Passiflora i chmiel zwyczajny – duet niezwyczajny na dobre samopoczucie i sen

Męczennica cielista (Passiflora incarnata) jest przedstawicielką z rodzaju Passifloraceae (męczennicowate), do których przynależy ok. 500 różnych rodzajów roślin. Ta roślinka lecznicza pochodzi z południowej i wschodniej części Ameryki Północnej i jest pnączem osiągającym do 10 m wysokości. Surowcem leczniczym jest ziele.

Męczennica cielista jako jedyna spośród wszystkich Passiflor ma status leku roślinnego (wg Europejskiej Agencji Leków – EMA), a jej skuteczność terapeutyczna jest bardzo dobrze przebadana i udokumentowana.

Passiflora znana jest od kilku tysięcy lat, o czym świadczą odkrycia archeologiczne na terenie tropikalnych regionów Ameryk. Oznacza to, że rdzenni mieszkańcy tamtych terenów już dawno temu znali i wykorzystywali potencjał tej rośliny. Z kolei w 1569 r. męczennicę opisał hiszpański badacz i podróżnik Monardus, zwracając uwagę na wygląd kwiatów, które przypominały mu koronę cierniową Chrystusa. Porównanie to zaowocowało nadaniem nazwy rodzajowej: Passifloraceae pochodzącej od łacińskiego wyrazu passio oznaczającego „cierpienie”.

Passiflora w leczeniu uzależnień

Passiflora znalazła zastosowanie w leczeniu różnego typu uzależnień. Preparaty z męczennicy wspomagają leczenie uzależnień od: narkotyków, alkoholu, nikotyny czy leków, a w terapiach najlepiej łączyć passiflorę z innymi roślinami leczniczymi, np. z korzeniem kudzu lub chmielem zwyczajnym (siła działania męczennicy dorównuje lupulinie występującej w chmielu – tak twierdzi dr H. Różański).

Męczennica wywiera silny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego z powodzeniem wykorzystuje się ją w terapii uzależnień ze względu na właściwości rośliny: uspokajające, przeciwlękowe, przeciwdrgawkowe, nasenne, relaksujące, przeciwdepresyjne, przeciwstresowe, przeciwnerwicowe oraz wspomagające leczenie uzależnień. Większe dawki wywołują natomiast efekt odwrotny – pobudzający i halucynogenny.

Passiflora – badania

Męczennica cielista została bardzo dobrze przebadana – zarówno na myszach, jak i na ludziach. W efekcie tych badań został potwierdzony szeroki zakres terapeutyczny tej rośliny.

Ze względu na swoje przeciwlękowe działanie passiflora poprawia jakość snu. Po spożyciu męczennicy badani czuli się rześcy i wypoczęci, a ich sen charakteryzował się dłuższą fazą REM.

Zwierzęta poddane testom behawioralnym (np. test schodów polegający na wspięciach i wejściach na schody, test uniesionego labiryntu czy test jasnego i ciemnego pola) zachowywały się spokojnie, a zadania były realizowane bez stresu.  

Passiflora – środki ostrożności

Nie wolno przekraczać zalecanych dziennych dawek passiflory – przedawkowanie może spowodować: podwyższenie tętna i ciśnienia tętniczego krwi, wystąpienie drgawek i pobudzenia psychoruchowego. Dzieje się tak za sprawą działania alkaloidów indolowych hamujących pracę enzymu o nazwie „monoaminooksydaza” (MAO). Enzym MAO odgrywa istotną rolę w regulacji pracy ośrodkowego układu nerwowego, więc przedawkowanie alkaloidów indolowych może wywołać działanie psychoaktywne lub halucynogenne. Maksymalna oficjalna dawka dzienna rozdrobnionego zioła wynosi 8 g (dr H. Różański).

Chmiel zwyczajny

Omówiona wyżej passiflora jest skutecznym środkiem: przeciwdepresyjnym, uspokajającym, przeciwlękowym, przeciwstresowym i pomocnym w terapii uzależnień. Można ją stosować solo, ale dla zwiększenia korzyści terapeutycznych warto ją połączyć z chmielem zwyczajnym.

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus) to wieloletnia roślina należącą do rodziny konopiowatych (Cannabinaceae). Surowcem leczniczym są szyszki oraz gruczoły olejkowe kwiatostanów wydzielające kluczową substancję leczniczą o nazwie „lupulina”.

Także wyciągi z chmielu stosowane są w: stanach lękowych, bezsenności i innych zaburzeniach snu oraz przy: niepokoju, napięciu, pobudliwości, nerwowości czy drażliwości. Już dawno odkryto, że szyszki chmielu można wykorzystać do produkcji piwa, przy czym zaobserwowano, że zbieracze chmielu łatwo się męczyli podczas zbiorów i byli senni – w ten sposób odkryto, że roślina ta działa uspokajająco i nasennie. Jest to zasługą zawartości humulenu i lupuliny o właściwościach uspokajających występujących w chmielu. Warto przypomnieć, że chmiel spokrewniony jest z rodziną konopi, które znalazły zastosowanie jako środek rozluźniający i łagodzący napięcia nerwowe.

Chmiel – badania

Chmiel został przebadany jako potencjalny lek przeciwko depresji i innym zaburzeniom nastroju. Badanie z 2017 roku opublikowane w czasopiśmie „Hormones” wykazało, że codzienna suplementacja chmielem może zmniejszyć stres, niepokój i depresję.

W kontrolowanym badaniu klinicznym 36 młodych dorosłych z łagodną depresją podzielono na dwie grupy, z których jedna otrzymywała 400 mg chmielu, a druga – placebo – przez 4 tygodnie. Pod koniec badania osoby przyjmujące chmiel wykazywały znacznie mniejszy poziom lęku, stresu i depresji w porównaniu z grupą placebo.

Passiflora i chmiel – harmonia działania

Te dwie rośliny lecznicze – passiflora i chmiel – stosowane razem mogą więcej. Warto szukać gotowych preparatów, które zawierają ekstrakt zarówno z jednej, jak i z drugiej rośliny.

Opracowanie Agata Majcher