Andrographis paniculata – królowa gorzkich smaków

Andrographis paniculata (znana też jako „brodziuszka wiechowata”) to azjatycka roślina z rodziny akantowatych. Do wzrostu upodobała sobie zacienione, wilgotne i ciepłe miejsca, a w warunkach naturalnych najczęściej spotkać ją można na terenach: Tajlandii, Sri Lanki, Indii, Karaibów czy Chin.

Andrographis w ajurwedzie i w tradycyjnej medycynie chińskiej

Andrographis od setek lat wykorzystywana jest w medycynie ajurwedyjskiej oraz w tradycyjnej medycynie chińskiej. Roślina dała się poznać jako ziółko o niezwykle gorzkiej naturze (często nazywana jest „królową gorzkich smaków”). W azjatyckich systemach medycznych Andrographis tradycyjnie wykorzystuje się w leczeniu tych schorzeń, które wymagają wsparcia goryczy, a więc najczęściej będą to słabości w układzie pokarmowym: biegunki, zapalenie żołądka, wątroby i jelit. Ponadto brodziuszka wiechowata sprawdzi się przy: zapaleniu zatok, oskrzeli, migdałków, alergiach, a także w zakażeniach wirusowych (np.: grypa, HIV, wirus opryszczki), bakteryjnych (np. krętki Borelli burgdorferi) czy pasożytniczych (np.: malaria, leiszmanioza).

Andrographis paniculata w tradycyjnej medycynie chińskiej opisywana jest jako zioło o naturze zimnej, pomocne w terapiach oczyszczających, w celu przyspieszenia wydalenia toksyn. Andrographis paniculata jest oficjalnie wymieniona w Farmakopei Indyjskiej jako główny składnik co najmniej 26 preparatów ajurwedyjskich stosowanych w leczeniu zaburzeń wątroby.

Brodziuszka wiechowata – główne wskazania do stosowania we współczesnej medycynie

Najważniejszymi substancjami biologicznie aktywnymi w Andrographis paniculata są andrografolidy należące do grupy diterpenów labdanowych. Różne badania na całym świecie wykazały, że andrografolidy są obiecującym środkiem przeciwnowotworowym. Ich działanie polega na zdolności do apoptozy (uśmiercania) i zatrzymania cyklu namnażania komórek nowotworowych. Już starożytne pisma ajurwedyjskie wspominają o Andrographis paniculata jako o roślinie o właściwościach przeciwnowotworowych. Ekstrakty z Andrographis paniculata są silnie przeciwzapalne, dzięki czemu są w stanie zmniejszyć progresję guza. Andrografolidy w największym stopniu skumulowane są w liściach.

Andrographis paniculata ma udokumentowane działanie przeciwzapalne (tłumi reakcje prozapalne). Jest rośliną immunomodulującą, co oznacza, że stymuluje układ odpornościowy do walki z najbardziej rozmaitymi patogenami czy infekcjami. Wzmacnia odporność oraz pobudza czynności samonaprawcze organizmu.

Ekstrakty z brodziuszki wiechowatej polecane są: przy różnych zaburzeniach trawiennych, na poprawę apetytu, a także dla optymalizacji pracy trzustki, wątroby czy śledziony. Podobnie jak w starożytnych systemach medycznych, Andrographis paniculata zalecana jest: w stanach zapalnych zatok, w chorobach układu oddechowego i w alergiach, jak również do zwalczania pasożytów – tych wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Wyciągi z brodziuszki wiechowatej poleca się także przy chorobach autoimmunologicznych.

Andrographis paniculata – podsumowanie, środki ostrożności

Andrographis paniculata to roślina lecznicza tradycyjnie wykorzystywana jako zioło o właściwościach: przeciwzapalnych, przeciwwirusowych, przeciwbakteryjnych, przeciwnowotworowych, immunomodulujących. Andrografolidy – główne aktywne składniki brodziuszki wiechowatej – wykazują wszechstronne spektrum działania farmakologicznego.

Kuracja brodziuszką wiechowatą przez okres krótszy niż 3 miesiące wydaje się być procesem bezpiecznym, jednak tak jak w przypadku innych ziół mogą się zdarzyć reakcje niepożądane, jak np.: utrata apetytu, biegunka, wymioty, wysypka, ból głowy, katar czy zmęczenie. Przyjmowanie za dużych dawek lub przez długi czas Andrographis paniculata może wywoływać: obrzęk węzłów chłonnych, poważne reakcje alergiczne, podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych oraz inne działania niepożądane. Przeciwwskazaniem do przyjmowania Andrographis paniculata są: ciąża, okres karmienia piersią, zaburzenia płodności. Wyciągów z brodziuszki wiechowatej nie powinno się jednocześnie łączyć z syntetycznymi lekami przeciwzakrzepowymi ani przeciwnadciśnieniowymi.

Opracowanie Agata Majcher