Karob – mączka chleba świętojańskiego

Czekolada – trudno jej nie lubić. Ba, sporo dietetyków uważa nawet, że gorzka, w umiarkowanych ilościach, jest korzystna dla naszego zdrowia. A to dlatego, że kakao dostarcza organizmowi wiele cennych mikroelementów oraz antyoksydantów. Karob natomiast najbardziej słynie z tego, że jest używany jako zamiennik kakao. To roślina z długą tradycją, o której wspomina nie tylko Biblia, ale i Talmud.

Co to jest karob?

Tajemniczy karob to szarańczyn strąkowy. Roślina ta ma postać drzewa i występuje w rejonie basenu Morza Śródziemnego. Bardzo dobrze wiedzą, co to jest karob mieszkańcy Australii, Indii i Izraela – gdyż tam jest on powszechnie uprawiany. Karob pochodzi z rodziny bobowatych. Owoce tej rośliny – jadalne strąki – nazywane są „chlebem świętojańskim". Są one wypełnione miąższem, który jest miękki i brązowy, a także drobnymi nasionami. To właśnie miąższ zmielony na proszek nosi nazwę „mączki chleba świętojańskiego”. W takiej postaci karob jako produkt spotyka się najczęściej. Ciekawostką jest to, że prawdopodobnie to strąki z szarańczyna strąkowego (ze względu na podobieństwo do owadów; kluczowa jest też nazwa) miał na myśli apostoł Mateusz, pisząc w swojej ewangelii, że Jan Chrzciciel żywił się szarańczą (Mt 3:4). Stąd też nazwa „chleb świętojański".

Karob zamiennik kakao dla osób z alergią

Skoro już wiadomo, co to jest karob, warto też mieć świadomość, jakie płyną korzyści z jego spożywania. Karob, a konkretnie mączka chleba świętojańskiego, zarówno smakiem, jak i konsystencją przypomina kakao. I właśnie jako zamiennik kakao zdobył największą popularność.  W związku z tym może też być kulinarnym wybawieniem dla osób mających uczulenie na nie i na czekoladę. (Często uczulenie na kakao dotyka osób z celiakią, a to dlatego, że struktura białek kakao przypomina strukturę białek glutenu). Karob nie zawiera glutenu oraz też uczulających często kofeiny i teobrominy. W związku z tym domowe słodycze i czekolada z karobu będą znakomitym rozwiązaniem w takim przypadku.

Karob – właściwości

Warto też wiedzieć, co zawiera karob. Właściwości tej rośliny są wynikiem  jej niezwykłego bogactwa w składniki odżywcze – węglowodany, białko, witaminy (A, B1, B2, B3, D, E), mikroelementy (wapń, fosfor, potas, magnez, żelazo, mangan, bar, miedź oraz nikiel) oraz błonnik. Karob zawiera też silny przeciwutleniacz, jakim jest kwas galusowy o właściwościach: przeciwwirusowych, przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych.

Mączka chleba świętojańskiego to także inne właściwości. Karob jest alkaliczny i przyczynia się do zachowania niezbędnej dla zdrowia równowagi kwasowo-zasadowej. Ważne jest też to, że mączka chleba świętojańskiego nie zanieczyszcza toksynami krwi i wątroby oraz jest łatwostrawna. Obniża poziom złego cholesterolu. Nie zawiera także psychostymulantów i substancji uzależniających, dzięki czemu karob może być spożywany codziennie. Mączka chleba świętojańskiego ma cenne właściwości: antyoksydacyjne, przeciwzapalne i antyalergiczne. To, że karob jest bardzo bogaty w witaminy z grupy B, czyni go produktem, z którego dobrodziejstwa powinni korzystać ludzie aktywni fizycznie (uprawiający sport), seniorzy oraz osoby narażone na stresy.

