Biopierwiastki

Biopierwiastki

Biopierwiastki

Biopierwiastki to grupa metali (np.: żelazo, miedź, cynk) i niemetali (np. fluor czy jod) występujących w organizmach ludzi i zwierząt. Odgrywają wiele istotnych i różnorodnych ról oraz spełniają dużo funkcji – na przykład kofaktorów w licznych reakcjach enzymatycznych odpowiedzialnych za syntezę kluczowych czynności dla prawidłowej pracy organizmu. Biorą też udział w budowaniu: kości, zębów, skóry, włosów, a także regulują gospodarkę wodno-elektrolitową i utrzymują równowagę kwasowo-zasadową w organizmie.

Składniki mineralne, wbrew pozorom, stanowią niemały procent masy naszego ciała, bo aż 4 proc. Dla przykładu człowiek o wadze 70 kg ma w swoim ustroju średnio 2,8 kg różnych biopierwiastków. 

Do biopierwiastków zalicza się: 

    • Makroelementy (z gr. makros – „duży” oraz łac. elementum – „substancja pierwotna”). Do makroelementów należą pierwiastki, których dobowe zapotrzebowanie w diecie człowieka przekracza 100 mg na dobę. Występują w stosunkowo dużych ilościach i stanowią nie mniej niż 0,1 proc. masy organizmu człowieka:

– tlen – 65,04 proc.,

– węgiel – 18,25 proc.,

– wodór – 10,05 proc.,

– azot – 2,65 proc.,

– wapń – 1,4 proc.,

– fosfor – 0,81 proc.,

– potas – 0,27 proc., 

– sód – 0,26 proc.,

– chlor – 0,25 proc.,

– siarka – 0,21 proc.

    • Mikroelementy (z gr. mikros – „mały” oraz łac. elementum – „substancja pierwotna”). Do mikroelementów należą pierwiastki występujące w minimalnych, śladowych ilościach w organizmach zwierzęcych i roślinnych, niewspółmiernie małych w porównaniu z pierwiastkami podstawowymi, czyli makroelementami. Do mikroskładników należą:

    • żelazo, 

    • magnez, 

    • mangan, 

    • miedź, 

    • cynk, 

    • molibden, 

    • bor, 

    • kobalt, 

    • jod, 

    • fluor, 

    • chrom, 

    • selen. 



Pierwsze, podstawowe, niezbędne dla naszego życia i zdrowia biopierwiastki śladowe, jakie odkryto, to: żelazo, jod, miedź, mangan, cynk, kobalt, molibden, zaś w latach 70. ubiegłego wieku, dzięki nowym metodom analitycznym, w organizmie człowieka zaobserwowano występowanie kolejnych pierwiastków: selen, chrom, cyna, wanad, krzem i innych. 



Dziś wiadomo o około 20 biopierwiastkach śladowych, a prawdopodobnie ich liczba jest znacznie większa. Wiele mikroelementów jest niezbędnych do tego, by witaminy mogły spełniać funkcje koenzymów. Niedobór biopierwiastków w wyraźny sposób przekłada się na funkcje życiowe organizmu. Przyczyną niedoboru danego mikro- lub makroelementu może być zmniejszenie jego dostawy z pożywieniem lub upośledzenie jego wchłaniania.

Biopierwiastki wchodzą w skład enzymów, koenzymów, hormonów, białek transportowych, regulatorów wzrostu itp. Biopierwiastki dostają się do organizmów wraz z pożywieniem w wyniku kumulacji ze środowiska (gleby, wód lub atmosfery). Ich rozmieszczenie w organizmach jest nierównomierne.

Niedobory różnych biopierwiastków występują bardzo często, przyczyniając się do rozwoju wielu chorób. Duża liczba niecharakterystycznych objawów złego samopoczucia i złego stanu zdrowia może być następstwem niedoboru określonych biopierwiastków.

Żywy organizm nie potrafi sam wytworzyć minerałów, dlatego muszą być one dostarczane wraz z pokarmem. Dobrym źródłem składników mineralnych mogą być wody mineralne – ze względu na obecność w nich m.in.: wapnia, magnezu lub potasu.

Niedobór lub nadmiar biopierwiastków może prowadzić do zaburzeń fizjologicznych. Składniki mineralne są niezbędne w ustroju do celów budulcowych (szczególnie w tkance kostnej), wchodzą w skład: płynów ustrojowych, niektórych enzymów, związków wysokoenergetycznych itp. Wywierają również wpływ na regulację czynności narządowych i ogólnoustrojowych. Zarówno niedobory pierwiastków, jak i ich nadmiar, prowadzą do dysfunkcji organizmu i chorób. Dlatego, aby im zapobiec, powinna być zachowana homeostaza biopierwiastków w organizmie.

Agata Majcher

Inne wpisy w tej kategorii

Podnieś odporność

2021-11-26

Podnieś odporność

Cynk jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, który ma kluczowe znaczenie dla wzrostu, rozwoju i prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Jest on potrzebny do rozwoju i komunikacji komó [...]

Czytaj dalej

Zdrowe oczy

2021-11-24

Zdrowe oczy

Niedobory poszczególnych witamin mogą zwiększać ryzyko wielu chorób oczu, zwłaszcza takich jak: zaćma, jaskra i związane z wiekiem zwyrodnienie plamki żółtej (AMD). Badania sugerują, że niektóre [...]

Czytaj dalej

Drzewo magnolii (Huo Po)

2021-11-24

Drzewo magnolii (Huo Po)

Magnolia lekarska (Magnolia officinalis) to roślina z rodziny magnoliowatych (Magnoliaceae). W stanie naturalnym występuje rzadko, głównie w chińskich prowincjach Hubei i Syczuan – w lasach na wy [...]

Czytaj dalej

Berberyna – środek powracający do łask

2021-11-10

Berberyna – środek powracający do łask

Berberyna to substancja, którą zawiera pewna grupa roślin zwana berberysami. Rosną one dziko w Europie, Ameryce, Afryce i Azji, choć stanowią też często ozdobę przydomowych ogrodów. Oprócz właści [...]

Czytaj dalej

Strażnicy odporności: cynk i witamina C

2021-11-03

Strażnicy odporności: cynk i witamina C

Niejednej osobie sen z powiek spędza widmo zakażenia popularnym w ostatnim czasie wirusem. Jednak organizm człowieka nie jest bezbronny. Zostaliśmy wyposażeni w układ odpornościowy, który doskona [...]

Czytaj dalej

Witamina C – nie do przecenienia

2021-10-29

Witamina C – nie do przecenienia

Witamina C to rozpuszczalny w wodzie silny przeciwutleniacz, który ma ogromny wpływ m.in na: zdrowie skóry, układ odpornościowy, układ krążenia. Przeciwutleniacze to cząsteczki, które chronią kom [...]

Czytaj dalej