Piołun (bylica piołun) – zdrowotna moc goryczy

Bylica piołun (Artemisia absinthium), czyli piołun, zwana jest także „psią rutą”, „wermutem” lub „absyntem”. Roślina ta rośnie dziko niemal w całej Europie, Afryce Północnej, w zachodniej części Azji oraz w Ameryce Północnej. W zakresie prozdrowotnego zastosowania coraz większą popularność zdobywa też piołun jednoroczny.

Jak wygląda piołun

Nie wszyscy wiedzą, jak wygląda piołun. Choć to zioło bardzo powszechnie występujące, ale dosyć niepozorne. Jego łodygi są zielonkawosrebrne lub prawie białe. Liście są zaś żółtozielone, a niewielkich rozmiarów kwiaty są bulwiaste w kolorze żółtym (jasnym). Dobrze wiedzieć, jak wygląda piołun, gdyż, jak się okaże w dalszej części tekstu, to zioło – mimo swej niepozorności – bardzo pożyteczne. Charakterystyczny jest gorzki smak piołunu – nie bez powodu istnieje powiedzenie: „gorzki jak piołun”. A jak wiadomo: „gorzki lek najlepiej leczy".  Piołun jednoroczny ma natomiast słodki smak, ale nie można mu odmówić pozytywnego działania na ludzkie zdrowie – o czym w dalszej części tekstu.

Piołun – właściwości

Skoro jest jasne, jak wygląda piołun, nadszedł czas na jego właściwości. Wyciągi z piołunu znane są z tego, że pobudzają czynności wydzielnicze: żołądka, trzustki, jelit i wątroby. Zwiększają też produkcję żółci. Poza tym dzięki swojemu składowi zioło zapobiega: dyspepsji, atonii jelit i żołądka oraz dyskinezom dróg żółciowych.

Są jeszcze inne pozytywy, które charakteryzują piołun. Właściwości wyciągów z niego działają również rozkurczowo w stanach kolek i nadmiernej perystaltyki. Jedną z najcenniejszych właściwości piołunu jest to, że roślina działa przeciwpasożytniczo (podobnie jak inne bylice i wrotycz). Może posłużyć do zwalczania: obleńców, płazińców i pierwotniaków pasożytniczych.

Jest wiele sposobów, by wykorzystać piołun. Właściwości jego można docenić i się o nich przekonać, przygotowując olejek i nalewkę piołunową – niszczą one pasożyty zewnętrzne, np. roztocza. Zioło ma też właściwości grzybobójcze i fungistatyczne (hamowanie wzrostu grzybów).

Jeśli chodzi o piołun w formie wyciągów alkoholowych i olejowych, to trzeba uważać, by przyjmować go doustnie rozsądnie. A to dlatego, że zażyty w dużych dawkach działa halucynogennie, przeciwdepresyjnie i pobudzająco. Według niektórych ma on także działanie cytotoksyczne i przeciwrakowe.

Pierwsze – i trzeba przyznać, że najlepsze absyntówki (nalewki piołunowe) – powstały i są produkowane w Szwajcarii. Olejek piołunowy łatwo rozpoznać, bo jest błękitny lub niebieski, podobnie jak olejek eteryczny krwawnikowy czy rumiankowy. Związki w nich zawarte działają silnie przeciwzapalnie oraz antyseptycznie po zastosowaniu doustnym i zewnętrznym. Olejek i nalewka z piołunu zabijają między innymi Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty) i szczepy bakterii opornych na penicylinę – Klebsiella pneumoniae (pałeczka zapalenia płuc) i Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej). W przypadku gorączki nalewka wcierana w skórę i zażywana niweluje wysoką temperaturę.

Piołun – wykorzystanie

Wiemy już, jaką moc ma piołun. Właściwości tego zioła to szereg wskazań. Wykorzystanie piołunu opiera się na jego działaniu: przeciwrobaczym, antypierwotniakowym, pobudzającym wydzielanie: soku żołądkowego (w tym kwasu solnego), soku trzustkowego, żółci i jelitowego, poprawiające trawienie i wchłanianie składników pokarmowych, antybakteryjne, cytotoksyczne i antynowotworowe, spazmolityczne, czyszczące krew, przeciwnieżytowe. Piołun wspiera w walce z dyspepsją i anoreksją, pobudza miesiączkowanie i diurezę. Choroby zakaźne i skórne to dolegliwości, w których to zioło jest bardzo wskazane. A to dlatego, że działa silnie przeciwzapalnie i odkażająco. Hamuje rozwój: gronkowców, paciorkowców, laseczek beztlenowych oraz drożdżaków. Usuwa nieprzyjemny zapach z przewodu pokarmowego. Obniża gorączkę.

