Agnieszka Madej-Uhl

Menopauza. Jak nie zwariować, gdy hormonalna sztafeta pokoleń dociera do ciebie

Umówmy się: kiedy w wieku około 50 lat budzisz się w środku nocy zalana łzami i potem (jednocześnie!), a twoja pierwsza myśl to: „Kto, u licha, podkręcił kaloryfery w tym pokoju do 180°C?”, to nie myślisz o biologii ewolucyjnej. Myślisz raczej o tym, kogo najpierw udusić: męża, który głośno oddycha, czy kota, który patrzy na ciebie z bezczelnym politowaniem. Totalna Biologia uśmiecha się wtedy ciepło i mówi: „To nie awaria systemu. To po prostu twoje prababki, babki i mama właśnie wbiły na imprezę do twojego ciała i krzyczą: TERAZ ALBO NIGDY!”. Menopauza to nie wyrok, lecz najbardziej bezkompromisowy, biologiczny audyt w życiu kobiety. Czas sprawdzić, czy żyjesz swoim życiem, czy może grasz w teatrzyku rolę napisaną przez poprzednie pokolenia.

Statystyczny paradoks, czyli żyj długo i… choruj?

Zacznijmy od faktów, które brzmią jak kiepski żart. Badania demograficzne od lat bezlitośnie pokazują, że my, kobiety, żyjemy średnio dłużej niż mężczyźni. Hurra? No nie do końca. Badacze wyliczający wskaźnik HALE (czyli długość życia w dobrym zdrowiu) i drapią się po głowie: kobiety co prawda wygrywają w długodystansowym wyścigu z kostuchą, ale za to znacznie więcej lat spędzają w trybie „coś mnie strzyka, coś mnie boli”. Dlaczego? Totalna Biologia patrzy na historię naszych rodowych linii żeńskich. Przez pokolenia program idealnej kobiety wyglądał tak: masz być matką, ugotować, posprzątać, znieść humory męża, zagryźć zęby, a swoje pragnienia schować głęboko do szuflady z napisem „Nieważne, jakoś to będzie”.

Nasze babki i matki żyły w permanentnym konflikcie braku możliwości bycia sobą. Póki działały hormony reprodukcyjne, ciało jakoś to znosiło. W końcu priorytetem biologii było przedłużenie gatunku. Ale kiedy kurtyna płodności opada, ciało mówi: „Koniec darmowej służby. Spłacamy długi”. I nagle wszystkie stłumione emocje naszych przodkiń zaczynają pukać do drzwi. Czasami bardzo głośno.

Słowniczek Totalnej Biologii: Co te objawy chcą ci wykrzyczeć?

W Totalnej Biologii żaden objaw nie pojawia się bez powodu. Ciało nie robi złośliwości, ono po prostu nie potrafi kłamać. Zobaczmy, jak zabawnie (i trafnie!) można odczytać to, co funduje nam menopauza.

Uderzenia gorąca

To nic innego, jak rodowy wulkan, który właśnie wybuchł. Przez dekady mama i babcia milczały dla „świętego spokoju”. Zbierały w sobie niewyrażoną złość, stłumioną pasję i zepchniętą w kąt seksualność. I nagle w wieku 50 lat twoje ciało odpala wewnętrzny grzejnik, mówiąc: „Skoro nikt mnie nie słucha, to chociaż sprawię, że zrobicie się czerwoni! Płonę z tęsknoty za samą sobą!”.

Problemy z tarczycą

Tarczyca w Totalnej Biologii to nasz wewnętrzny manager czasu. Niedoczynność mówi: „Chcę zatrzymać czas, bo boję się starości i tego, że będę niepotrzebna”. Nadczynność z kolei krzyczy: „Muszę biec szybciej, bo zaraz zamkną okienko z napisem: ATRAKCYJNA KOBIETA!”. To program naszych babek, które po odchowaniu dzieci czuły, że ich wartość spadła do zera.

Osteoporoza

Kości to nasz fundament, poczucie własnej godności. Odwapnienie kości to biologiczny komunikat: „Czuję się niedowartościowana”. Jeśli Twoja mama czuła, że jej poświęcenie dla rodziny jest traktowane jak oczywistość i nikt jej nie dziękuje, to jej kości traciły gęstość. Ty, wchodząc w jej wiek, możesz automatycznie uruchomić ten sam program: „Dzieci na swoim, mąż patrzy w telewizor, kim ja teraz jestem? Nikim?”.

