Mangan

Mangan

Mangan

Mangan jest 12. najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem, jeśli chodzi o skład skorupy ziemskiej. Jest jednym z najbardziej niezbędnych mikroelementów potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania wszystkich istot żywych. Dlaczego? Mało znany jest fakt, że mangan jest „elementem rozkładającym wodę”, który uwalnia z niej tlen w procesie fotosyntezy zachodzącej w roślinach. 

Funkcje

Mangan uczestniczy w wielu procesach, m.in.:

    • bierze udział w tworzeniu tkanki łącznej, buduje kości i chrząstki, wspomaga gojenie się ran;

    • redukuje proces tworzenia blaszek miażdżycowych w ścianach naczyń;

    • wspomaga wytwarzanie czynników krzepnięcia krwi – wytwarza protrombinę;

    • reguluje metabolizm tłuszczów, białek, węglowodanów;

    • bierze udział w dysmutazie nadtlenkowej, pełni funkcję antyoksydantu, ochrania komórki, przekształca rodniki nadtlenkowe do nadtlenku wodoru;

    • bierze udział w tworzeniu glukozy z mleczanu – glukoneogeneza;

    • bierze udział w detoksykacji amoniaku powstającego podczas metabolizmu aminokwasów;

    • bierze udział w syntezie i wydzielaniu insuliny.

O czym świadczy podwyższony poziom manganu we krwi



Podwyższone stężenie manganu obserwuje się u osób dializowanych, w chorobach wątroby (np. upośledzenie wydzielania żółci, martwica), w ciężkiej postaci choroby niedokrwiennej serca, u chorych na miażdżycę naczyń, a także u kobiet w ciąży.

Objawy i ryzyko niedoboru 

Zwiększone ryzyko niedoboru na mangan wykazują osoby, które w nadmiarze spożywają duże ilości węglowodanów prostych – produkty z białej mąki oraz alkohol. Także u osób długotrwale leczonych pozajelitowo występuje zwiększone zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Choroby/zaburzenia: osteoporoza, cukrzyca, zapalenie kości i stawów, epilepsja, szum w uszach. Niedobór manganu jest rzadko spotykany.

Objawy niedoboru:

    • utrata apetytu,

    • zaburzenia wzrostu,

    • w badaniach morfologicznych występuje podwyższone stężenie wapnia i fosforanów,

    • zaburzenia krzepnięcia krwi,

    • u mężczyzn – upośledzona zdolność do tworzenia plemników,

    • zapalenie skóry, wolniejszy wzrost włosów i paznokci,

    • deformacje chrząstek i kości,

    • upośledzona tolerancja glukozy, przemiana lipidów i metabolizm węglowodanów,

    • większa podatność na stres oksydacyjny.

Nadmiar manganu

Ciało dorosłej osoby zawiera około 12 mg manganu. Najwięcej manganu znajduje się w nerkach, a najmniej – w mięśniach. Około 5 mg dziennej racji żywieniowej powinniśmy przyswoić wraz z pożywieniem. Większe ilości manganu (powyżej 10 mg dziennie) przyjmowane przez dłuższy czas stają się toksyczne, mogą spowodować trudności w przyswajaniu żelaza oraz wywoływać zaburzenia neurologiczne.

Mangan w pożywieniu

Mangan pobierany jest przez człowieka głównie z żywności pochodzenia roślinnego. Jednak tylko niewielka ilość manganu pobranego z żywnością jest absorbowana przez układ pokarmowy. Przyswajalność manganu zaburzają obecne w pożywieniu: żelazo, wapń, cynk, fosfor, magnez fityniany, błonnik, a nawet niektóre witaminy: C, B1, B2. Mężczyźni absorbują mniej manganu niż kobiety.



Mangan jest niezbędny dla rozwoju roślin (w tym także oczywiście jadalnych), pełni w ich organizmach ważne i różnorodne funkcje: 

    • jest aktywatorem kilku enzymów: dysmutazy, dehydrogenazy, transferazy, hydroksylazy, dekarboksylazy;

    • jest włączony w procesy redoks;

    • bierze udział w procesach fotosyntezy;

    • wchodzi w interakcje z różnymi pierwiastkami, najczęściej z: żelazem, molibdenem, wapniem i fosforem.

Najwięcej manganu kumulują zielone części roślin oraz warzywa liściaste, trawy, młode liście.



Produkty spożywcze bogate w mangan to: chleb, zboża, biały i brązowy ryż, warzywa zielone, ziemniaki, marchew, truskawki, orzechy, piwo, jaja, ostrygi.

Agata Majcher

Bibliografia

Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechświat, Challoner J., Poznań 2014.

Pierwiastki śladowe w geo- i biosferze, Kabata-Pendias A., Szteke B., Puławy 2012.

Mikroskładniki odżywcze, U. Gröber, Wrocław 2010

Inne wpisy w tej kategorii

Molibden

2021-07-16

Molibden

Molibden Molibden we wszechświecie jest dość rzadko spotykanym pierwiastkiem, znajduje się dopiero na 50. miejscu wśród najbardziej rozpowszechnionych pierwiastków występujących w skorupie ziems [...]

Czytaj dalej

Po co nam witamina D?

2021-07-12

Po co nam witamina D?

Po co nam witamina D? Witamina D pełni fundamentalną funkcję w organizmie młodego człowieka w okresie dojrzewania wspierając rozwój jego kości, a także zdrowie zębów. Stymuluje układ krwionośny [...]

Czytaj dalej

Arbuzowa kuracja oczyszczająca

2021-07-07

Arbuzowa kuracja oczyszczająca

Arbuzowa kuracja oczyszczająca Liliann Kristinn Elmborg Kuracja ta oczyszcza nerki i układ moczowy, zmniejsza ilość kwasu moczowego w mięśniach i stawach, oczyszcza również oskrzela z wydzi [...]

Czytaj dalej

Sód

2021-07-05

Sód

Sód Sód jest szóstym wśród najbardziej rozpowszechnionych pierwiastków występujących w skorupie ziemskiej. Większość przemysłowych związków sodu wyrabia się z chlorku sodu (NaCl), jego światowa [...]

Czytaj dalej

Potas

2021-07-02

Potas

Potas Potas jest makroelementem, głównym wewnątrzkomórkowym kationem i jednym z najważniejszych elektrolitów, występującym w większości tkanek ciała. Około 98% z całości potasu zawartego w ludzk [...]

Czytaj dalej

Aluminium (glin)

2021-07-02

Aluminium (glin)

Aluminium (glin) Aluminium jest trzecim najliczniejszym pierwiastkiem występującym w składzie skorupy ziemskiej, jego średnia zawartość to ok. 8 proc. Jest bardzo lekki, trwały, odporny na koroz [...]

Czytaj dalej