Bor

Bor

Bor

Bor jest półmetalem powszechnie występującym w przyrodzie. Największe wykorzystanie boru odnotowuje się w produkcji szkła (zwłaszcza ognioodpornego). Używany jest w przemyśle chemicznym, kosmetycznym, garbarskim i farmaceutycznym. W medycynie bor stosowany jest w profilaktyce i w leczeniu zapalenia kości oraz stawów, osteoporozy i raka prostaty.

Funkcje boru

Bor ma istotne znaczenie w regulacji hormonalnej, metabolizmie minerałów, wydajności i funkcjonowaniu mózgu. Odgrywa ważną rolę w profilaktyce i terapii osteoporozy, zapaleniach kości i stawów. Reguluje metabolizm wapnia, magnezu, miedzi, metioniny, argininy, fosforu, fluoru i witaminy D. Podnosi poziom hormonów sterydowych w osoczu krwi, dzięki czemu wpływa na przyswajalność wapnia i zapobiega osteoporozie. Wpływa na gospodarkę kostną i mineralną ustroju, poprzez współpracę z wapniem i witaminą D w regulacji metabolizmu oraz rozwoju tkanki kostnej.

Bierze udział w powstawaniu zmian morfologicznych, co związane jest z hamowaniem procesu namnażania się komórek nowotworowych. W badaniach na zwierzętach wykazano, że dieta bogata w bor przyczyniała się do zmniejszenia rozmiaru guza i hamowała rozrost raka prostaty. Związki boru hamują transport komórek nowotworowych i ich przerzuty poprzez zapobieganie tworzeniu się nowych odgałęzień naczyń krwionośnych, które zaopatrują tkanki nowotworowe w tlen i substancje odżywcze.

Objawy i ryzyko niedoboru: 

    • zwiększone stężenie w moczu magnezu, wapnia, z kolei w osoczu krwi stężenie wapnia i kalcytoniny jest zmniejszone;

    • osłabienie funkcji poznawczych, np. słaba pamięć krótkoterminowa i długoterminowa, zaburzona percepcja;

    • zwiększone ryzyko zachorowania na raka prostaty;

    • zwiększone ryzyko wykształcenia wad układu kostno-szkieletowego, ciężkie deformacje stawów.

Źródła w pokarmie

Bor jest łatwo wchłaniany zarówno przez przewód pokarmowy, jak i drogą oddechową – natychmiast następuje wzrost jego stężenia w nerkach, a także mózgu, wątrobie i tkance tłuszczowej. Nie jest kumulowany w organizmie człowieka i jest szybko wydalany. Najdłużej zatrzymywany jest w komórkach nerwowych. W wątrobie nerkach i mózgu stwierdzono zbliżone ilości.

Głównym źródłem boru jest żywność i woda, z tym że pokarmy pochodzenia roślinnego zawierają znacznie więcej boru niż te pochodzenia zwierzęcego. Bogate w bor są różnego typu: orzechy, migdały, wiele ziół i roślin leczniczych (np. podagrycznik), miód, owoce, brokuły, ziemniaki.  

Agata Majcher

Bibliografia

Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechświat, Challoner J., Poznań 2014

Pierwiastki śladowe w geo- i biosferze, Kabata-Pendias A., Szteke B., Puławy 2012

Mikroskładniki odżywcze, U. Gröber, Wrocław 2010

Inne wpisy w tej kategorii

Gruszka – wszystkie (prawie) jej tajemnice

2021-09-14

Gruszka – wszystkie (prawie) jej tajemnice

Grusza była ceniona od wieków. Wzmianki w wielu pismach mówią o tym, że nawet dyktator Rzymu Gajusz Juliusz Cezar poświęcał swój czas na jej uprawę, doceniając walory tej rośliny. Owoce gruszy ma [...]

Czytaj dalej

Otocz się pięknem miedzianych przedmiotów – dla zdrowia i elegancji

2021-09-14

Otocz się pięknem miedzianych przedmiotów – dla zdrowia i elegancji

Miedź jest jednym z pierwiastków śladowych niezbędnych dla naszego zdrowia i życia. Można ją w łatwy sposób pozyskiwać nie tylko z pożywienia, ale także wykorzystując miedziane przedmioty. W jaki [...]

Czytaj dalej

Toksyczny i niebezpieczny kadm

2021-08-31

Toksyczny i niebezpieczny kadm

Większość metali śladowych jest pożytecznych i potrzebnych dla zdrowia oraz dla właściwego funkcjonowania organizmów żywych, a niektóre z nich są nawet nazywane „pierwiastkami niezbędnymi”. Jedna [...]

Czytaj dalej

Sól – naturalne lekarstwo

2021-08-09

Sól – naturalne lekarstwo

W tym artykule będzie mowa o soli. Zazwyczaj traktujemy ją jako zwykłą przyprawę do posiłków, zapominając całkowicie o innych jej właściwościach. Niestety jeszcze do niedawna błędnie uważano, że [...]

Czytaj dalej

Kobalt

2021-08-06

Kobalt

Kobalt jest błyszczącym, twardym metalem, który – podobnie jak żelazo – ma właściwości ferromagnetyczne (przyciąga jak magnes) w warunkach temperatury Curie – temperatury, powyżej której ferromag [...]

Czytaj dalej

Srebro

2021-08-04

Srebro

Srebro zaliczane jest do grupy metali szlachetnych. Jego wartość poznano już 4000 lat p.n.e., kiedy wykorzystywano je do wyrobu biżuterii oraz używano w handlu jako środka płatniczego. Obecnie zn [...]

Czytaj dalej