Budowa i funkcje krążka międzykręgowego (dysku)

Jednym z podstawowych elementów składowych struktury kręgosłupa jest krążek międzykręgowy, oddzielający od siebie kolejne kręgi kręgosłupa. Jest to taka „poduszeczka”, której celem jest amortyzacja obciążeń, którym codziennie poddawany jest nasz kręgosłup.
Krążek międzykręgowy składa się z trzech głównych elementów: jądra miażdżystego (stanowiącego ok. 15 proc. masy krążka), pierścienia włóknistego (zbudowanego z włókien kolagenowych i z od 6 do 20 pierścieni zwanych „lamellami“) oraz blaszek granicznych, które tworzą główne połączenie dysku z trzonami kręgów. Tylna część krążków „przyczepiona” jest do rdzenia kręgowego w kanale kręgowym, od którego odchodzą korzenie nerwowe. Dysk zbudowany jest w głównej mierze z wody (jądro miażdżyste zawiera jej aż 70–90 proc.)

Jądro miażdżyste

To wewnętrzna warstwa dysku znajdująca się w centralnej części krążka międzykręgowego, a otoczone jest pierścieniem włóknistym. W tkance jądra znajdują się związki – proteoglikany – o właściwościach higroskopijnych (chłoną i zatrzymują wodę, niczym gąbka). Jądro miażdżyste jest plastyczne, nieustannie podlega różnym deformacjom i wielokierunkowym obciążeniom. W zależności od działających na nie sił może przez cały czas zmieniać swój kształt.

Pierścień włóknisty

To zewnętrzna warstwa dysku otaczająca jądro miażdżyste. Jego główną funkcją jest ograniczanie ruchu i stabilizacja dwóch sąsiadujących ze sobą kręgów. Pierścień włóknisty jest narażony na różnego rodzaju przeciążenia, które trwając przez dłuższy czas, prowadzą do  uszkodzenia pierścienia włóknistego, czyli do dyskopatii.

Blaszki graniczne

Za ich pośrednictwem dysk łączy się z trzonami sąsiednich kręgów. Blaszki graniczne są zbudowane z chrząstki włóknistej i szklistej – umożliwiają dyfuzję płynów do środka krążka międzykręgowego. Ich funkcją jest również ochrona trzonu kręgu przez przenoszenie i przejmowanie części obciążenia.

Uszkodzenie krążka międzykręgowego to choroba zwyrodnieniowa zwana dyskopatią. Jest to podstępna choroba, której początkowe objawy często są przez ludzi bagatelizowane. Niestety długotrwałe ignorowanie sygnałów może prowadzić do stanu,  którego ostatecznym ratunkiem zostaje już operacja. Więc zawsze warto zapobiegać niż leczyć, a w przypadku kręgosłupa jest to arcyważne.

Jak pracują krążki międzykręgowe i co można zrobić dla zdrowia dysków

Aby utrzymać dysk w dobrej kondycji jak najdłużej, powinien on być odpowiednio do sytuacji obciążany. Jeśli tylko nie występują jakieś ostre stany bólowe, wymagające leżenia, w celu zachowania pełnosprawności, dysk potrzebuje ruchu. Nie jest on unaczyniony, jest strukturą pomiędzy dwoma kośćmi - struktura ta nie ma własnych  naczyń krwionośnych. Dysk odżywia się dzięki naprężaniu i rozprężaniu, a składniki odżywcze do prawidłowego funkcjonowania pobiera na drodze samorzutnego przenikania cząsteczek (dyfuzji). W ciągu dnia dyski pracują - są ściskane, kompresowane - ponieważ przeważnie przyjmujemy postawę wyprostowaną. Natomiast w nocy leżymy, więc dyski się relaksują, dekompresują, rozprężają, pobierając wodę i  składniki odżywcze – z tego powodu człowiek rano jest wyższy niż wieczorem.
Oprócz bezruchu, dla kręgosłupa bardzo niezdrowe jest zbyt długie przebywanie w tej samej pozycji (np. wielogodzinne siedzenie), jak również picie zbyt małych ilości wody. Nieodżywione i niedostatecznie nawodnione dyski z czasem tracą elastyczność, co nasila dolegliwości bólowe kręgosłupa, co może prowadzić do dyskopatii.

Podsumowując: w 100 procentach ruch to zdrowie, a w przypadku profilaktyki zdrowego kręgosłupa ruszanie się jest absolutną koniecznością.