Sekret długowieczności – czarny czosnek
Sekret długowieczności – czarny czosnek

Czosnek (Allium sativum L.) jest powszechnie stosowany w gastronomii oraz w tradycyjnej i w no-woczesnej medycynie. Ma on nie tylko mocny zapach i smak, ale także różnorodne bioaktywne organiczne związki siarki, w tym allicynę, disiarczek diallilu, trisiarczek diallilu, i wiele innych. Działanie lecznicze czosnku zostało udokumentowane w wielu publikacjach naukowych.


W Tajlandii, Korei Południowej i Japonii od wieków produkują i stosują czarny czosnek jako tradycyjną żywność, ale w ostatnich dziesięcioleciach został on wprowadzony na rynek światowy.

Czarny czosnek to żywność funkcjonalna wytwarzana ze świeżego czosnku (Allium sativum L.) przez fermentację całej cebulki w środowisku wysokiej wilgotności i temperaturze 70°C.  Za proces fermen-tacji odpowiedzialne są enzymy i reakcje biochemiczne zachodzące w trakcie dojrzewania. Czosnek zyskuje wtedy czarny kolor. Pod koniec procesu czosnek jest czarnociemnobrązowy, miękki i o kon-systencji podobnej do topionego serka. Fermentacja nie tylko zmienia składniki odżywcze i cechy sensoryczne, ale także zwiększa bioaktywność. Czarny czosnek w porównaniu ze świeżym zawiera o wiele więcej związków przeciwutleniających (średnio 9-krotnie). Podczas fermentacji niektóre związki chemiczne zawarte w świeżym czosnku są przekształcane do wysoce aktywnych biologicz-nie substancji. W procesie tym powstaje cała gama związków przeciwutleniających. Udokumentowano wiele zdrowotnych właściwości czarnego czosnku, działanie: przeciwnowotworowe, immunomodulujące, hipolipidemiczne, przeciwutleniające, hepatoprotekcyjne i neuroprotekcyjne.  Czarny czosnek stał się jednym z najbardziej znanych i wiodących produktów na rynku nutraceutyków i żywności funkcjonalnej. W 1990 r. program Designer Foods umieścił czosnek na szczycie listy kandydatów do walki z rakiem. https://www.sciencedirect.com/topics/food-science/food-and-nutrition-program

Lecznicze działanie czarnego czosnku

Działanie przeciwnowotworowe

Rak to rodzaj choroby związanej z niekontrolowanym lub nieprawidłowym wzrostem komórek lub tkanek w naszym ciele. Mechanizm działania przeciwnowotworowego czarnego czosnku to: indukcja apoptozy, zatrzymanie cyklu komórkowego oraz zahamowanie wzrostu i inwazji gu-za.  Wykazano przeciwnowotworowe działanie czarnego czosnku na linię komórkową raka jelita grubego, komórek ludzkiego chłoniaka, hamujący wpływ na wzrost komórek raka płuc i uwrażliwienie ich na promieniowanie jonizujące.

Otyłość

Uznawana za główny problem zdrowia publicznego osiągający rozmiary epidemii. Można jej zapobiegać, łącząc aktywność fizyczną i zdrową dietę, utrzymując równowagę pomiędzy przyjmowaniem a wydatkami energii. Należy zauważyć, że żywność funkcjonalna, do której zalicza się produkty, takie jak: γ-oryzanol, kwas masłowy, rośliny strączkowe, bromelaina, groch, soczewica, bobik, kwas linolowy, maliny, jabłka, borówki, rokitnik i ostatnio czarny czosnek, może zapobiegać i leczyć otyłość za pomocą kilku mechanizmów, takich jak: indukcji nasycenia, zmniejszenia apetytu, regulacji metabolizmu lipidów i termogenezy. Czarny czosnek jest znany jako ważny składnik diety ob-niżający wskaźnik lipidowy. Wykazano, że dieta uzupełniona 1,5-proc. ekstraktem z czarnego czosnku może nie tylko zmniejszyć wagę, ale także zawartość tłuszczu w nerkach i wątrobie. Ekstrakt z czarnego czosnku obniża poziom lipidów całkowitych, cholesterolu całkowitego i trójglicerydów w osoczu. Zmniejsza również poziom glukozy oraz insuliny.

