Biegunka
Biegunka


Biegunka to kolejny, dokuczliwy objaw ze strony przewodu pokarmowego. Biegunką nazywany jest stan, w którym liczba wypróżnień zwiększa się ponad normę właściwą dla danej osoby, a konsystencja stolców staje się płynna lub półpłynna oraz bardziej obfita i intensywna niż „normalnie”. Tzw. normy prawidłowego wypróżniania się (tzn. uformowanie stolca czy częstość defekacji) zostały określone np. w tzw. bristolskiej skali, ale oczywiście u poszczególnych, zdrowych osób częstość, nasilenie, kolor czy konsystencja kału dość znacznie mogą się od siebie różnić. Zależy to od wielu czynników fizjologicznych i osobniczych.


Każdy z nas stosuje odmienną dietę, je o różnych porach dnia, rzadko lub często, wypija dużą ilość płynów lub małą ilość. Poza tym proces trawienia u niektórych przebiega szybciej, a u niektórych wolniej lub wolniej; ktoś jest bardziej aktywny fizycznie lub mniej, ma inną wrażliwość psychiczną czy anatomię, wykonuje taki czy inny rodzaj pracy – wobec tak wielu zmiennych czynników trudno jednoznacznie ocenić, jak prawidłowo powinien wyglądać akt wypróżniania się u danej jednostki.


Jedno jest pewne – wobec tak wielkiej różnorodności powinniśmy poznać swój własny, indywidualny rytm wypróżnień, a wtedy łatwiej nam będzie wyłapać osobnicze odstępstwa od normy i samoobserwacja pozwoli nam zareagować na pojawiające się dolegliwości.
Ważne: niezamierzone chudnięcie jest objawem, które powinno wzbudzić niepokój.



Czym jest biegunka


Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, „biegunka” to potoczna nazwa opisująca stan oddawania stolców o nadmiernie luźnej konsystencji, z większą częstotliwością niż dotychczas (czyli więcej niż 3 razy dziennie). W zależności od czasu trwania rozróżnia się biegunkę:
•    ostrą, trwającą krócej niż 14 dni,
•    przetrwałą (od 14 do 29 dni),
•    przewlekłą, trwającą krócej niż 30 dni.

Biegunka przewlekła ma jeszcze takie postaci:


•    biegunka sekrecyjna,
•    biegunka osmotyczna,
•    biegunka zapalna,
•    biegunka tłuszczowa.



Biegunka ostra


Według Światowej Organizacji Zdrowia każdego roku notuje się 2 mld przypadków epizodów ostrej biegunki, jest to bardzo pospolita dolegliwość. Początek ostrej biegunki jest nagły. Może przebiegać z wymiotami, gorączką, bólem głowy i mięśni.

Najczęstszą przyczyną ostrej biegunki są zakażenia przewodu pokarmowego lub spożycie toksyn skażonych bakteriami (jest to powyżej 90 proc. przypadków). W pozostałych przypadkach ostra biegunka powstaje w wyniku niepożądanego działania leków, a także zatrucia grzybami, na skutek nadwrażliwości pokarmowej, niedokrwiennego zapalenia okrężnicy i ostrego zapalenie uchyłków okrężnicy.

Przyczyną zakażenia może być także niedostateczna higiena, spożycie surowego mięsa, niepasteryzowanego, surowego mleka, niemytych surowych warzyw i owoców, picie nieprzegotowanej wody lub kontakt ze zwierzętami. Znana jest także „biegunka podróżnych” dotykająca turystów przebywających w egzotycznych krajach. Biegunka podróżnych doczekała się zabawnych określeń: „klątwa faraona” czy „galop gringo”.

Większość przypadków ostrej biegunki ma charakter infekcyjny i samoograniczający się, często występuje u osób dotychczas zdrowych. Zwykle trwa krótko (do 3 dni). Jednak istnieją przypadki, w których zasadne jest wykonanie dodatkowych badań, szczególnie stolca, zwłaszcza jeśli podejrzewa się epidemię (zachorowanie grupowe).

Sytuacje alarmowe:

•    ciężki przebieg choroby,
•    biegunki z odwodnieniem,
•    6 lub więcej biegunek na dobę,
•    silne bóle brzucha,
•    krwiste lub śluzowe biegunki,
•    gorączka powyżej 38°C,
•    utrzymywanie się objawów dłużej niż tydzień,
•    czynniki ryzyka: ciąża, małe dzieci, osoby starsze, pow. 70 r.ż., współistniejąca nieswoista choroba zapalna jelit, choroby serca (ryzyko odwodnienia), zaburzenia odporności.


Biegunka sekrecyjna


W biegunce sekrecyjnej kał jest bardzo obfity (nawet do kilku litrów na dobę), wodnisty, zwykle nie występuje ból brzucha. Biegunka budzi chorego w nocy.



Biegunka osmotyczna


Pieniste i tryskające stolce mogą świadczyć o zaburzeniach trawienia dwucukrów. Biegunka osmotyczna ustaje na czczo i po zaprzestaniu spożywania osmotycznie czynnej substancji.



Biegunka tłuszczowa


Stolce są tłuste, połyskliwe, trudne do spłukania wodą z muszli. Mają gnilny zapach.



Biegunka zapalna


Biegunce mogą towarzyszyć reakcje zapalne – gorączka czy zwiększone stężenie białek ostrej fazy, wzrost OB. Może występować krew.


Jak leczyć biegunkę

Leczenie ostrej biegunki polega na leżeniu w łóżku, niespożywaniu lub ograniczeniu pokarmów, za to wypijania sporej ilości płynów (raczej nie samej wody). Do nawadniania warto wykorzystać musy i kompoty jabłkowe, zupy, preparaty elektrolitowe.
Wspomagająco w leczeniu biegunek można stosować probiotyki wspierające odbudowę i działanie flory bakteryjnej.
Przeciwdziałać biegunce można poprzez higieniczny tryb życia, mycie rąk wodą z mydłem przed jedzeniem i przygotowywaniem posiłku oraz po każdorazowym skorzystaniu z toalety. Owoce i warzywa powinno się dokładnie umyć przed spożyciem, a także należy unikać produktów spożywczych „wysokiego ryzyka”, czyli np. niepasteryzowane, surowe mleko, surowe ryby, niedogotowane lub surowe mięsa, nieprzegotowana woda.


Agata Majcher





Inne wpisy w tej kategorii

Choroba refluksowa przełyku

2022-01-26

Choroba refluksowa przełyku

Według definicji choroba refluksowa przełyku (gastroesophageal reflux disease – GERD – inna, potoczna nazwa to refluks żołądkowo-przełykowy)  to zespół dolegliwości wywołanych zarzucaniem (refluk [...]

Czytaj dalej

Jogging, czyli wolne bieganie dla każdego

2022-01-26

Jogging, czyli wolne bieganie dla każdego

Osoby, które chcą poprawić stan swojego zdrowia, często decydują się na uprawianie aktywności ruchowej. Regularne i systematyczne treningi dość szybko są w stanie podnieść komfort organizmu na wi [...]

Czytaj dalej

Kwiaty konopi

2022-01-26

Kwiaty konopi

Konopie siewne to rośliny wykorzystywane na wiele sposobów. Powszechnie znane jest ich działanie lecznicze. W Indiach palenie wyrobów na bazie tych ziół ma związek z kultem religijnym podczas róż [...]

Czytaj dalej