Agata

Agata

Bluszczyk kurdybanek – właściwości i zastosowanie

Bluszczyk kurdybanek

Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea) jest popularną rośliną zielarską z rodziny wargowatych, niepodlegającą ochronie gatunkowej, więc warto ją zbierać z pożytkiem dla zdrowia. Walory lecznicze bluszczyku kurdybanku doceniono już w średniowieczu. Św. Hildegarda z Bingen zalecała okładać bolącą głowę ugotowanymi, kwitnącymi pędami. W zeszłym stuleciu zalecano m.in. leczenie kurdybankiem przy zatruciach ołowiem.

Bluszczyk kurdybanek rośnie w dużych ogrodach, gęstych zaroślach w zapuszczonych miejscach, przy rowach, na łąkach lub pastwiskach. Występuje zarówno na zacienionych, jak i słonecznych stanowiskach. Najbardziej wartościowy surowiec rośnie jednak w miejscach nasłonecznionych.

Roślina zakwita wczesną wiosną i kwitnie nawet do lipca – jeśli są ku temu odpowiednie warunki atmosferyczne. Liście przypominają kształtem nerkę lub serce i mają ząbkowane brzegi. Środek listków wygląda jakby wytłoczone były na nim jakieś wzorki, to stąd wywodzi się nazwa – „kurdyban”, czyli garbowana, barwiona skóra, zdobiona tłoczonymi wzorami, złoceniami lub srebrzeniami oraz malowidłami. Kurdybanem zdobiono niegdyś ściany i inne elementy stolarki, parawany, siedziska, oparcia mebli, a nawet oklejano nim okładki ksiąg czy obuwie.

Najbardziej wartościowe zioło pozyskuje się w kwietniu i maju – surowcem leczniczym i przyprawowym jest część naziemna po odrzuceniu dolnych, pożółkłych liści i twardych pędów.

Ziele bluszczyku kurdybanku zebrane z nasłonecznionych stanowisk pachnie intensywnie, jest bogate w olejek eteryczny i takie stanowi najcenniejszy surowiec stosowany w celach leczniczych. Ziele ze stanowisk słabo nasłonecznionych jest ubogie w składniki aktywne i mało wartościowe. Proces suszenia należy przeprowadzić szybko, nigdy nie przekraczając temperatury powyżej 40 stopni Celsjusza, aby zioło nie straciło najcenniejszych składników. Rozdrobnione ziele zaleca się przechowywać w szczelnych słojach, parzyć pod przykryciem krótko, do 15 minut. Przy nieżytach układu oddechowego i przeziębieniu pić z miodem lub z sokiem malinowym 2–3 razy dziennie.

Właściwości lecznicze

Bluszczyk kurdybanek polecany jest przede wszystkim w leczeniu dolegliwości przewodu pokarmowego:

  • poprawia trawienie, reguluje przemianę materii,
  • wzmaga wydzielanie soku żołądkowego,
  • likwiduje zatrucia pokarmowe,
  • pomaga w przyswojeniu składników odżywczych,
  • usuwa wzdęcia,
  • przeciwdziała nieżytowi żołądka i bolesnym skurczom jelit,
  • ma działanie żółciotwórcze,
  • likwiduje stany zapalne woreczka żółciowego,
  • odtruwa wątrobę, ochrania miąższ wątroby przed uszkodzeniem toksynami, marskością i stłuszczeniem,
  • poprawia pracę trzustki,
  • regeneruje błonę śluzową przewodu pokarmowego,
  • reguluje wypróżnienia, likwiduje zaparcia,
  • wspiera układ immunologiczny,
  • dobrze wpływa na układ oddechowy: łagodzi stany alergiczne, polecany przy chrypce, kaszlu, zapaleniu oskrzeli i krtani oraz w zapaleniu płuc i zatok, pomaga w odksztuszaniu ropnej, gęstej wydzieliny zalegającej w oskrzelach, przerywa ataki astmy, ułatwia oddychanie,
  • usprawnia pracę układu moczowego – poprawia pracę nerek, likwidując ich stan zapalny,
  • korzystnie wpływa na poprawę stanu skóry i włosów: działa bakteriobójczo i grzybobójczo, pomocny przy oparzeniach, ropniach i świądzie skóry, leczy przewlekłe choroby skóry, egzemy, wypryski, zmniejsza łojotok, poprawia ukrwienie skóry, cofa zmiany ropne, hamuje rozwój grzybów i bakterii patogennych na skórze, likwiduje łupież.

Przepis na tonik dla cery trądzikowej

Składniki:

  • 21/2 łyżki bluszczyku,
  • szklanka wody,
  • 1/4 szklanki octu jabłkowego,
  • 5 kropli olejku eterycznego.


Wykonanie:

Zrobić wywar, przecedzić, ostudzić, dodać octu. Przelać do butelki z atomizerem. Płynem spryskiwać twarz, a następnie nałożyć krem pielęgnacyjny.

Przepis na krople chroniące przed kamicą żółciową

Składniki:

  • 100 ml nalewki lub wyciągu z karczocha (dostępne w aptece),
  • 5 łyżek świeżo wyciśniętego soku z kwitnących pędów bluszczyku.


