Dlaczego jelita decydują o Twojej energii?

Często w przekazach dotyczących zdrowia podkreśla się nadzwyczajną rolę jelit. Jako element układu trawienia kojarzymy je zazwyczaj z metabolizmem, ale jelitowy układ nerwowy posiada bezpośrednią łączność z mózgiem. Dlatego też często o jelitach mówi się jako o „drugim mózgu”. Jeśli tak jest, to mają one tym samym wpływ na nastrój, energię i witalność. Dziś właśnie chciałbym pochylić się nad wpływem stanu jelit na naszą energię, bo powodów, dla których tak się dzieje, jest kilka.

Mikrobiom zarządza „drugim mózgiem”

Jelita są centrum produkcji neuroprzekaźników, jak chociażby serotoniny, a także kluczowym elementem odporności, trawienia i wchłaniania składników odżywczych. Zamieszkujący w nich mikrobiom (ekosystem bilionów mikroorganizmów) poprzez metabolizm zarządza właśnie wspomnianą energią. Nasz „drugi mózg” poprzez układ nerwowy komunikuje się bezpośrednio z mózgiem, wpływając na energię, nastrój, witalność i samopoczucie. Widzimy więc, jak istotną rolę mikrobiom spełnia w tych procesach. Energia, bo ją weźmiemy dziś na tapet, to suma wielu czynników, ale jelita odgrywają tu istotną rolę.

Dlaczego jelita mogą odbierać energię?

1. Wchłanianie. Jelita odpowiadają za rozkład pokarmu i wchłanianie składników odżywczych znajdujących się w nim, a te są fundamentem produkcji energii w komórkach. Wszelkie zakłócenia i zaburzenia pracy jelit skutkują tym samym zmniejszeniem energii, czyli permanentnym zmęczeniem i ospałością.
2. Mikrobiom jelitowy. Jak już wspomniałem, bakterie zasiedlające jelita regulują metabolizm, wpływając na zarządzanie energią pochodzącą z pożywieniaJelita a energia – jak mikrobiom wpływa na witalność i samopoczucie?. Dlatego też zdrowa mikrobiota to dużo energii, natomiast dysbioza (nierównowaga) – to spadek naszej energii, osłabienie i zmęczenie.
3. Serotonina Serotonina, zwana często hormonem szczęścia, wpływa na nastrój, witalność, ale też energię i dobry sen. Hormon ten powstaje właśnie w układzie pokarmowym, a na jego produkcję ma wpływ wymieniana wcześniej mikrobiota. Widzimy więc, jak wielką rolę spełnia ten ekosystem mikroorganizmów. Niewłaściwa flora zaburza produkcję serotoniny, która w 90 proc. odpowiada za energię.
4. Stany zapalne. Jelita stanowią centrum odporności organizmu. Jeśli występują w nim jakieś przewlekłe stany zapalne, to naturalnie dochodzi do osłabienia odporności. Stany zapalne w takich sytuacjach generują ogromne ilości energii, której automatycznie brakuje w innych obszarach organizmu. Cały mechanizm tym samym słabnie.
5. Połączenie jelita–mózg. Nerw błędny jest tym elementem, który łączy jelita z mózgiem. Jelita wysyłają do mózgu wszelkie informacje, a gdy dochodzi w nich do jakiś zakłóceń (np. wspomniane powyżej stany zapalne), to mózg również się o tym dowiaduje. To z kolei wpływa negatywnie na nasze samopoczucie, wywołuje lęk i depresję i obniża jednocześnie poziom energii.

Te pięć dowodów, to kluczowe czynniki mówiące o wpływie jelit na energię. Śmiem twierdzić, że jest ich więcej, ale już te pokazują, jak ważna to zależność.

Co najbardziej wpływa na stan mikrobiomu?

Wiemy już, że jelita mają kolosalny wpływ na naszą energię, dlatego należy oczywiście o nie zadbać. A co ma wpływ na stan jelit? Nic innego jak mikrobiom.

Jest nim mikroflora bakteryjna jelit, która odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu organizmu człowieka. Różne niekorzystne czynniki (zła dieta, stres, antybiotyki, brak ruchu) mogą ją jednak uszkodzić.

Jak odbudowywać mikrobiom dietą i stylem życia?

Jak więc zadbać o mikrobiom? Przede wszystkim stosując właściwą dietę bogatą w błonnik (warzywa, owoce, orzechy, produkty pełnoziarniste) oraz produkty fermentowane (jogurty, maślanka, kefir, kiszonki), które dostarczają cennych probiotyków. W sytuacjach kryzysowych (np. przyjmowanie antybiotyków) konieczne może być sięgnięcie po suplementy probiotyczne.

Do diety warto też wprowadzić prebiotyki, czyli składniki pokarmowe, które nie są trawione i symulują aktywność bakterii jelitowych. Polecam sięgnąć po banany, pomidory, pory, karczochy, cykorię oraz w małych ilościach cebulę i czosnek. Produkty te zawierają między innymi inulinę, dzięki czemu są doskonałymi prebiotykami. Polecam też szparagi, strączki (fasola, ciecierzyca, soczewica) oraz stosowanie różnych ziół. Aby zadbać o stan mikrobioty należy także unikać stresu, zapewnić sobie odpowiednią ilość snu oraz być aktywnym fizycznie (regularnie, a nie sporadycznie).

Unikać należy produktów niszczących nasz mikrobiom, a są to: słodycze, alkohol, żywność przemysłowa wysokoprzetworzona, mięso i białe pieczywo.

Odbudowa zniszczonej flory bakteryjnej trwa dosyć długo (od kilku tygodni do kilku miesięcy), dlatego kluczowe jest regularne dbanie o nią. Zawsze bowiem łatwiej zapobiegać, aniżeli leczyć. Wspomniane zasady odżywiania ogólnie sprzyjają zdrowiu, a więc warto stosować się ich przez cały czas, a nie tylko w odniesieniu do zdrowia samych jelit.

Bibliografia: 1/ Pedre V., Szczęśliwe jelita, Vivante, 2019. 2/ Yong E., Mikrobiom, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018.

Suplement diety. Produkt przeznaczony dla osób dorosłych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Produkt nie posiada właściwości leczniczych. Stosować zgodnie z informacją zawartą na opakowaniu.