Jarosław Cieśla

Jesień w szkolnej ławce. Jak wspierać dobre codzienne nawyki dziecka?

Jesienią dziecko narażone jest na wiele zagrożeń. Zmienna pogoda, niższa temperatura powietrza, coraz krótszy dzień, mniejsza eksploracja promieni słonecznych, ryzyko infekcji – te wszystkie elementy mogą wpływać na większą możliwość ataku wirusów i bakterii oraz osłabienie odporności młodego człowieka. Ryzyko przeziębienia jest większe również z powodu częstego kontaktu z rówieśnikami w szkole. Dlatego ważne jest, żeby umacniać w dziecku potrzebę higienicznego stylu życia oraz utrwalać bardzo proste nawyki, które mogą pomóc zapobiec chorobom i podnieść poziom funkcjonowania układu immunologicznego. Na co więc należy zwrócić szczególną uwagę?

Dobry przykład dorosłych

Dziecko nie przyswoi dobrych nawyków, jeśli jego rodzic czy opiekun tylko o tym mówi i przypomina, a sam postępuje inaczej. Najważniejszy zatem jest dobry przykład. Nasza pociecha powinna widzieć, że my sami wykonujemy pewne czynności wpływające na poprawę zdrowia lub też unikamy zagrożeń, które mogą doprowadzić do infekcji i pogorszenia samopoczucia. Dziecko podpatruje dorosłych, obserwuje i upewnia się, że słowa dorosłego nie są rzucane na wiatr.

W młodym człowieku często rodzi się bunt przeciwko nakazom i zakazom i jak w znanym porzekadle „na złość może odmrozić sobie uszy”. Dlatego najlepszą metodą przekazu pewnych wartości jest dawanie dobrego przykładu. Można zaproponować dziecku wspólne działanie, takie jak aktywność ruchowa na powietrzu, ćwiczenia poranne lub wieczorne, wymyślenie zdrowego menu i przyrządzenie razem z nim posiłku, a także pójście spać o tej samej godzinie.

Dla dziecka rodzic jest jak lustro, w którym się przegląda. Jeśli widzi, że dorosły najwięcej wolnego czasu spędza przed telewizorem czy też telefonem komórkowym lub zaniedbuje swoje zdrowie, wtedy samo również może pójść tym śladem. Bądźmy zatem dobrym przykładem dla swojej pociechy.

Dorosły powinien z dzieckiem rozmawiać i wsłuchiwać się w jego potrzeby. Pogadanka na temat zdrowego stylu życia i wprowadzenia właściwych nawyków nie może opierać się tylko na tym, że pociecha ma dostosować się do na nakazów i zakazów. Najlepszym wyjściem będzie, jeśli zrozumie, po co to robi. Dzięki temu młody człowiek będzie czuł się bezpiecznie i bez presji, co wpłynie na jego lepsze samopoczucie psychiczne.

Odpoczynek i zdrowy sen

Po wakacjach dziecko zaczyna intensywny czas nauki szkolnej. Jednak nie tylko na nią poświęca swoją energię. Często uczęszcza na dodatkowe zajęcia fizyczne i umysłowe, a także należy do różnych kół zainteresowań, przez co może być zmęczone, a nawet rozdrażnione i zestresowane. Dla pełnej regeneracji młodego organizmu potrzebny jest zaplanowany odpoczynek. Warto dać mu zatem też czas na zabawę, jaką sam sobie wybierze, oraz możliwość poleniuchowania. To będzie relaks zarówno dla ciała, jak i umysłu. Należy też pamiętać o tym, że dziecko w wieku szkolnym potrzebuje od 9 do 11 godz. nieprzerwanego snu. Warto więc wprowadzić stałe godziny udania się na spoczynek, co pozwoli na przyzwyczajenie młodego człowieka do takiego rytmu dnia.

Przed pójściem spać dziecko nie powinno stymulować się oglądaniem telewizji, siedzeniem przed komputerem czy tabletem. W innym przypadku może mieć problem z zaśnięciem, a następnego dnia ze wstaniem z łóżka. Dobrą opcją będzie spędzenie tego czasu np. z rodzicami i wspólne wyciszenie się, sprawdzi się tu słuchanie relaksującej muzyki lub czytanie książki. Ten codzienny rytuał nie tylko wpłynie na lepsze zdrowie pociechy, ale będzie też przyjemną formą spędzenia wolnego czasu całej rodziny. Pamiętajmy, że prawidłowy sen wpływa na lepszą odporność organizmu.

Aktywność ruchowa

Uprawianie sportu, rekreacja ruchowa czy też każdy inny rodzaj aktywności fizycznej to elementy, które wpływają na utrzymanie lub poprawę stanu naszego zdrowia. Powodują przyspieszenie krążenia, szybszy metabolizm, wzmacniają kondycję i podnoszą odporność organizmu. Gdy przychodzi jesień, dziecko powinno jak najczęściej być aktywne ruchowo, zwłaszcza na powietrzu. Każda forma jest dobra: gry zespołowe, zabawy z rówieśnikami na podwórku, jazda na rowerze, bieganie, długie rodzinne spacery.

