Agnieszka Madej-Uhl

Co stoi na drodze do oszczędzania?

Wczoraj rozmawiałam z klientką, która powiedziała mi coś, co słyszę bardzo często: „Wiem, że powinnam odkładać pieniądze, ale jakoś zawsze coś mi stoi na drodze". I pomyślałam sobie – październik to dobry moment, żeby przyjrzeć się temu „jakoś" z zupełnie innej strony. Nie od strony budżetu domowego, arkusza kalkulacyjnego czy kolejnej aplikacji do oszczędzania. Tylko od strony ciała, podświadomości i tego, co nosimy w sobie z pokolenia na pokolenie.

Bo jeśli od lat próbujesz oszczędzać i zawsze w tym samym momencie coś się „psuje" – dosłownie: pralka, samochód, ząb – to nie jest pech. To jest wzorzec.

Ciało pamięta to, czego umysł nie chce pamiętać

W Totalnej Biologii patrzymy na objawy i sytuacje życiowe nie jako przypadek, ale jako komunikat. Ciało i nasze życiowe okoliczności odzwierciedlają konflikty i przekonania, których często nie jesteśmy świadome. Jeśli w twojej rodzinie pieniądze zawsze były źródłem lęku, wstydu albo poczucia winy, to twoje ciało i twoja rzeczywistość finansowa mogą do dziś powielać ten sam scenariusz – nawet jeśli świadomie robisz wszystko inaczej niż twoja mama czy babcia.

Zauważyłam, że wiele kobiet po czterdziestce nosi w sobie przekonanie: „nie zasługuję na to, żeby mieć więcej niż moi rodzice". To nie jest zdanie, które ktoś wypowiedział wprost. To coś, co wyczytałyśmy z napięcia w ciele mamy, kiedy otwierała kopertę z rachunkiem. Z ciszy przy stole, kiedy tata wracał z pracy zmartwiony. Z tego, ile razy usłyszałyśmy „nie stać nas" zamiast „poradzimy sobie".

Pamiętam klientkę, nazwijmy ją Anią, która przez lata pracowała na stanowisku kierowniczym, zarabiała bardzo dobrze, a mimo to co miesiąc miała poczucie, że „ledwo wychodzę na zero". Kiedy zaczęłyśmy pracować z jej historią rodzinną, okazało się, że jej babcia straciła cały majątek podczas wojny i do końca życia powtarzała: „nic nie jest pewne, wszystko można stracić w jednej chwili". Ania nigdy nie słyszała tego zdania wprost od babci – usłyszała je od mamy, która powtarzała je jak mantrę przy każdej większej decyzji finansowej. Ania nieświadomie żyła tak, jakby w każdej chwili miała stracić wszystko, dlatego jej ciało i podświadomość „dbały" o to, żeby nigdy nie zgromadziła zbyt wiele – bo przecież i tak można to stracić. Dopiero nazwanie tego mechanizmu pozwoliło jej zacząć budować inną relację z pieniędzmi.

Programy rodowe – dlaczego powtarzamy to samo

Program rodowy to nieświadomy scenariusz, który przechodzi z pokolenia na pokolenie – dopóki ktoś w rodzinie go nie zauważy i świadomie nie zdecyduje się go zmienić. Pieniądze są jednym z najczęstszych obszarów, w których te programy się ujawniają, bo są bardzo konkretne, mierzalne, widoczne na koncie bankowym w każdym miesiącu.

Widziałam to wielokrotnie w pracy z klientkami: kobieta zarabia dobrze, ale pieniądze „nie zatrzymują się" – zawsze coś się wydarzy, żeby konto wróciło do zera. Albo odwrotnie – ktoś boi się wydawać nawet na swoje podstawowe potrzeby, bo w rodzinie panowało przekonanie, że „trzeba oszczędzać na czarną godzinę", i ta czarna godzina nigdy się nie kończy, mimo że realnie nic złego się nie dzieje.

Te wzorce nie są twoją winą. Są twoim dziedzictwem – tak jak kolor oczu czy skłonność do alergii. Różnica polega na tym, że to dziedzictwo można świadomie przeprogramować.

Dlaczego powtarzają się te same problemy

Jeśli zauważasz, że w twoim życiu wraca ten sam scenariusz – niespodziewane wydatki co miesiąc, trudność w przyjmowaniu pieniędzy, poczucie, że nigdy nie jest „wystarczająco" – to znak, że gdzieś w podświadomości działa program, który domaga się zauważenia. Podświadomość nie zna czasu tak jak umysł. Nie wie, że to już nie jest rok 1985 i że twoja sytuacja jest inna niż sytuacja twojej mamy. Ona po prostu chroni cię, powtarzając to, co „bezpieczne", czyli to, co znane.

I tu jest sedno: umysł chce zmiany, ale podświadomość chce bezpieczeństwa. Kiedy te dwie siły są w konflikcie, wygrywa podświadomość – dlatego sama motywacja czy wiedza o finansach często nie wystarczają.

Co możesz zrobić w październiku

Nie proponuję ci rewolucji. Proponuję jeden mały krok, który możesz zrobić już dziś.

Usiądź na chwilę i pomyśl o pieniądzach – konkretnie, o tym, ile masz teraz na koncie. Zauważ, co dzieje się w twoim ciele. Napięcie w żołądku? Ucisk w klatce piersiowej? Płytszy oddech? To ciało mówi ci coś, czego umysł nie chce usłyszeć.

Potem zadaj sobie pytanie: czyje to uczucie? Czy na pewno moje, czy może znam je z domu rodzinnego – z miny mamy ogarniającej rachunki, z napięcia taty przy rozmowach o pracy?

Nie musisz od razu wiedzieć, co z tym zrobić. Samo zauważenie tego mechanizmu to już duży krok. Dopóki działa on nieświadomie, nie masz na niego żadnego wpływu. Kiedy go zobaczysz, zyskujesz wybór.

Październik jako miesiąc oszczędzania to dobra okazja, żeby zrobić coś innego niż zwykle: zamiast kolejnej listy „jak wydawać mniej", spójrz do środka i zapytaj, jaki wzorzec faktycznie odkładasz w swoim życiu – oszczędności czy stary, rodzinny lęk.

Nie oczekuj, że po jednym takim ćwiczeniu twoje konto nagle się zmieni. Podświadomość lubi powtórki – czasem potrzeba wrócić do tej samej refleksji kilka razy, w różnych momentach, żeby naprawdę do niej dotrzeć. To normalne. Ważne, żeby być dla siebie w tym procesie cierpliwym, tak jak dla bliskiej przyjaciółki, która uczy się czegoś nowego.

Twoje zadanie na dziś: zauważ, co czujesz w ciele, kiedy myślisz o swoich finansach. Zapisz to jednym zdaniem. To wystarczy na początek.