Bylica piołun – przeciwwskazania

Piołunu nie można stosować w przypadku: ciąży, laktacji, uczulenia na zioło. Nadużywanie nalewki absyntowej (prowadzi do uzależnienia) jest zwane „absyntyzmem”. Objawy absyntyzmu (nadmiernego używania nalewki absyntowej): pobudzenie psychiczne, halucynacje, objawy odurzenia, dreszcze, drgawki, a nawet padaczka, nudności, wymioty, podrażnienie nerek i przewodu pokarmowego.

Piołun – różne formy podawania

Istnieją różne formy, w jakich można stosować piołun. Właściwości i zastosowanie niektórych preparatów z tego zioła oraz receptury na nie zostały podane poniżej.

Piołunówka (nalewka piołunowa) Tinctura Absinthii

Receptura i dawkowanie lecznicze:

Jedną część suchego rozdrobnionego ziela zalać 3–5 częściami alkoholu 40–65-proc., odstawić na przynajmniej 1–2 tygodnie, przecedzić. Zażywać 2–3 razy dziennie po 5 ml lub 1 raz dziennie po 15 ml – rano.

Stosowanie:

Stosować do wcierania przy: bolących stawach, kontuzjach sportowych, nerwobólach, bólach mięśni.

Jak stosować piołun na pasożyty

A oto receptury, które dadzą odpowiedź w kwestii, jak stosować piołun na pasożyty.

Intrakt piołunowy – Intractum Absitnthii, alkoholatura stabilizowana na gorąco, macerat na gorąco

Receptura i dawkowanie lecznicze:

Do butelki włożyć kilka świeżych potłuczonych tłuczkiem pędów piołunu i zalać gorącym alkoholem 40–60-proc., odstawić na 1–4 tygodnie, przefiltrować. Zażywać 1–3 razy dziennie po 5–10 ml. Proporcje: 1 część ziela na 3–5 części alkoholu.

Stosowanie:

Stosować do nacierania i zwalczania pasożytów skórnych. Ponadto do wcierania we włosy przy: wypadaniu, łupieżu i zapaleniu skóry owłosionej (2 razy w tygodniu). Intrakt polecam do sporządzania nalewek smakowych, jest ciekawszy niż nalewka z suchego ziela.

Napar piołunowy Infusum Absinthii

Receptura i stosowanie:

Jedną łyżkę świeżego lub suchego rozdrobnionego ziela zalać 1 szklanką wrzącej wody, przykryć, odstawić na 30 minut, przecedzić. Wypić w ciągu dnia małymi porcjami.

Napar piołunowy – lewatywa

Receptura:

Napar piołunowy w postaci lewatywy jest również pomocny przy owsikach i glistach jelitowych u dzieci, a także w formie wcierań i obmywań przy świerzbie i wszawicy. Napar taki przygotowuje się, zalewając łyżeczkę ziela piołunu szklanką wrzątku i trzymając pod przykryciem nad parą przez pół godziny. Odstawia się go następnie do naciągnięcia na dalsze 10 minut i odcedza.

Stosowanie:

Należy pić od 1/2 do jednej łyżki na godzinę przed posiłkami przez kilka dni. Można też stosować w postaci lewatyw lub wcierań. Można go także używać do czyszczenia rąk ze smarów i olejów.

Olejek piołunowy

Stosować do leczenia chorób pasożytniczych skóry, jej stanów zapalnych oraz trądziku (zmiany ropne). Można taki olejek dodawać do neutralnych kremów, maści i śmietanki kosmetycznej (ok. 5 proc.) i stosować jako środek antyseptyczny oraz przeciwzapalny. Olejku piołunowego należy używać na grzybicę w stanie nierozcieńczonym.

Olejek piołunowy można zażywać jako środek: antyhistaminowy, rozkurczowy, przeciwkolkowy, antyparazytyczny, poprawiający samopoczucie i trawienie (dawka 5 kropli 1–3 razy dziennie). Do olejku można też dodać spirytus – w takiej postaci wcieramy go w skórę. Działa przeciwobrzękowo, przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Poza tym przyśpiesza resorpcję krwiaków i wysięków zapalnych.

Prof. W. Roeske zaleca 3–5-proc. napar z ziela, zażywać 5 razy dziennie po 1 łyżce.

Piołun jednoroczny

Piołun jednoroczny to inny gatunek piołunu. To piołun słodki, którego kolor łodyg jest purpurowobrązowy. Piołun jednoroczny ma liście, które charakteryzują się słodkim zapachem. Udowodniono, że roślina ta wykazuje silne właściwości przeciwnowotworowe. Poza tym piołun jednoroczny (Artemisia annua) jest stosowany do leczenia wrzodów żołądka. A to dlatego, że skutecznie neutralizuje soki żołądkowe i goi błonę śluzową. Za co jest jeszcze ceniony piołun jednoroczny? Otóż pozytywnie wpływa on na gojenie się kości.

Tomasz Kapuściński