Warto zadbać o to, żeby dziecko codziennie miało zapewniony ruch na powietrzu, zamiast godzinami przesiadywać przed ekranem komputera lub telefonu. Dotlenienie mózgu pozwoli mu się odprężyć, co pozytywnie wpłynie na umysł i zredukuje stres, np. przed klasówką. Wystarczy ok. 20–30 min dziennie aktywności fizycznej, żeby poprawić odporność dziecka. Najlepiej jest oczywiście, jeśli przebywa na powietrzu, jednak w deszczowe dni lub gdy nie ma zbyt dużo czasu, warto poćwiczyć w pomieszczeniu, co również da pozytywny efekt. Ważne jest, żeby robić to codziennie. Dobrym pomysłem będzie ustalenie konkretnej godziny na aktywność. Najlepiej gdyby dorosły spędzał ten czas razem z dzieckiem, przez co młody człowiek bardziej się zmotywuje do wysiłku.

Odpowiednie ubranie

W chłodne dni podczas przebywania na powietrzu wiele osób ma tendencję do ubierania się zbyt ciepło. W takich wypadkach często dochodzi do przegrzania, co może być przyczyną przeziębień i zachorowań. Pamiętajmy, że nawet podczas marszu temperatura naszego ciała się podniesie. Dobrym pomysłem podczas aktywności jest ubieranie się na tzw. cebulkę, czyli warstwowo.

Żeby nie doprowadzić do zbytniego wychłodzenia organizmu, nie należy oczywiście bagatelizować panującej pogody. Jesienią jest ona zmienna. Warto zatem chronić głowę i uszy przed wiatrem, zakładając odpowiednią czapkę, a szyję okrywać np. chustą wielofunkcyjną.

Zdrowe pożywienie

Posiłek, jaki dziecko spożywa, wpływa na zdrowie i poziom odporności. Jesienią warto postawić na produkty sezonowe, ponieważ zawierają one wiele witamin, biopierwiastków oraz inne substancje, które doskonale wpływają na poprawę funkcjonowania układu immunologicznego. W menu powinny zagościć w dużych ilościach warzywa korzeniowe, takie jak marchew, pietruszka, seler i buraki, oraz kapustne, czyli brokuły, kalafior, kapusty biała i czerwona, a także jarmuż oraz brukselka. Bardzo zdrowa jest także dynia. Zawarte w warzywach antyoksydanty pomogą zwalczać stres i wzmocnią organizm dziecka. Na poprawę odporności świetnie sprawdzą się również kiszonki, np. z buraków, ogórków czy kapusty. Nie zapominajmy także o owocach. Jesienią będą to gruszki, jabłka, śliwki, żurawina, czarny bez, a także dzika róża. Te produkty to prawdziwa bomba witaminowa.

Dziecko powinno spożywać pełnowartościowe posiłki również w czasie przebywania w szkole. Dzięki temu zapewni sobie odpowiednią dawkę energii i wpłynie na utrzymanie zdrowia. Lepiej, żeby unikało przyjmowania wysokoprzetworzonych produktów, a także słonych, słodkich i tłustych przekąsek. Niewskazane jest też picie napojów słodzonych, a zwłaszcza energetycznych, które są szkodliwe dla młodego organizmu. Zamiast nich do szkoły lub na zajęcia pozalekcyjne dziecko może wziąć przegotowaną wodę lub bogatą w minerały. Dzięki temu zadba o odpowiednie nawodnienie organizmu.

Zasady i nawyki, które poprawią zdrowie dziecka

W wspieraniu dobrych nawyków bardzo dobrze sprawdzi się wprowadzenie różnych zasad, które dziecko powinno przestrzegać. Warto wcześniej wytłumaczyć mu, że są one dla jego dobra, a jeśli zdarzy się, że czasami o nich zapomni, to nie trzeba robić mu z tych powodów mocnych uwag, żeby się nie zniechęciło. Tu przyda się dobry przykład rodzica, dzięki czemu pociecha będzie kształtować pozytywne nawyki i nauczy się odpowiedzialności, ponieważ dorosły nie rzuca słów na wiatr, tylko sam wprowadza je w życie.

Przykładowe codzienne zasady:

mycie rąk po wyjściu z toalety i przed spożyciem posiłku, również w szkole;
przed wyjściem do szkoły dziecko powinno zjeść pełnowartościowe śniadanie;
zwracanie uwagi, żeby ubrudzonymi palcami rąk nie dotykać ust, a także oczu;
zasłanianie ust i odwracanie się od rozmówcy przy kichaniu;
posiadanie przy sobie chusteczek higienicznych;
robienie przerw przy korzystaniu z telefonu, tabletu, komputera czy telewizji i nie przesiadywanie godzinami przed ich ekranami;
zakończenie korzystania z wyżej wymienionych urządzeń elektronicznych na godzinę lub dwie przed snem;
codzienne wietrzenie pomieszczeń w mieszkaniu, zwłaszcza pokoju dziecka;
przyjmowanie suplementów witaminy D3, po wcześniejszej konsultacji ze specjalistą;
podczas spacerów wybieranie miejsc wolnych od smogu i spalin;
przeznaczenie czasu na relaks i wyciszenie.