Aronia – niedoceniony owoc o cennych właściwościach

Jest ciemna, cierpka, ściągająca usta i raczej trudno wyobrazić sobie, żeby ktoś podjadał ją garściami prosto z krzaka. A jednak aronia zasłużyła na znacznie więcej uwagi, niż zwykle jej poświęcamy. Szczególnie jesienią, kiedy świeżych, sezonowych owoców jest coraz mniej, a organizm powoli przestawia się na chłodniejszą część roku. Co ciekawe, aronia wcale nie pochodzi z Polski. Jej ojczyzną jest Ameryka Północna. W naszej części Europy znalazła jednak znakomite warunki do uprawy, a Polska stała się jednym z ważnych producentów tych owoców. Można więc powiedzieć, że choć aronia przyjechała do nas z daleka, dziś całkiem dobrze zadomowiła się w polskim, jesiennym krajobrazie.

Bogactwo składników odżywczych

Należy do rodziny różowatych (Rosaceae), czyli tej samej, do której zaliczamy m.in. jabłonie, grusze, maliny, jeżyny czy głóg. Uprawiana jest w wielu częściach świata, a jej owoce wykorzystuje się do produkcji soków, przecierów, dżemów, suszu oraz koncentratów. Charakterystyczny, niemal czarny kolor aronii to nie przypadek. Owoce aronii zawierają pektyny, cukry i kwasy organiczne, a także składniki mineralne. Jednak największe zainteresowanie budzą obecne w nich związki polifenolowe, przede wszystkim proantocyjanidyny, antocyjany, flawonole oraz kwasy fenolowe, w tym kwas chlorogenowy i neochlorogenowy. Na uwagę zasługuje zawartość manganu, molibdenu i miedzi, a także witamina C.

Świeżą aronię trudno pomylić z borówką czy czarną porzeczką. W ustach niemal natychmiast pojawia się uczucie suchości i ściągania. Odpowiadają za nie w dużej mierze taniny, które odpowiadają za efekt cierpkości i charakterystycznego ściągania błon śluzowych.

Drugim znakiem rozpoznawczym aronii jest jej intensywna barwa, za którą odpowiadają antocyjany, naturalne barwniki roślinne należące do grupy flawonoidów. Dzięki tym związkom rośliny mogą przybierać barwy od czerwonej i purpurowej aż po granatową. Antocyjany są związkami biologicznie aktywnymi, a ich zadaniem jest redukcja stresu oksydacyjnego, procesów zapalnych, wsparcie pracy naczyń krwionośnych oraz poprawa metabolizmu.

Wpływ związków biologicznie czynnych aronii na organizm człowieka

Układ sercowo-naczyniowy jest jednym z najlepiej poznanych kierunków badań nad aronią. Doktor Henryk Różański zwraca uwagę na tradycyjne wykorzystanie jej owoców i przetworów w kontekście naczyń krwionośnych, krążenia i nadciśnienia. Produkty z aronii wykazują pozytywny wpływ na ciśnienie tętnicze, funkcjonowanie śródbłonka, profil lipidowy oraz markery stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego. Pamiętajmy: regularne dostarczanie polifenoli wraz z dietą sprzyja zachowaniu zdrowia układu krążenia.

Różne produkty z aronii, takie jak soki czy przetwory, wykazują działanie przeciwmiażdżycowe, wpływają korzystnie na cholesterol całkowity, LDL, HDL oraz triglicerydy.

Aronia wspiera także organizm w walce z cukrzycą i innymi chorobami metabolicznymi. Polifenole aronii pozytywnie wpływają na metabolizm glukozy, wrażliwość na insulinę oraz aktywność enzymów uczestniczących w trawieniu węglowodanów. Oczywiście należy wybierać produkty z aronii niesłodzone, choć owoc ten ma pewien kulinarny problem: jest cierpki. Można temu jednak zaradzić i zamiast dodawać cukru, łączyć ją ze słodszymi owocami, takimi jak jabłko, gruszka, śliwka czy banan.

Sok, owoc, susz czy ekstrakt?

Świeża aronia nie znika z miski w pięć minut, a jej cierpki i ściągający smak sprawia, że prędzej skonsumujemy ją w formie soku, suszu, konfitur, nalewek czy ekstraktów, a nie rwaną prosto z krzaczka.

Świeże i mrożone owoce

Zaletą świeżej aronii jest jej nieprzetworzona forma – dostarcza błonnika, pektyn i polifenoli. Jej charakterystyczna cierpkość nie każdemu jednak odpowiada, dlatego dobrym sposobem na jej złagodzenie jest mrożenie. Po rozmrożeniu aronia staje się łagodniejsza i świetnie sprawdza się jako dodatek do koktajli, owsianek czy jogurtów. Mrożenie pozwala również przechowywać ją przez wiele miesięcy bez konieczności przygotowywania mocno dosładzanych przetworów.

Sok z aronii

To prawdopodobnie najpopularniejszy sposób korzystania z aronii. Doktor Henryk Różański wymienia sok ze świeżych owoców jako jedną z podstawowych form ich wykorzystywania. Czysty sok aroniowy ma bardzo intensywny smak, dlatego można traktować go jako niewielki dodatek do wody lub łączyć z innymi sokami.

Suszona aronia

Suszenie pozwala przechowywać owoce długo i wygodnie wykorzystywać je poza sezonem. Suszoną aronię można dodawać do musli albo przygotowywać z niej napary. Trzeba jednak pamiętać, że polifenole z czasem ulegają degradacji; w szczególności antocyjany są wrażliwe m.in. na temperaturę, światło, tlen i długotrwałe przechowywanie. Sposób suszenia może więc wpływać na ich końcową zawartość. Podobna zasada dotyczy innych przetworów. Wielogodzinne gotowanie owoców nie jest najlepszym sposobem na zachowanie wszystkich związków obecnych w świeżej aronii.

Koncentrat aronii

Jeszcze innym rozwiązaniem są koncentraty aronii. W przeciwieństwie do zwykłego suszonego owocu mogą być koncentrowane lub standaryzowane na określoną zawartość polifenoli czy antocyjanów. Dzięki temu stosunkowo niewielka ilość ekstraktu może dostarczać znacznie więcej tych związków niż taka sama porcja świeżych owoców.

Bibliografia: Różański H., Aronia w fitoterapii, https://rozanski.li/1900/aronia-w-fitoterapii/.

Suplement diety. Produkt przeznaczony dla osób dorosłych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Produkt nie posiada właściwości leczniczych. Stosować zgodnie z informacją zawartą na opakowaniu.

Materiał ma charakter edukacyjny i popularyzatorski. Nie stanowi porady medycznej ani rekomendacji leczenia. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży, karmienia piersią lub przyjmowania leków decyzję o stosowaniu preparatów roślinnych należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.