Wykonanie:

Wyciąg z karczocha wymieszać w butelce z sokiem z bluszczyku, odstawić na 5–7 dni. Przechowywać w lodówce. Zażywać po 2½ łyżeczki kropli rozcieńczonych w niewielkiej ilości wody 3 razy dziennie na 15 minut przed posiłkiem przez 5 tygodni.

Syrop kurdybankowy

Składniki:

  • garść świeżego ziela kurdybanku,
  • 6 szklanek wody,
  • miód malinowy.


Wykonanie:

Kurdybanek zagotować na małym ogniu i podgrzewać jeszcze 15 minut. Przecedzić, dodając tyle miodu, ile jest wywaru. Wymieszać, zagotować i kolejny raz podgotować przez 5 minut. Przelać do butelek.

Składniki fitochemiczne bluszczyku kurdybanku
Bluszczyk kurdybanek jest bogaty w olejki eteryczne: kamfen, pinokamfen, pinen, mircen, menton, pulegon, triterpeny i seskwiterpeny, garbniki, flawonoidy (kwercetynę, luteolinę i apigeninę, kwasy fenolowe), olejek rozmarynowy, ferulowy, kawowy, waniliowy; gorycze, glikozydy saponinowe. W roślinie znaleźć można także witaminę C, prowitaminę A, cynk, żelazo, krzem, molibden, wapń.

Bluszczyk kurdybanek w kuchni słowackiej

Do tej pory w niektórych regionach na Słowacji można zjeść zupę ziemniaczaną albo rosół doprawiony kurdybankiem – popularność tego ziela nie słabnie. Według niektórych smakoszy bluszczyk kurdybanek może zastąpić nawet natkę pietruszki. Choć smak bluszczyku jest wyraźny, korzenny, gorzkawy, lepsze jest ziele suszone – łagodniejsze, przypominające nieco lubczyk. Świeże, siekane listki można dodawać do wiosennych surówek, past jajecznych, twarożków, zup lub sosów. Bluszczyk nadaje charakter potrawom, dodatkowo wspomagając trawienie.

Bluszczyk kurdybanek to mocna i aromatyczna przyprawa, która szczególnie podkreśli smak zup, sosów i mięs.

Przepis na twarożek po słowacku

Składniki:

  • 200 g twarogu z mleka krowiego i koziego,
  • łyżeczka drobno posiekanego kurdybanku,
  • ¾ szklanki posiekanego szczypiorku,
  • łyżeczka posiekanych liści z pokrzywy (wcześniej sparzonych i odsączonych),
  • łyżka oleju lnianego lub jogurtu naturalnego,
  • sól, pieprz.


Wykonanie:

Wszystkie składniki razem wymieszać.

Ciekawostki

Jeszcze do końca XVII wieku bluszczyk stosowano w browarach – przyprawiano nim piwo dla dodania goryczki. Inne nazwy kurdybanku to: kumdran, kondratek, bluszczyk ziemny, obłożnik, bluszczak i kocimorda.


Agata Majcher

Inne wpisy w tej kategorii

Renesans konopi

2020-07-31

Renesans konopi

Jemy coraz więcej i nie zawsze zdrowo. Dieta, bogata w cholesterol, cukier i nasycone tłuszcze, konserwanty, sztuczne barwniki to problem, który stwarza wiele zagrożeń zdrowotnych, ale także zwyk [...]

Czytaj dalej

SARIVA (Hemidesmus indicus)

2020-07-13

SARIVA (Hemidesmus indicus)

Rośnie w klimacie tropikalnym oraz subtropikalnym – głównie w południowej Azji, szczególnie Pakistanie i Indiach. Głównym surowcem są korzenie, kłącza i owoce.

Czytaj dalej

Dzika róża – właściwości i zastosowanie

2020-07-09

Dzika róża – właściwości i zastosowanie

Dzika róża (Rosa canina) znana jest ludzkości od tysięcy lat, w czasach pierwotnych jej owoce były stałym elementem pożywienia.

Czytaj dalej

Malwa (ślaz, ślaz dziki) kwiat

2020-06-05

Malwa (ślaz, ślaz dziki) kwiat

Prawoślaz lekarski i ślaz dziki mają ten sam kierunek działania farmakologicznego. Dzięki naturalnie występującym śluzom, ślaz dziki wpływa osłaniająco na górne drogi oddechowe.

Czytaj dalej

Korzeń prawoślazu

2020-06-05

Korzeń prawoślazu

Wyciągi z prawoślazu działają osłaniająco, przeciwkaszlowo, zmiękczająco, przeciwzapalnie, żółciopędnie, regulują wypróżnienia, dlatego surowiec stosuje się przy dolegliwościach układu pokarmowego.

Czytaj dalej

Moringa

2020-06-05

Moringa

Moringa rośnie u podnóży Himalajów. Surowce z drzewa uznano za superżywność, więc szybko stało się popularne na całym świecie. Bogactwo składników odżywczych tej rośliny jest godne podziwu.

Czytaj dalej