Wapń
Wapń

Wapń jest piątym pod względem rozpowszechnienia pierwiastkiem, składnikiem budulcowym skorupy ziemskiej. 

Istnieją cztery główne związki wapnia, występujące w skałach: 

  • węglan wapnia (kalcyt),
  • siarczan wapnia,
  • węglan magnezowo-wapniowy,
  • fluorek wapnia.

Najpowszechniejszą formą wśród nich jest węglan wapnia. Wapń został odkryty w 1808 roku na drodze reakcji mieszaniny wapna i tlenku rtęci. Łacińska nazwa to calx (calcis = „kalcyt”), z którego wywodzą się wyrazy „wapno” i „wapń” – to dwa różne związki. Kalcyt jest składnikiem wapienia i marmuru.

Funkcje wapnia

Wapń jest podstawowym pierwiastkiem występującym u niemal wszystkich żywych istot. Przeciętny dorosły człowiek ma go w sobie ok. 1,2 kg, z czego 99% jego całkowitej ilości znajduje się w układzie szkieletowym – stanowi więc główny składnik budulcowy kości, zębów i paznokci – zaś 1% rozmieszczone jest we wszystkich komórkach i płynach ustrojowych w postaci zjonizowanej, związanej z białkami lub w postaci kompleksów z cytrynianami, fosforanami i białczanami. 

Poza funkcją strukturalną wapń odgrywa następujące role:

  • wpływa na wytrzymałość tkanki kostnej i zębów
  • pobudza kurczliwość mięśni za sprawą ruchu, który stymuluje uwalnianie wapnia
  • wpływa na pracę układu nerwowego – przenosi impulsy nerwowe, które pod wpływem ruchu nasilają działanie wyzwalające uwalnianie neuroprzekaźników z synaps
  • uczestniczy w procesie krzepnięcia krwi oraz w skurczu i rozkurczu naczyń krwionośnych
  • pomaga wydzielać niektóre hormony, np. insulinę.

Źródła wapnia w pokarmie

Źródłem wapnia są mleko i jego przetwory, szprotki, sardynki, jajka, gruboziarniste kasze, mak, sezam, rośliny strączkowe, warzywa liściaste, orzechy, kakao.

Zwiększone ryzyko i objawy niedoboru 

Niedobór wapnia i witaminy D może prowadzić do odwapnienia, a w konsekwencji do zniekształcenia kośćca, uszkodzenia zębów, zaburzeń funkcjonowania serca oraz różnych zmian rozwojowych. Witamina D jest niezbędna do prawidłowego wchłaniania wapnia z jelit oraz dla prawidłowego rozwoju i dobrego stanu kości. Stężenie wapnia we krwi jest precyzyjnie regulowane przez witaminę D, a objawy jego niedoboru mogą nie pojawić się od razu.

Niedobór tego pierwiastka może powodować następujące objawy:

  • słabe zęby i kości,
  • krzywica, osteoporoza, 
  • nadczynność przytarczyc,
  • upośledzenie krzepnięcia krwi, większe krwawienie po urazach,
  • drętwienie i mrowienie palców,
  • skurcze mięśni,
  • drgawki,
  • brak apetytu,
  • zaburzenia rytmu serca.


Na wystąpienie niedoborów wapnia szczególnie narażone są osoby z nietolerancją laktozy, alergicy na mleko krowie, nadużywanie alkoholu, dzieci (prewencja przed krzywicą), młode kobiety, a także ciężarne, matki karmiące piersią, kobiety w okresie menopauzy, kobiety uprawiające sport, osoby w starszym wieku, nieruszające się, z niedoborami witaminy D, osoby na częstych dietach odchudzających, oraz osoby często pijące kawę.

Opracowała Agata Majcher

Bibliografia

Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechświat, Challoner J., Poznań 2014.

Dietetyka – żywienie zdrowego i chorego człowieka, H. Ciborowska, A. Rudnicka, Warszawa 2019.

Mikroskładniki odżywcze, U. Gröber, Wrocław 2010.

Inne wpisy w tej kategorii

Pyłek kwiatu herbaty  – na dolegliwości i wzmocnienie

2022-09-20

Pyłek kwiatu herbaty – na dolegliwości i wzmocnienie

Pyłek kwiatowy to naturalny suplement diety o niezwykłej skuteczności. Stosowany regularnie pozwala usunąć liczne dolegliwości zdrowotne i ogólnie wzmocnić organizm. W sprzedaży dostępnych jest w [...]

Czytaj dalej

Heparegene – pięcioskładnikowy klejnot o wielu właściwościach

2022-09-15

Heparegene – pięcioskładnikowy klejnot o wielu właściwościach

Liderująca na rynku suplementów firma RawForest słynie z w pełni naturalnych oraz wieloskładnikowych produktów. Zazwyczaj są to dwu-, trzy-, wyjątkowo czteroskładnikowe kompozycje, ale najnowszy [...]

Czytaj dalej

BoreLym – wsparcie w walce z boreliozą

2022-09-07

BoreLym – wsparcie w walce z boreliozą

Najnowszy produkt liderującej na rynku suplementów firmy RawForest, który dziś omówię, to unikatowa konstelacja aż czterech składników. Każdy element preparatu z osobna skutecznie stosowany jest [...]

Czytaj dalej

Czarny czosnek – recepta na  długowieczność

2022-09-05

Czarny czosnek – recepta na długowieczność

O czosnku (Allium sativum L.) w zasadzie napisano już wszystko. To popularny specyfik stosowany od dawna w gastronomii oraz naturalnej medycynie. Dziś jednak chciałbym Państwu przybliżyć temat cz [...]

Czytaj dalej

Liposomalna forma witaminy C

2022-09-02

Liposomalna forma witaminy C

O witaminie C wiemy już bardzo dużo i kojarzy się ona przede wszystkim z odpornością organizmu. Witamina ta bierze udział w naturalnej produkcji kolagenu, a więc ma swój duży udział w utrzymaniu [...]

Czytaj dalej

Jak wspomóc zdrowie seniorów

2022-09-01

Jak wspomóc zdrowie seniorów

Starzenie się jest nieuchronnym procesem zachodzącym od momentu naszych urodzin. Wielokrotnie mogliśmy słyszeć, a nawet sami mówić, że PESEL nie determinuje tego, na ile lat się czujemy. Albo że: [...]

Czytaj dalej