poziom cukru we krwi, wspomaga prawidłową pracę trzustki, wątroby wspomagając pracę układu pokarmowego. Pomaga też pozbyć się toksyn z organizmu, działa antybakteryjnie, dezynfekuje jamę ustną, przewód pokarmowy oraz układ moczowy. Spożywanie rzeżuchy zaleca się też przy anemii, gdyż dzięki specyficznemu, ostremu smakowi poprawia apetyt. Może zapobiec osteoporozie oraz reumatyzmowi. Dba o prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo- naczyniowego oraz tarczycy. Korzystnie wpływa także na urodę, wzmacniając włosy i paznokcie. Pomaga pozbyć się trądziku i łagodzi zmiany łojotokowe. z problemami trądzikowymi i łojotokiem. Rzeżuchę można dodawać do kanapek, sałatek, surówek, twarożku i jaj. Nie należy jednak spożywać jej więcej niż 3 łyżki rzeżuchy dziennie.

Domowa hodowla: Nasiona wysyp na talerzyk wyłożony ligniną, watą lub płatkami kosmetycznymi i postaw na parapecie. Nasiona muszą mieć wilgotne podłoże, należy więc je regularnie podlewać. Po ok. 7 dniach rzeżuchę ścinamy nożycami tuż nad ligniną.

Bazylia

Bazylia pospolita (Ocimum basilicu) to powszechnienie znana i stosowana jednoroczna roślina z rodziny jasnotowatych o wyjątkowym smaku i aromacie. Stosowana była już w przedhistorycznej Azji i starożytnym Egipcie, do Europy trafiła za czasów panowania Aleksandra Macedońskiego. Jest ona ważnym elementem kuchni śródziemnomorskiej. W Polskiej kuchni pojawiła się w XVI, zyskując coraz większą popularność. Listki bazylii zawierają witaminy: A, K, C, z grupy B, minerały: wapń, żelazo, magnez, mangan oraz olejki eteryczne, garbniki, saponiny, zeaksantynę i luteinę. Bazylia dzięki bogatemu składowi roślina wykazuje właściwości lecznicze. Wspomaga pracę układu pokarmowego, m.in. zapobiega niestrawności oraz niweluje nadmiar gazów. Działa przeciwzapalnie, może być stosowana podczas przeziębienia czy grypy. Olejki bazylii wykazują silne działanie przeciwbakteryjne, hamując wzrost bakterii (Staphylococcus aureus, Streptococcus faecalis, Escherichia coli, Shigella, Salmonella, gatunki Mycobacterium i Pseudomonas aeruginosa), które mogą powodować zatrucia pokarmowe, choroby dróg moczowych, zapalenie płuc i czerwonki. Chroni wzrok, zapobiegając zwyrodnieniu plamki żółtej i zaćmie. Poprawia nastrój i dodaje energii.
Bazylia świetnie komponuje się z pomidorami, ale stanowi też doskonały dodatek do sałatek, zup, warzyw (np. bakłażan, cukinia). Przyprawiamy zielem dania z drobiu, makaronów, sosy, omlety. Bazylia jest głównym składnikiem pesto. Należy pamiętać, aby bazylię dodawać, że bazylię dodajemy pod koniec gotowania, żeby nie straciła swoich cennych właściwości.
Domowa hodowla: Nasiona bazylii wysiej do doniczki wypełnionej żyzną ziemią. Nasion nie przykrywaj podłożem, żeby lepiej kiełkowały. Podlewaj regularnie. Gdy siewki mają 2-3 liście pikujemy je do docelowych doniczek. Bazylia lubi stanowisko słoneczne. Możemy też kupić dorosłą roślinę w sklepie i uprawiać na kuchennym parapecie.

Przepisy

Pietruszkowe pesto

duży pęczek natki pietruszki, ząbek czosnku, 3 łyżki oliwy z oliwek, 3 łyżki startego parmezanu, sól, pieprz

Natkę opłucz, osusz. Odetnij gałązki a listki zblenduj z pozostałymi składnikami. Przypraw do smaku. Pesto doskonale nadaje się do kanapek, ale też sałatek i innych dań.

Pomidory z bazylią

pomidor, 3-5 listków bazylii, mozzarella, łyżka oliwy z oliwek

Pomidora umyj, pokrój w plastry. Mozzarellę pokrój w plastry. Na talerzu ułóż na zmianę pomidora z mozzarellą. Polej oliwą z oliwek i udekoruj listkami bazylii.

Zielony twarożek na kanapki

25 dkg twarożku, 3 łyżki rzeżuchy, 3 łyżki jogurtu naturalnego, sól, pieprz

Twaróg zmiksuj z jogurtem i przyprawami, dodaj posiekaną rzeżuchę. Nałóż na pełnoziarnistą kromkę chleba.

A. B.