Chińska „druga wiosna” kontra zachodni dramat

W naszej zachodniej, uroczo neurotycznej kulturze menopauza to dramat w trzech aktach. Koniec, kropka, starość, kupuj krem 70+ i siadaj w fotelu. Tymczasem Tradycyjna Medycyna Chińska nazywa ten czas przepięknie drugą wiosną. Zastanów się nad tym logicznie. Twoja energia życiowa nie musi już co miesiąc szykować gniazdka na potencjalną ciążę. Ta potężna siła wraca do ciebie. Nie musisz już karmić całego świata – masz nakarmić siebie. Swoją kreatywnością, swoimi pasjami, swoim świętym spokojem.

Dlaczego więc druga wiosna tak często boli? Bo zamiast leżeć na hamaku i pić napar z koniczyny, my dalej próbujemy matkować wszystkim dookoła: trzydziestoletnim „dzieciom”, mężowi, który nie potrafi znaleźć skarpetek, i szefowi w pracy. Ciało mówi: „Odpuść, teraz czas na ciebie”, a wgrany program rodowy krzyczy: „Co ludzie powiedzą? To egoizm!”. I bach! – system się zawiesza, a termostat wariuje.

Trzystopniowy plan ratunkowy (bez patosu, za to z miłością)

Jak zresetować ten rodowy komputer i przeżyć drugą wiosnę na własnych warunkach? Działamy na trzech poziomach.

Ciało: zmień paliwo i polub chwasty

Twoje ciało nie potrzebuje teraz morderczego treningu na siłowni, który podniesie kortyzol pod sufit (i zapewni dodatkową falę gorąca). Potrzebuje czułości. Zamiast biegać do upadłego, idź na spacer lub potańcz w salonie do ulubionej muzyki z młodości. Pomóż wątrobie, która od lat filtruje nie tylko toksyny, ale i rodową złość – polub zielone warzywa, odstaw cukier i zaprzyjaźnij się z ziołami. Pluskwica groniasta, czerwona koniczyna i niepokalanek to twoje nowe najlepsze przyjaciółki. Działają jak naturalne fitoestrogeny, które mówią twoim receptorom: „Wyluzujcie, wszystko jest pod kontrolą”.

Umysł: święty spokój jako nowa religia

Czas na najważniejsze ćwiczenie umysłowe: bezwstydne stawianie granic. Kiedy czujesz, że nadchodzi gorszy dzień, zamiast wzorem swojej matki warczeć na domowników albo uciekać z płaczem, powiedz spokojnie: „Moi drodzy, mam dziś w ciele dyskotekę hormonalną. Przez najbliższe dwie godziny nie istnieję dla nikogo. Obiadu nie ma, zamówcie pizzę”. Zobaczysz, świat się nie zawali. Dodatkowo zrób małą pogawędkę ze swoimi przodkiniami: „Mamo, babciu, bardzo was kocham i szanuję wasz trudny los, ale wasz program, że cierpienie uszlachetnia, właśnie u mnie wygasa. Wybieram radość i święty spokój”.

Duch: witamy w klubie mądrych wiedźm

Słowo „wiedźma” pochodzi od „tej, która wie”. Menopauza to twoja oficjalna inicjacja do tego elitarnego klubu. Zyskujesz supermoc: przestaje Ci zależeć na tym, co myślą inni. Nie musisz już nikomu nic udowadniać. Wyjdź z izolacji. Znajdź inne kobiety w swoim wieku, załóżcie krąg (albo po prostu idźcie na dobrą kawę i plotki). Kiedy usłyszysz, jak inna dziewczyna opowiada o swoich uderzeniach gorąca z humorem, twój poziom stresu natychmiast spadnie.

Zrób prezent swoim córkom

Kiedy decydujesz się odczarować menopauzę, robisz coś absolutnie genialnego dla przyszłych pokoleń. Twoja córka, wnuczka czy młodsze koleżanki z pracy patrzą na ciebie. Jeśli zobaczą kobietę, która w wieku 50 lat ma błysk w oku, realizuje swoje pasje, potrafi głośno powiedzieć „nie” i z dumą celebruje swoje dojrzałe ciało – zmieniasz przyszłość.

Zamiast lęku przed starością, zaszczepisz w nich zdrową ciekawość. Sprawisz, że zamiast bać się przekwitania, będą z niecierpliwością czekać na swoją własną, piękną i wolną drugą wiosnę. Bo bycie sobą to najlepsze, co możemy zrobić dla swojego zdrowia.