Jakie mogą być skutki niedoboru magnezu, jodu i selenu w diecie

W naturze nic nie jest dziełem przypadku. Istnieje całkiem rozległa sieć zależności i powiązań, które pasują do siebie jak puzzle. Dobrym przykładem jest choćby żółtko jaja, w którym skupiona jest cała paleta witamin, minerałów i związków bioaktywnych, na przykład: cały kompleks witamin rozpuszczalnych w tłuszczach ADEK, a nie tylko jedna witamina. Innym przykładem takiej współpracy jest powiązanie jodu i selenu – dwóch mikroelementów, które działają razem, tworząc sprawny system odpowiedzialny za prawidłową pracę tarczycy. Ta wskazówka dostarcza nam informacji, że selen i jod to nierozłączni towarzysze, a jako dowód niech posłuży przykład ryb morskich, w których znajdziemy oba pierwiastki. Magnez jest kofaktorem ponad 300 reakcji, jakie zachodzą w organizmie człowieka, warunkując ich prawidłowy przebieg. Bez niego wiele procesów, w tym tych związanych z syntezą i przemianą hormonów, staje się mniej efektywnych. Magnez bierze udział w procesach transportu jonów przez błony komórkowe, w tym mechanizmach odpowiedzialnych za wychwyt jodu przez tarczycę. Jeśli poziom magnezu jest niski, organizm gorzej będzie sobie radził z wykorzystaniem jodu. Bez magnezu cały system traci swoją sprawność.

Jod i selen

Skutki niedoboru tego pierwiastka mogą być poważne, szczególnie wtedy, gdy niedobór utrzymuje się długo i pozostaje niezauważony. Bez odpowiedniej podaży jodu nasza tarczyca nie jest w stanie produkować odpowiedniej ilości hormonów – tyroksyny FT4 i trijodotyroniny FT3, odpowiedzialnych za regulację tempa przemian metabolicznych. Hormony te mają kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania niemal każdej komórki. Aby produkcja tych hormonów przebiegała sprawnie, tarczyca potrzebuje odpowiednich składników odżywczych. Najważniejsze z nich to jod, selen, cynk oraz magnez.

Szacuje się, że nawet miliard osób na świecie żyje w regionach, w których występuje zwiększone ryzyko niedoboru jodu. Wynika to z faktu, iż jod jest pierwiastkiem, który w naturalny sposób występuje głównie w środowisku morskim – w wodzie, w algach czy w organizmach żyjących w morzu. Naturalnie, na terenach oddalonych od wybrzeża, szczególnie w regionach górskich lub o glebach ubogich w minerały, jego zawartość w glebie i w wodzie jest niska.

Selen odgrywa równie ważną rolę co jod. Odpowiada za prawidłową pracę hormonów tarczycy, jednocześnie chroniąc ją przed uszkodzeniem, bierze udział w pracy enzymów (dejodynaz), które przekształcają hormony tarczycy do ich aktywnej formy oraz wspiera systemy ochronne komórek, neutralizując nadtlenek wodoru, który powstaje podczas produkcji hormonów i w nadmiarze może uszkadzać tkankę tarczycy. Niedobór selenu może nasilać objawy niedoczynności tarczycy wynikającej z braku jodu. W momencie, gdy jednocześnie brakuje jodu i selenu, problem się pogłębia.

Selen i jod działają razem. Jeden dostarcza materiału do produkcji hormonów, drugi dba o to, by zostały właściwie przetworzone i nie uszkadzały przy tym tarczycy. Jeśli zabraknie któregoś z nich, cały system zaczyna działać mniej efektywnie, a organizm, zamiast pracować płynnie, przechodzi w tryb oszczędzania energii. Mając niedobory jodu, jest duże prawdopodobieństwo, że będzie brakowało także selenu.

Bogatym źródłem jodu selenu w diecie są produkty o wysokiej zawartości białka: owoce morza, ryby, mleko i jego przetwory oraz produkty zbożowe. Wśród produktów roślinnych cennym źródłem selenu są brokuły i biała kapusta, orzechy (zwłaszcza brazylijskie), grzyby, kukurydza, czosnek, cebula i rośliny strączkowe.

Magnez

Magnez jest pierwiastkiem chemicznym i niezbędnym składnikiem mineralnym. Podobnie jak inne niezbędne minerały, nie jest wytwarzany przez organizm człowieka, dlatego musi być dostarczany głównie z dietą. Uczestniczy on w wielu reakcjach biochemicznych w organizmie i wspiera produkcję energii, syntezę białek (czyli proces, w którym komórki wytwarzają białka), pracę mięśni i układu nerwowego oraz regulację ciśnienia krwi i poziomu cukru. Ze względu na tak szeroki zakres działania nie dziwi fakt, że magnez odgrywa również istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy. Podobnie jak selen, magnez odgrywa rolę w przekształcaniu tyroksyny (T4) w trijodotyroninę (T3), czyli aktywną formę hormonu tarczycy. Gdy magnezu jest zbyt mało, proces tej konwersji może przebiegać mniej efektywnie, co prowadzi do obniżenia poziomu aktywnego hormonu. W efekcie metabolizm zwalnia, pojawia się zmęczenie i inne objawy charakterystyczne dla niedoczynności tarczycy. Magnez może również wpływać na regulację poziomu TSH (hormonu tyreotropowego) we krwi. Hormon ten, wydzielany przez przysadkę mózgową, daje sygnał tarczycy do produkcji hormonów. Niedobór magnezu może zaburzać tę regulację, przyczyniając się do dysfunkcji tarczycy. Przewlekły stan zapalny może sprzyjać rozwojowi chorób autoimmunologicznych, takich jak hashimoto, a właściwości przeciwzapalne magnezu mogą pomagać ograniczać to ryzyko.

Jak zadbać o odpowiednią podaż magnezu dla zdrowia tarczycy

Biorąc pod uwagę znaczenie magnezu dla pracy tarczycy, utrzymanie jego właściwego poziomu jest istotne dla równowagi całego układu hormonalnego. Najprostszą i najbardziej naturalną drogą jest dieta oparta na produktach bogatych w ten pierwiastek. Włączenie do codziennego jadłospisu produktów zawierających magnez to jeden z najskuteczniejszych sposobów wspierania tarczycy. Do najważniejszych źródeł należą zielone warzywa liściaste, orzechy i nasiona, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, awokado, gorzka czekolada. To właśnie te produkty tworzą podstawę diety, która naturalnie dostarcza magnezu i wspiera procesy metaboliczne, w tym funkcjonowanie tarczycy.

Bibliografia dostępna u autorki.

Suplement diety. Produkt przeznaczony dla osób dorosłych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Produkt nie posiada właściwości leczniczych. Stosować zgodnie z informacją zawartą na opakowaniu.