Serce – nie tylko symbol miłości

Serce – pod tym słowem kryje się wiele znaczeń i skojarzeń. Oczywiście w związku z nadchodzącym świętem zakochanych, które obchodzone jest corocznie 14 lutego, serce kojarzymy jako symbol miłości, emocji oraz uczuć. Tego dnia oraz w okresie poprzedzającym zza sklepowych witryn i zewsząd spoglądają na nas serca. Są to różnorakie ozdoby wykonane z różnych materiałów – duże, małe, średnie i zazwyczaj czerwone. Z drugiej jednak strony serce to nasz bardzo ważny i nieustannie pracujący organ. Niestety jego choroby, obok nowotworów, to najczęstsze dziś przyczyny zgonów. Dlatego o każde z tych serduszek należy zadbać. Na miłość oraz na dbałość o swoje serce nigdy nie jest bowiem za późno.

Eros ze skrzydłami i serce otoczone cierniami

Od starożytności serce związane jest z emocjami, choć od początku nie było ono kojarzone z miłością. Znany przecież z mitologii greckiej bóg miłości Eros, przedstawiany był ze skrzydłami, łukiem i strzałami. Dopiero średniowieczni poeci oraz autorzy w swojej literaturze zaczęli przedstawiać serce jako symbol miłości. Rycerz bowiem, aby zasłużyć na miłość uroczej niewiasty, musiał zdobyć jej serce.

Największy rozgłos skojarzenie to zyskało w renesansie. Symbol miłości w postaci serca zyskał bardzo na popularności, i to nie tylko w słowie mówionym, ale też pisanym. Zaczęto tworzyć obrazy i przedmioty przedstawiające serce. Były to dwie połączone półkule z zagłębieniem u góry i wypustem u dołu. Taki wizerunek serca obowiązuje zresztą do dziś.

Nawet ikonografia chrześcijańska przejęła symbol serca, najczęściej związany jest on z Jezusem Chrystusem (serce otoczone cierniami) oraz Matką Boską. Współcześnie symbol serca widnieje już niemal wszędzie – w biżuterii, na kartkach pocztowych, w bukietach kwiatów wręczanych osobie ukochanej, na obrazach i różnych gadżetach. Jest to dziś chyba najbardziej rozpoznawalny symbol na świecie, który jest wszechobecny niemal we wszystkich kulturach i dziedzinach życia. Oprócz miłości symbolizuje też szeroko pojęte uczucia, empatię, a nawet współczucie.

Choroby serca to niestety jedna z najczęstszych przyczyn zgonów

Miłość miłością, ale serce to niestety również kłopoty. Choroby serca i choroby nowotworowe to najczęstsze dziś przyczyny zgonów. Pod terminem „serce” kryje się cały wachlarz niedomagań, które wpływają na mięsień sercowy.

Najczęstsze przypadłości tego typu to:

• nadciśnienie tętnicze – podwyższone ciśnienie obciąża mocno naczynia krwionośne oraz serce; zazwyczaj kłopoty sercowe rozpoczynają się właśnie od nadciśnienia;
• arytmia – zaburzenia rytmu pracy serca polegają na zbyt szybkim, zbyt wolnym, albo nieregularnym rytmie, wynikającym na przykład z migotania przedsionków;
• niewydolność serca – zazwyczaj wskutek uszkodzenia serce niewystarczająco efektywnie pompuje krew;
• choroba wieńcowa (niedokrwienna) serca – wynika z miażdżycy i powoduje niedostateczne ukrwienie mięśnia sercowego, skutkuje bólem w klatce piersiowej (dusznica bolesna) lub zawałem;
• wady serca – mogą być wrodzone (np. wadliwa przegroda) lub nabyte (wady zastawek);
• zapalenie mięśnia sercowego – choroba samego serca, ewentualnie wsierdzia (wewnętrzna warstwa ściany serca) lub osierdzia (dwuwarstwowy worek otaczający serce).

Oprócz wymienionych występują oczywiście jeszcze inne przypadłości tego organu. W profilaktyce chorób serca kluczowe jest odżywianie, czyli unikanie tłuszczów zwierzęcych, wysoce przetworzonych węglowodanów (białe mąki, biały ryż, makarony) oraz słodyczy, unikanie używek (tytoń, alkohol, narkotyki). Oprócz tego niezbędna jest regularna aktywność fizyczna. Należy także systematycznie kontrolować ciśnienie krwi, poziom glukozy we krwi oraz cholesterolu i trójglicerydów. Bardzo istotne są też unikanie stresu oraz radzenie sobie z emocjami. Jeśli chodzi o żywienie, to osobiście polecam dietę śródziemnomorską, dietę DASH (stosowana w leczeniu nadciśnienia tętniczego) lub nowoczesną dietę profesora T. Colina Campbella. Wszystkie te wymienione metody odżywiania zakładają podobne zasady żywieniowe.

Objawy chorób serca

Przy jakichkolwiek dolegliwościach zdrowotnych istotna jest znajomość objawów i szybka reakcja na nie. W przypadku chorób związanych z układem krążenia oraz mięśniem sercowym nie należy lekceważyć:

• bólu lub ucisku w klatce piersiowej,
• osłabienia, zawrotów głowy i omdleń,
• nierównego bicie serca (arytmia) i kołatania,
• zadyszki i duszności podczas wysiłku fizycznego (nawet niewielkiego),
• obrzęków nóg.

Objawy te są często lekceważone, ale mogą świadczyć o początkach choroby lub nawet o jej zaawansowaniu. Dlatego też regularne mierzenie ciśnienia i poziomu cukru to krok do zdrowia. Pamiętajmy, że cukrzyca sprzyja rozwojowi chorób serca i często są to współistniejące dolegliwości. W laboratorium natomiast należy regularnie badać poziom cholesterolu oraz trójglicerydów, szczególnie w sytuacjach, gdy zaobserwujemy któryś z powyższych objawów.

W tym roku tak się ułożyło, że 12 lutego przypada tłusty czwartek, a już dwa dni później, 14 lutego – walentynki, czyli święto zakochanych. Niektórzy zwracają uwagę na to, że pomiędzy tymi dniami jest jeszcze piątek 13. To oczywiście okazja do zajadania się pączkami oraz innymi słodkościami. Pozwolę sobie jednak przypomnieć, że cukier to jeden z największych wrogów naszego organizmu, w tym serca, dlatego mogę jedynie zaapelować o umiar.

Serce to miejsce zamieszkania naszej duszy, to symbol miłości i pozytywnych emocji, ale też szczególny organ, o który należy mocno zadbać. Zdrowe jedzenie, ruch i świeże powietrze mogą zapewnić, że będziemy mieć serce jak dzwon, czego wszystkim życzę!

Bibliografia: 1/ Praca zbiorowa, Zdrowe serce. Jak dbać o serce i układ krążenia?, Wydawnictwo Arystoteles, 2025. 2/ https://www.cbkjci.pl/post/blog/306,kiedy-serce-wola-o-pomoc-najczestsze-choroby-ukladu-krazenia.

Suplement diety. Produkt przeznaczony dla osób dorosłych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Produkt nie posiada właściwości leczniczych. Stosować zgodnie z informacją zawartą na opakowaniu.