Wapń

Wapń

Wapń

Wapń jest piątym pod względem rozpowszechnienia pierwiastkiem, składnikiem budulcowym skorupy ziemskiej. 

Istnieją cztery główne związki wapnia, występujące w skałach: 

– węglan wapnia (kalcyt),

– siarczan wapnia,

– węglan magnezowo-wapniowy,

– fluorek wapnia.

Najpowszechniejszą formą wśród nich jest węglan wapnia. Wapń został odkryty w 1808 roku na drodze reakcji mieszaniny wapna i tlenku rtęci. Łacińska nazwa to calx (calcis = „kalcyt”), z którego wywodzą się wyrazy „wapno” i „wapń” – to dwa różne związki. Kalcyt jest składnikiem wapienia i marmuru.

Funkcje wapnia

Wapń jest podstawowym pierwiastkiem występującym u niemal wszystkich żywych istot. Przeciętny dorosły człowiek ma go w sobie ok. 1,2 kg, z czego 99% jego całkowitej ilości znajduje się w układzie szkieletowym – stanowi więc główny składnik budulcowy kości, zębów i paznokci – zaś 1% rozmieszczone jest we wszystkich komórkach i płynach ustrojowych w postaci zjonizowanej, związanej z białkami lub w postaci kompleksów z cytrynianami, fosforanami i białczanami. 

Poza funkcją strukturalną wapń odgrywa następujące role:

– wpływa na wytrzymałość tkanki kostnej i zębów;

– pobudza kurczliwość mięśni za sprawą ruchu, który stymuluje uwalnianie wapnia;

– wpływa na pracę układu nerwowego – przenosi impulsy nerwowe, które pod wpływem ruchu nasilają działanie wyzwalające uwalnianie neuroprzekaźników z synaps;

– uczestniczy w procesie krzepnięcia krwi oraz w skurczu i rozkurczu naczyń krwionośnych;

– pomaga wydzielać niektóre hormony, np. insulinę.

Źródła wapnia w pokarmie

Źródłem wapnia są mleko i jego przetwory, szprotki, sardynki, jajka, gruboziarniste kasze, mak, sezam, rośliny strączkowe, warzywa liściaste, orzechy, kakao.

Zwiększone ryzyko i objawy niedoboru 

Niedobór wapnia i witaminy D może prowadzić do odwapnienia, a w konsekwencji do zniekształcenia kośćca, uszkodzenia zębów, zaburzeń funkcjonowania serca oraz różnych zmian rozwojowych. Witamina D jest niezbędna do prawidłowego wchłaniania wapnia z jelit oraz dla prawidłowego rozwoju i dobrego stanu kości. Stężenie wapnia we krwi jest precyzyjnie regulowane przez witaminę D, a objawy jego niedoboru mogą nie pojawić się od razu. Niedobór tego pierwiastka może powodować następujące objawy:

– słabe zęby i kości,

– krzywica, osteoporoza, 

– nadczynność przytarczyc,

– upośledzenie krzepnięcia krwi, większe krwawienie po urazach,

– drętwienie i mrowienie palców,

– skurcze mięśni,

– drgawki,

- brak apetytu,

– zaburzenia rytmu serca.

Na wystąpienie niedoborów wapnia szczególnie narażone są osoby z nietolerancją laktozy, alergicy na mleko krowie, nadużywanie alkoholu, dzieci (prewencja przed krzywicą), młode kobiety, a także ciężarne, matki karmiące piersią, kobiety w okresie menopauzy, kobiety uprawiające sport, osoby w starszym wieku, nieruszające się, z niedoborami witaminy D, osoby na częstych dietach odchudzających, oraz osoby często pijące kawę.

Agata Majcher

Bibliografia

Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechświat, Challoner J., Poznań 2014.

Dietetyka – żywienie zdrowego i chorego człowieka, H. Ciborowska, A. Rudnicka, Warszawa 2019.

Mikroskładniki odżywcze, U. Gröber, Wrocław 2010.

Inne wpisy w tej kategorii

Mangan

2021-07-20

Mangan

Mangan Mangan jest 12. najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem, jeśli chodzi o skład skorupy ziemskiej. Jest jednym z najbardziej niezbędnych mikroelementów potrzebnych do prawidłowego funk [...]

Czytaj dalej

Molibden

2021-07-16

Molibden

Molibden Molibden we wszechświecie jest dość rzadko spotykanym pierwiastkiem, znajduje się dopiero na 50. miejscu wśród najbardziej rozpowszechnionych pierwiastków występujących w skorupie ziems [...]

Czytaj dalej

Olejek tymiankowy – mistyczny i skuteczny

2021-07-14

Olejek tymiankowy – mistyczny i skuteczny

Olejek tymiankowy – mistyczny i skuteczny Liliann Kristinn Elmborg Tymianek pochodzi z krajów basenu Morza Śródziemnego i jest jedną z najbardziej cenionych i popularnych przypraw kuche [...]

Czytaj dalej

Po co nam witamina D?

2021-07-12

Po co nam witamina D?

Po co nam witamina D? Witamina D pełni fundamentalną funkcję w organizmie młodego człowieka w okresie dojrzewania wspierając rozwój jego kości, a także zdrowie zębów. Stymuluje układ krwionośny [...]

Czytaj dalej