Morsowanie - krok po kroku

Kiedy nastają chłodne dni i temperatura powietrza spada, wtedy wiele osób zaczyna się zastanawiać, jak przetrwać zimę komfortowo oraz zapobiegać przeziębieniom i zachorowaniu na typowe dla tego okresu infekcje dróg oddechowych. Ważne zatem staje się takie stymulowanie organizmu, żeby podnieść poziom jego odporności, a także odpowiednio zahartować ciało, co pozwoli lepiej przetrwać ten mroźny czas.

Popularną formą adaptacji ludzkiego ciała do minusowych temperatur w okresie zimowym jest morsowanie, czyli krótkotrwałe zimne kąpiele w wodzie. Ten rodzaj aktywności najczęściej stosuje się na powietrzu w otwartych akwenach, czyli jeziorach, rzekach oraz w morzu. Co daje morsowanie? Na co należy zwrócić szczególną uwagę? Czy każdy może zażywać takich kąpieli?

Po co ludzie morsują?

Miłośnicy zimnych kąpieli w akwenach otwartych nazywają siebie morsami. Nazwa ta pochodzi od ssaka bytującego na obszarach Oceanu Arktycznego, a także w północnych rejonach Pacyfiku.

Amatorzy morsowania poprzez uprawianie tej aktywności chcą wpłynąć na poprawę funkcjonowania układu immunologicznego. Zalety zimnych kąpieli doceniano już w starożytności. Stosowano tę praktykę w celach leczniczych przy dolegliwościach i zachorowaniach, np. na dnę moczanową. Dostrzegano, że zanurzenie ciała w lodowatej wodzie może poprawić krążenie, a po systematycznym praktykowaniu tej aktywności da się skutecznie uodpornić na niskie temperatury.

W morsowaniu najczęściej bierze udział kilka osób, ale są też duże zorganizowane grupy. Jest to aktywność, która integruje daną społeczność. Powstają stowarzyszenia morsów, które organizują wspólne kąpiele i wydarzenia z nimi związane. Korzystanie z kąpieli w lodowatej wodzie jest popularne nie tylko w Polsce. Wielu amatorów tej aktywności można spotkać w krajach skandynawskich, a szczególnie w Finlandii. Morsowanie ma swoich zwolenników również w Europie Wschodniej.

Jakie są korzyści z morsowania?

Morsowanie zalicza się do naturalnego zimnolecznictwa. Ma na celu pozbyć się różnych dolegliwości i przyspieszać regenerację tkanek po urazach mięśniowych. Bywa również wdrażane jako forma profilaktyki prozdrowotnej zapobiegająca zachorowaniom, skutecznie zwiększa tolerancję organizmu na zimno i poprawia ogólną odporność immunologiczną.

Zimne kąpiele mogą być doskonałym sposobem na stres i napięcie nerwowe. Sam wielokrotnie morsując, stwierdzałem, że po takiej sesji w lodowatej wodzie poprawia się nastrój i przybywa energii. Można poczuć się odprężonym i zrelaksowanym.

Do zalet morsowania należy zaliczyć:

• pobudzenie mechanizmu obronnego organizmu do zwalczania infekcji,
• poprawa wydolności w układzie sercowo-naczyniowym,
• wpływ na rozszerzenie naczyń krwionośnych, co przyczynia się do lepszego krążenia krwi,
• poprawa ukrwienia skóry, skutkująca lepszym jej wyglądem i większą elastycznością, niwelowanie cellulitu,
• skuteczność w regenerowaniu tkanek i mięśni po mikrourazach,
• redukcję stanów zapalnych,
• ulgę i zmniejszenie bolesności przy dolegliwościach stawów,
• przyspieszenie metabolizmu i wpływ na zmniejszenie tkanki tłuszczowej,
• wpływ na efektywniejsze funkcjonowanie płuc, lepsze dotlenienie i zwiększenie wydolności oddechowej,
• usprawnienie termoregulacji organizmu, dzięki czemu ciało staje się bardziej wytrzymałe na zimno,
• wydzielanie endorfin, co przekłada się na poprawę samopoczucia oraz nastroju,
• redukcję stresu,
• poprawę jakości snu.

Kiedy zacząć i w jakiej temperaturze się kąpać?

Wiele osób zaczyna morsowanie już wczesną jesienią. Dzięki temu można progresywnie, bez większego szoku, systematycznie adaptować ciało do coraz niższych temperatur. Określenie „zimna woda” stosuje się, gdy temperatura wynosi 15 st. C. Natomiast sesje morsowania najczęściej są preferowane przy temperaturze w przedziale 8–12 st. C. Poniżej 4 st. C woda uznawana jest za lodowatą. Jak się przygotować do morsowania? Ważną kwestią jest to, żeby uprawiać tę aktywność w towarzystwie innych osób. Dzięki temu będą mogły udzielić nam pomocy, kiedy np. zasłabniemy lub skaleczymy się o lód. Dobrze jest mieć ze sobą apteczkę, a także koc termiczny.