Karob – ratunek dla palaczy i nie tylko

Z tematem, co to jest karob, powinni zaznajomić się też ci, którzy palą papierosy. A to dlatego, że mączka z chleba świętojańskiego pomaga usunąć substancje smoliste z płuc. Dobroczynny wpływ karobu na układ oddechowy sprawia, że jest on ceniony jako środek pomagający przy jego infekcjach. Zaś działanie tonizujące karobu na układ trawienny przyczynia się do łagodzenia różnych dolegliwości i usprawnienia trawienia. Karob, dzięki wysokiej zawartości wapnia, przeciwdziała też osteoporozie, a obecne w nim żelazo chroni przed anemią. Wspomniany już wyżej kwas galusowy to udowodnione działanie antynowotworowe oraz pomocne przy wystąpieniu choroby wrzodowej żołądka.

Ponieważ mączka chleba świętojańskiego to duża zawartość błonnika, jej spożywanie zwiększa perystaltykę jelit.

Mączka chleba świętojańskiego – zastosowanie w kuchni

Produkt ten występuje w postaci proszku i jest zamiennikiem dla kakao, czekolady oraz – odpowiednio przetworzony –  melasy (gęstego, słodkiego syropu o karmelowym posmaku, produktu ubocznego wytwarzania cukru). Można stosować go zamiast cukru, jako dodatek do potraw, wypieków, deserów – jako naturalny słodzik. Mączka chleba świętojańskiego pozwoli także – jak już wcześniej wspomniano – doświadczyć rozkoszy podniebienia osobom uczulonym na kakao i czekoladę.

Karob do picia, napój na... katar oraz inne zastosowanie mączki chleba świętojańskiego

Karob do picia to na przykład napój na bazie mleka krowiego lub „mleka” roślinnego. Wystarczy tylko 1–2 łyżeczki karobu rozmieszać w małej ilości ciepłego mleka, a potem uzupełnić mlekiem szklankę do pełna. Do napoju dobrze jest dodać trochę miodu i całość delikatnie podgrzać.

Karob można też dodawać do różnych koktajli, wzmacniając tym samym ich wartość odżywczą.  Karob do picia jako zamiennik kakao to niejedyne zastosowanie mączki chleba świętojańskiego. Jako że ma on działanie odśluzowiające, można z niego przygotować napój na... katar. W tym celu należy rozpuścić jedną łyżeczkę karobu w 100 ml ciepłej wody. Taką miksturę dobrze jest pić do 4 razy dziennie.

W kuchni karob znakomicie sprawdzi się jako zagęstnik – z powodzeniem zastąpi w tej roli jajka. Mogą to podczas wypieków różnych ciast wykorzystać osoby, które na co dzień nie jedzą żadnych produktów odzwierzęcych. Poza tym karob  może być składnikiem zdrowego kremu (à la nutella).


Melasa z karobu – zastępnik cukru

Melasa z karobu, która ma postać gęstego syropu, w zdrowy sposób zaspokoi potrzebę słodkiego smaku. A któż go nie lubi? Karobowa melasa to sama natura i przyjemność wynikająca z jej słodkości. A jak powstaje melasa z karobu? Otóż strąki chleba świętojańskiego są mielone, a potem przekładane do beczek z wodą. Tam zawartość jest przechowywana około 2 doby. W ten sposób powstaje ciecz. Zmienia się ona w syrop (melasa z karobu) w wyniku podgrzewania jej przez czasami aż 8 godzin. Melasa z karobu to także szereg prozdrowotnych właściwości. Między innymi: poprawia trawienie, obniża poziom cholesterolu, wzmocnia odporności. Spożywanie melasy z karobu (jak i samej mączki chleba świętojańskiego) to również skuteczne zapobieganie anemii, złagodzenie zaburzeń trawiennych oraz pomoc w detoksie organizmu. Melasa jest też bogata w związki antyoksydacyjne, które przeciwdziałają starzeniu się organizmu.

Karob, gdzie kupić?

Mączka chleba świętojańskiego jest dość powszechnie dostępna w sklepach ze zdrową żywnością. Nie jest droga, ponieważ jej 100-gramowe opakowanie kosztuje naprawdę niewiele.

Tomasz Kapuściński