Biopierwiastki

Biopierwiastki

Biopierwiastki

Biopierwiastki to grupa metali (np.: żelazo, miedź, cynk) i niemetali (np. fluor czy jod) występujących w organizmach ludzi i zwierząt. Odgrywają wiele istotnych i różnorodnych ról oraz spełniają dużo funkcji – na przykład kofaktorów w licznych reakcjach enzymatycznych odpowiedzialnych za syntezę kluczowych czynności dla prawidłowej pracy organizmu. Biorą też udział w budowaniu: kości, zębów, skóry, włosów, a także regulują gospodarkę wodno-elektrolitową i utrzymują równowagę kwasowo-zasadową w organizmie.

Składniki mineralne, wbrew pozorom, stanowią niemały procent masy naszego ciała, bo aż 4 proc. Dla przykładu człowiek o wadze 70 kg ma w swoim ustroju średnio 2,8 kg różnych biopierwiastków. 

Do biopierwiastków zalicza się: 

    • Makroelementy (z gr. makros – „duży” oraz łac. elementum – „substancja pierwotna”). Do makroelementów należą pierwiastki, których dobowe zapotrzebowanie w diecie człowieka przekracza 100 mg na dobę. Występują w stosunkowo dużych ilościach i stanowią nie mniej niż 0,1 proc. masy organizmu człowieka:

– tlen – 65,04 proc.,

– węgiel – 18,25 proc.,

– wodór – 10,05 proc.,

– azot – 2,65 proc.,

– wapń – 1,4 proc.,

– fosfor – 0,81 proc.,

– potas – 0,27 proc., 

– sód – 0,26 proc.,

– chlor – 0,25 proc.,

– siarka – 0,21 proc.

    • Mikroelementy (z gr. mikros – „mały” oraz łac. elementum – „substancja pierwotna”). Do mikroelementów należą pierwiastki występujące w minimalnych, śladowych ilościach w organizmach zwierzęcych i roślinnych, niewspółmiernie małych w porównaniu z pierwiastkami podstawowymi, czyli makroelementami. Do mikroskładników należą:

    • żelazo, 

    • magnez, 

    • mangan, 

    • miedź, 

    • cynk, 

    • molibden, 

    • bor, 

    • kobalt, 

    • jod, 

    • fluor, 

    • chrom, 

    • selen. 



Pierwsze, podstawowe, niezbędne dla naszego życia i zdrowia biopierwiastki śladowe, jakie odkryto, to: żelazo, jod, miedź, mangan, cynk, kobalt, molibden, zaś w latach 70. ubiegłego wieku, dzięki nowym metodom analitycznym, w organizmie człowieka zaobserwowano występowanie kolejnych pierwiastków: selen, chrom, cyna, wanad, krzem i innych. 



Dziś wiadomo o około 20 biopierwiastkach śladowych, a prawdopodobnie ich liczba jest znacznie większa. Wiele mikroelementów jest niezbędnych do tego, by witaminy mogły spełniać funkcje koenzymów. Niedobór biopierwiastków w wyraźny sposób przekłada się na funkcje życiowe organizmu. Przyczyną niedoboru danego mikro- lub makroelementu może być zmniejszenie jego dostawy z pożywieniem lub upośledzenie jego wchłaniania.

Biopierwiastki wchodzą w skład enzymów, koenzymów, hormonów, białek transportowych, regulatorów wzrostu itp. Biopierwiastki dostają się do organizmów wraz z pożywieniem w wyniku kumulacji ze środowiska (gleby, wód lub atmosfery). Ich rozmieszczenie w organizmach jest nierównomierne.

Niedobory różnych biopierwiastków występują bardzo często, przyczyniając się do rozwoju wielu chorób. Duża liczba niecharakterystycznych objawów złego samopoczucia i złego stanu zdrowia może być następstwem niedoboru określonych biopierwiastków.

Żywy organizm nie potrafi sam wytworzyć minerałów, dlatego muszą być one dostarczane wraz z pokarmem. Dobrym źródłem składników mineralnych mogą być wody mineralne – ze względu na obecność w nich m.in.: wapnia, magnezu lub potasu.

Niedobór lub nadmiar biopierwiastków może prowadzić do zaburzeń fizjologicznych. Składniki mineralne są niezbędne w ustroju do celów budulcowych (szczególnie w tkance kostnej), wchodzą w skład: płynów ustrojowych, niektórych enzymów, związków wysokoenergetycznych itp. Wywierają również wpływ na regulację czynności narządowych i ogólnoustrojowych. Zarówno niedobory pierwiastków, jak i ich nadmiar, prowadzą do dysfunkcji organizmu i chorób. Dlatego, aby im zapobiec, powinna być zachowana homeostaza biopierwiastków w organizmie.

Agata Majcher

Inne wpisy w tej kategorii

Witamina B3, PP (niacyna)

2021-06-10

Witamina B3, PP (niacyna)

Witamina B3, PP (niacyna) Witamina PP (B3) obejmuje swą nazwą dwa związki: kwas nikotynowy i amid kwasu nikotynowego. W ludzkim organizmie witaminę B3 wytwarzają bakterie jelitowe z aminokwasu e [...]

Czytaj dalej

Jod

2021-06-07

Jod

Jod Jod jest niemetalem zaliczanym do grupy fluorowców nazywanych też „chlorowcami” lub „halogenami”. Szacuje się, że ok. 70 proc. jodu znajduje się w morskich osadach dennych – spacery nad brze [...]

Czytaj dalej

Dzika róża

2021-05-20

Dzika róża

Dzika róża Dzika róża (Rosa canina L.) jest krzewem, który należy do rodzinny różowatych. Roślina od dawna jest wykorzystywana w medycynie ludowej i znana jako „szypszyna” oraz „psia róża”. Wyst [...]

Czytaj dalej

Magnez i witamina B6

2021-05-20

Magnez i witamina B6

Magnez i witamina B6 Magnez jest bardzo ważnym pierwiastkiem dla organizmu ludzkiego, gdyż bierze udział w ponad 300 reakcjach biochemicznych. Wpływa na właściwą pracę układu nerwowego, sercowo- [...]

Czytaj dalej