Podczas zimnych kąpieli należy na stopy założyć specjalne buty neoprenowe, najlepiej takie za kostkę. Dzięki nim podeszwa stóp będzie zabezpieczała przed ostrymi przedmiotami znajdującymi się na podłożu. Wchodźmy do akwenów już sprawdzonych przez nas lub inne osoby. Istotna jest też ochrona wrażliwych na zimno miejsc, dlatego zaleca się (co jednak nie jest koniecznością) ubranie rękawiczek na dłonie oraz czapki na głowę.

Jeśli na tafli wody jest lód, wtedy dobrze jest mieć odpowiedni sprzęt do wyrąbania przerębla. Przyda się czekan, siekiera lub łom.

O czym pamiętać przed morsowaniem?

Posiłek należy spożyć najlepiej 2–3 godz. przed morsowaniem. Tuż przed wejściem do zimnej wody nie powinno się również wypijać ciepłych napojów. Kąpieli nie zażywamy, będąc pod wpływem alkoholu.

Wiele osób chce odpowiednio przygotować ciało przed wejściem do wody. Dlatego warto wykonać rozgrzewkę. Dobrze w tym elemencie sprawdzą się: trucht (może być w miejscu), wymachy rąk i nóg, pajacyki, skłony, przysiady. Rozgrzewka może trwać ok. 5–10 min. Zaczynamy ją w ubraniu, następnie zdejmujemy np. spodnie i tak ćwiczymy, później ściągamy odzież z górnej części ciała i kontynuujemy rozgrzewkę. Dzięki temu łatwiej zaadoptujemy się do chłodu. Należy tylko pamiętać, że ciało ma być rozgrzane, a nie spocone. Pot w kontakcie z zimną wodą spowoduje szybsze oddanie ciepła. Warto zaznaczyć, że wiele osób nie stosuje rozgrzewki i od razu po zdjęciu ubrania wchodzi do wody.

Ile trwa sesja morsowania?

Do wody wchodźmy spokojnie, bez wbiegania i przyspieszania. Skupmy się na miarowym oddechu.

Długość czasu przebywania w zimnej wodzie zależy przede wszystkim od doświadczenia oraz warunków atmosferycznych. Liczą się temperatura powietrza oraz siła wiatru. Ważne jest, żeby nie przesadzać i nadmiernie nie wyziębić organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które rozpoczynają swoją przygodę z morsowaniem, mogą spędzić w wodzie od 30 sek. do 2 min. Zaawansowani dadzą radę wytrzymać do 5 min, a bardziej doświadczeni nawet 10 min.

Bardzo dobrym sposobem na w miarę komfortowe poradzenie sobie z kontaktem ciała z zimną wodą jest morsowanie, które określam jako interwałowe. Oznacza to, że dana osoba wytrzymuje w wodzie 1–3 min, a następnie wychodzi na brzeg, rozgrzewa się w truchcie i znów odbywa sesję morsowania. W ten sposób można wykonać kilka zanurzeń w zimnej wodzie, co pozwoli lepiej znieść niską temperaturę.

Na efekty morsowania wpływa systematyka. Warto zatem zażywać zimnych kąpieli co najmniej raz w tygodniu.

Co po wyjściu z wody?

Po skończonym morsowaniu ciało należy rozgrzać i w tym celu stosuje się ćwiczenia lub trucht, który ma to ułatwić. Do osuszenia skóry warto wykorzystać szorstki ręcznik. W szybkim i komfortowym przebraniu się na powietrzu pomoże specjalne ponczo z dużymi otworami na ręce. Jak najszybciej należy założyć suchą i ciepłą odzież, a zwłaszcza skarpety. Obuwie powinno być takie, żeby bez problemu włożyć w nie zmarznięte stopy. Dla wygody warto wziąć ze sobą matę, na której będziemy mogli usiąść lub stanąć. Gdy już się wysuszymy i ubierzemy, wtedy można wypić ciepły napój. Świetnie sprawdzą się herbaty, np. z imbirem, co pozwoli na szybsze rozgrzanie i poprawę nastroju po aplikacji zimnem. Nie zaleca się picia alkoholu.

Kto nie powinien morsować?

Przeciwwskazania do morsowania obejmują m.in.:

• nadciśnienie tętnicze,
• choroby serca (w tym niewydolność i zaburzenia rytmu),
• boreliozę,
• zaburzenia krążenia obwodowego,
• astmę,
• przewlekłą obturacyjną chorobę płuc,
• cukrzycę,
• epilepsję,
• niedoczynność tarczycy,
• infekcje, przeziębienia oraz stany gorączkowe,
• ciążę i okres bezpośrednio po porodzie.

Ze względu na wymienione wyżej przeciwwskazania, przed podjęciem decyzji o morsowaniu warto wcześniej skontaktować się z lekarzem.

Bibliografia: 1. Zwierzchowska E., Morsowanie, Wydawnictwo Harde, Warszawa 2019. 2. Romanowski V., Morsowanie. Jak świadomie obcować z zimnem, Wydawnictwo Pascal sp. z o.o., Bielsko Biała 2021.