Sód

Sód

Sód

Sód jest szóstym wśród najbardziej rozpowszechnionych pierwiastków występujących w skorupie ziemskiej. Większość przemysłowych związków sodu wyrabia się z chlorku sodu (NaCl), jego światowa produkcja wynosi ponad 200 mln ton i najczęściej pozyskuje się go z soli kamiennej wydobywanej w kopalniach. Symbol chemiczny sodu: Na, pochodzi od wyrazu natrium, łacińskiej nazwy sodu, z kolei nazwa „sód” pochodzi od sodanum – średniowiecznego łacińskiego słowa określającego ówczesny środek na ból głowy.



Funkcje sodu

Sód wraz z jonem chlorkowym w organizmie ludzkim w płynach zewnątrzkomórkowych biorą udział w:

    • regulowaniu ciśnienia osmotycznego w płynach ustrojowych,

    • utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej,

    • ochronie organizmu przed nadmierną utratą wody,

    • utrzymaniu sprawności mięśni i nerwów,

    • regulacji aktywnego transportu składników pokarmowych, np. witaminy lub aminokwasy.

Sód jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania komórek nerwowych i jest jednym z najważniejszych elektrolitów – jego rozpuszczone jony przyczyniają się do regulowania poziomu nawodnienia organizmu. Z drugiej strony nadmiar chlorku sodu (soli) to zatrzymanie wody w organizmie, obrzęki i wzrost osmotycznego ciśnienia krwi.

Zwiększone ryzyko i objawy niedoboru 

Zwiększone ryzyko niedoboru występuje u osób niedożywionych, u których w diecie są niedobory sodu, a także nadmierne picie wody. Długotrwałe, ciężkie wymioty, biegunka, sporty wytrzymałościowe, utrata krwi, masy mięśni, nadmierne i uporczywe pocenie się (np. w saunie) i poparzenia – to kolejne czynniki, które powodują uszczuplenie zasobów sodu. Choroby lub nieprawidłowości, które wpływają na zaburzenia w gospodarce sodu to: mukowiscydoza, wypryski skórne, niedoczynność kory nadnerczy, śpiączka ketonowa.

Objawy niedoboru:

– pragnienie,

– bóle głowy,

– słaba koncentracja,

– zawroty głowy,

– apatia,

– zmęczenie,

– nudności,

– tendencja do płaczu,

– stan splątania,

– skurcze mięśni,

– bóle mięśni przy bardzo wyczerpujących sportach wysiłkowych,

– niedociśnienie tętnicze,

– śpiączka,

– tachykardia,

– napady epileptyczne,

– obrzęk mózgu.



Źródła sodu w pożywieniu

Sód występuje zarówno w produktach roślinnych, jak i zwierzęcych. Głównym źródłem sodu jest chlorek sodu, znany jako sól kuchenna, obecny powszechnie w wędlinach, serach podpuszczkowych lub śledziach solonych. Jedynie 10 proc. sodu pochodzi z nieprzetworzonych produktów spożywczych, takich jak: mleko i jego przetwory, białko jaja, mięso, warzywa.

Sodowe BHP

Nadmiar soli kuchennej u osób podatnych wywołuje nadciśnienie tętnicze krwi, zwiększa ryzyko choroby nowotworowej żołądka i udaru mózgu.

Ciekawostka

W starożytnym Egipcie sproszkowanego węglanu sodu używano przy mumifikacji zwłok jako środka wysuszającego ciało.

Agata Majcher

Bibliografia

Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechświat, Challoner J., Poznań 2014.

Dietetyka – żywienie zdrowego i chorego człowieka, H. Ciborowska, A. Rudnicka, Warszawa 2019.

Mikroskładniki odżywcze, U. Gröber, Wrocław 2010.

Inne wpisy w tej kategorii

Mangan

2021-07-20

Mangan

Mangan Mangan jest 12. najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem, jeśli chodzi o skład skorupy ziemskiej. Jest jednym z najbardziej niezbędnych mikroelementów potrzebnych do prawidłowego funk [...]

Czytaj dalej

Molibden

2021-07-16

Molibden

Molibden Molibden we wszechświecie jest dość rzadko spotykanym pierwiastkiem, znajduje się dopiero na 50. miejscu wśród najbardziej rozpowszechnionych pierwiastków występujących w skorupie ziems [...]

Czytaj dalej

Olejek tymiankowy – mistyczny i skuteczny

2021-07-14

Olejek tymiankowy – mistyczny i skuteczny

Olejek tymiankowy – mistyczny i skuteczny Liliann Kristinn Elmborg Tymianek pochodzi z krajów basenu Morza Śródziemnego i jest jedną z najbardziej cenionych i popularnych przypraw kuche [...]

Czytaj dalej

Po co nam witamina D?

2021-07-12

Po co nam witamina D?

Po co nam witamina D? Witamina D pełni fundamentalną funkcję w organizmie młodego człowieka w okresie dojrzewania wspierając rozwój jego kości, a także zdrowie zębów. Stymuluje układ krwionośny [...]

Czytaj dalej