Właściwości przeciwutleniające

Kilka badań sugeruje, że czarny czosnek nie tylko wymiata wolne rodniki in vitro, ale także aktywu-je enzymy antyoksydacyjne in vivo. Ekstrakt z czarnego czosnku wykazuje dwukrotnie silniejsze działanie hamujące wolne rodniki w porównaniu do witaminy C. Dieta uzupełniona 5-proc. wodnym ekstraktem z czarnego czosnku może zmniejszyć stres oksydacyjny towarzyszący każdemu schorzeniu. Przykładowo miażdżyca tętnic jest przewlekłą chorobą spowodowaną dysfunkcją śródbłonka, zapaleniem naczyń i tworzeniem się blaszki miażdżycowej w błonie wewnętrznej ściany naczynia. W wyniku tych procesów powstaje wiele reaktywnych form tlenu (stres oksydacyjny), a miażdżyca jest z tym procesem związana. Według węgierskich badań ekstrakt z czarnego czosnku dzięki właściwościom przeciwutleniającym chroni przed miażdżycą i poprawia czynność serca po zawale.

Działanie przeciwzapalne

Zapalenie to proces, w którym nasz układ odpornościowy reaguje na urazy, infekcje i toksy-ny. Stany zapalne odgrywają istotną rolę nie tylko w procesie gojenia ran, ale i w ochronie naszego organizmu przed obcymi „najeźdźcami” , w tym wirusami i bakteriami. Jednak przewlekłe zapale-nie może mieć negatywny wpływ na nasze zdrowie, co objawia się różnymi chorobami przewlekłymi, od chorób serca, cukrzycy,  po reumatoidalne zapalenie stawów,  toczeń, itd. Spożywanie składników lub pokarmów o działaniu przeciwzapalnym, takich jak wielonienasycone kwasy tłuszczowe ώ-3, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, β-kryptoksantyna, kwercetyna, kempferol, malwidyna, peonidyna, genisteina, oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, sok pomidorowy, orzech włoski, czerwone wino mogą pomóc w zwalczaniu niektórych chorób związanych z przewlekłym stanem zapalnym. Czarny czosnek jest ważnym środkiem w hamowaniu stanów zapalnych i chorób z nimi związanych. Wodny ekstrakt hamuje wydzielanie cytokin prozapalnych.

Działanie neuroprotekcyjne

Ma korzystny wpływ na układ nerwowy poprzez poprawę upośledzenia funkcji poznawczych oraz zapobieganie stanom zapalnym układu nerwowego i neurotoksyczności. Badania wykazały, że eks-trakt z czarnego czosnku wykazuje silną ochronę przyśrodkowej kory przedczołowej przed stresem oksydacyjnym wywołanym glutaminianem sodu. Wszechobecny glutaminian sodu ma szkodliwy wpływ na delikatną tkankę nerwową. Upośledza pamięć, redukując liczbę neuronów piramidowych w obszarze CA1 hipokampu. Czarny czosnek poprawia funkcję koordynacji ruchowej i liczbę komórek Purkinjego w korze móżdżku. Efekt ochronny czarnego czosnku na układ nerwowy z neurologicznymi stanami zapalnymi, takimi jak choroba Alzheimera czy SM, jest dobrze udokumentowane w literaturze naukowej.

Działanie hepatoprotekcyjne

Wątroba to detoksykacja, biosynteza białek i biochemiczna produkcja trawienna. Jest podatna na: leki, chemikalia, alkohol, rozpuszczalniki, infekcje itd. Czarny czosnek chroni wątrobę przed skutkami ubocznymi, w tym hepatotoksycznością cyklofosfamidu – leku przeciwnowotworowego. Wykazano, że suplementacja czarnym czosnkiem w dawce 200 mg/kg masy ciała (lub 20 mg/kg w przypadku ekstraktu) regeneruje zmiany histologiczne, uszkodzenia DNA i poprawia parametry biochemiczne wątroby. Obniża się poziom bilirubiny, transaminaz (ALAT), (ASPAT)) oraz zwiększa poziomy enzymów: (CAD, SOD, GSH-Px). Jednym z wyjaśnień hepatoprotekcyjnego działania czar-nego czosnku jest to, że czarny czosnek może zmniejszyć peroksydację lipidów, stres oksydacyjny i stan zapalny. Czarny czosnek wywiera działanie ochronne na wątrobę nie tylko w ostrej toksyczności, ale także w stanach przewlekłych. Zaobserwowano również zwiększenie poziomu glutationu( GSH) i aktywności enzymów antyoksydacyjnych. Suplementacja czarnym czosnkiem chroni wątrobę przed ostrą toksycznością wywołaną tetrachlorkiem węgla lub alkoholem i poprawia profil lipido-wy w stłuszczeniu wątroby.

Podsumowanie

Wraz z występowaniem chorób przewlekłych i związanych z nimi powikłań patologicznych, zdrowie stało się priorytetem badań naukowych, a ich cel to znalezienie nowej żywności i taktyk radzenia sobie z takimi obciążeniami dla zdrowia publicznego. Coraz więcej danych naukowych sugeruje, że interwencje żywieniowe (zapewniające wysoki poziom pokarmów roślinnych) mogą zapobiegać lub opóźniać rozwój chorób przewlekłych związanych z wiekiem. Działanie pokarmów roślinnych jest stale badane pod kątem terapeutycznym na obecność substancji farmakologicznie czynnych. Czosnek jest jednym z najważniejszych źródeł dietetycznych i tradycyjnych leków na całym świecie, a czarny czosnek stał się żywnością funkcjonalną ze względu na szerokie spektrum działania, w tym działanie: przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, obniżające hiperlipidemię, antyalergiczne, hepatoprotekcyjne i neuroprotekcyjne.  

Opracowano na podstawie dostępnej literatury.

Inne wpisy w tej kategorii

Jedzenie a emocje

2022-10-04

Jedzenie a emocje

Znane jest powiedzenie starożytnego greckiego filozofa, Sokratesa: „Jemy aby żyć, nie żyjemy aby jeść". Jakże istotną myśl przekazała w tym jednym zdaniu ta centralna postać starożytnej filozofii [...]

Czytaj dalej

Otwórz oczy na sen – fundament zdrowia

2022-09-30

Otwórz oczy na sen – fundament zdrowia

Tak często się skupiamy na poszukiwaniu różnych sposobów na poprawę zdrowia, że aż nie mamy kiedy spać. Tymczasem sen jest podstawą zdrowia. Nie zmieni tego nawet fakt, że powszechnie docenia się [...]

Czytaj dalej

Jak wzmocnić odporność jesienią?

2022-10-04

Jak wzmocnić odporność jesienią?

Początek jesieni to czas, kiedy dni słoneczne przeplatają się z chłodniejszymi. Czasami nie wiemy, jak się ubrać, gdy wychodzimy na dwór. W każdej chwili może być zmiana pogody. Raz słońce piękni [...]

Czytaj dalej

Salicyna – roślinna aspiryna w dwóch kompozycjach

2022-10-04

Salicyna – roślinna aspiryna w dwóch kompozycjach

Produkty, które chcę przedstawić Czytelnikom, to najnowsze wyroby prestiżowej firmy RawForest, czyli: Artre-Sali i Sali-C. Suplementy te omawiam łącznie, albowiem bazują na tym samym podstawowym [...]

Czytaj dalej