E-dodatki do żywności (cz. I)

E-dodatki do żywności (cz. I)


W sprzedaży jest wiele produktów spożywczych oznaczonych literą E, co określa, że zawierają one chemiczne dodatki do żywności. Są to między innymi barwniki, konserwanty, środki spulchniające oraz wzmacniacze smaku. Żywność przetworzona jest konsumowana w bardzo dużych ilościach, co może stanowić duże zagrożenie dla zdrowia. Brak umiaru i bagatelizowanie składu spożywanych produktów prowadzi do wielu negatywnych skutków dla człowieka, w tym do rozwoju chorób nowotworowych.    


Oznaczenia grup dodatków do żywności


Numery E, są to kody dodatków do żywności. Ich lista została sporządzona przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i na podstawie właściwej dyrektywy jest zatwierdzana przez Parlament Europejski. Mogą się na niej znaleźć substancje, które wg wszelkich norm nie zagrażają zdrowiu lub są konieczne do użycia w wyniku stosowania procesu produkcyjnego. Ważną kwestią jest też to, żeby nie były wykorzystane do wprowadzania w błąd  konsumentów. Litera E w kodzie oznacza Europę i określa, że dany związek został dopuszczony do użycia na terenie Unii Europejskiej.


Dodatki do żywności są podzielone na 5 podstawowych grup, a każdej konkretnej substancji jest przydzielony trzycyfrowy numer. Na liście znalazły się:

– barwniki – nr E100–E199,
– konserwanty – nr E200–E299,
– przeciwutleniacze i regulatory kwasowości – nr E300–E399,
– emulgatory, środki spulchniające, zagęszczające i żelujące – nr E400–E499,
– pozostałe – od nr. E500 (w tym wzmacniacze smaku: nr E600–E699, antybiotyki: nr E700–E799, środki słodzące, nabłyszczające i inne: nr E900–E999, stabilizatory, zagęstniki i inne: nr E1000–E1999).


Dodatki do żywności E można podzielić na dwa rodzaje. Pierwszy to substancje, które występują naturalnie w przyrodzie, natomiast drugi jest wytworzony przez człowieka i określany jako syntetyczny. Na etykiecie produktów dostępnych w sprzedaży obok litery E znajduje się numer kodu i nazwa konkretnej substancji.

O dopuszczeniu do stosowania w żywności danego dodatku decyduje Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).


To warto wiedzieć



W książce pt. E213. Wiesz, co jesz Bill Statham prezentuje tabele i wykaz substancji chemicznych używanych jako dodatki do żywności wraz z opisem, jak wpływają one na zdrowie człowieka.  


Cele stosowania dodatków do żywności


Dodatki do żywności stosuje się w celu zmiany smaku, aromatu, a także uzyskania odpowiedniej barwy produktu. Zabiegi te mają za zadanie podniesienie wartości i atrakcyjności produktu w oczach konsumenta. Są też takie substancje, które wydłużają okres trwałości i czas przechowywania artykułów spożywczych. Dzięki dodatkom powstają też całkiem nowe produkty przeznaczone do spożycia.


Dopuszczalne dzienne spożycie dodatków do żywności


Spożywanie substancji określanych jako „dodatki do żywności” powinno być kontrolowane ze względu na ich toksyczność. Zbyt duża ich ilość może spowodować szkody w organizmie człowieka. Ustala się więc dopuszczalne dzienne spożycie określane w języku angielskim jako Acceptable Daily Intake, czyli ADI. Definicja wg WHO określa, że jest to ,,ilość danej substancji wyrażona na kg masy ciała na dzień, która może być pobierana w ciągu całego życia nie powodując ryzyka zagrożenia zdrowia”.


Odpowiednie przepisy określają też, jakie substancje przekraczają ADI i jakie są limity ich stosowania, tak żeby nie zagrażały życiu i zdrowiu konsumentów.


Systematyczne i nadmierne spożywanie produktów z dodatkiem E może nieść szkody dla zdrowia i życia. Niektóre z tych substancji są toksyczne, gdy łączy się je z innymi. Mogą wywołać choroby nowotworowe, nadwagę i otyłość, problemy z krążeniem, astmę, przewlekłe bóle głowy oraz wiele  niekorzystnych zmian w organizmie.  


Warto wiedzieć, że są takie produkty żywnościowe, w których zakazuje się stosowania substancji dodatkowych. Należy do nich np. kawa, masło, mleko, a także naturalna woda mineralna.


Wiele substancji w niektórych krajach – w tym również europejskich – jest zakazanych do stosowania jako dodatki do żywności.    


To warto wiedzieć


W 2019 roku w Polsce Najwyższa Izba Kontroli informowała, że w ciągu roku przeciętny konsument spożywa ponad 2 kg dodatków do żywności określonych symbolem E.  


Zagrożenia


Producenci najwięcej dodatków żywnościowych stosują przy produkcji: ciast, słodyczy, a także słodzonych, gazowanych i aromatyzowanych napojów. Są to wyroby, po które konsumenci bardzo często sięgają przy różnych okazjach, nawet kilka razy dziennie. Duże ilości E wykorzystuje również przemysł wędliniarski, na którego wyroby też jest ogromny popyt. Mimo że substancje te są dopuszczone do konsumpcji jako nieszkodliwe, to spożywane w nadmiarze mogą przynieść negatywne skutki dla zdrowia. Najbardziej narażone są osoby o słabszej odporności, zmagające się z różnymi chorobami, alergicy oraz ludzie o zwiększonej wrażliwości układu pokarmowego. Duże znaczenie ma też wiek człowieka. Dodatki do żywności mogą niekorzystnie wpływać na zdrowie osób w podeszłym wieku oraz dzieci, szczególnie do ok. 10. roku życia. Z badań wynika, że to właśnie u nich często przekraczany jest limit dziennego spożycia substancji oznaczonej literą E, co skutkuje mniejszą odpornością organizmu na schorzenia i choroby, a także nadwagą i otyłością. Dlatego ważne jest czytanie informacji umieszczanych najczęściej bardzo drobnym drukiem na etykietach produktów żywnościowych. Warto też zapoznać się z informacjami na temat stosowanych dodatków, ich dopuszczalnym dziennym spożyciem, a także w połączeniu z jakimi substancjami stanowią one zagrożenie dla zdrowia i życia.


Opracował Jarosław Cieśla

Inne wpisy w tej kategorii

Festiwal Kultury Zdrowia - Pełnia Zdrowia bez Leków już 2.03.2024 w Katowicach

2024-02-14

Festiwal Kultury Zdrowia - Pełnia Zdrowia bez Leków już 2.03.2024 w Katowicach

Festiwal Kultury Zdrowia Pełnia Zdrowia bez Leków to największe w Polsce spotkanie poświęcone medycynie naturalnej, klasycznej, ziołolecznictwu i profilaktyce prozdrowotnej. Zapraszamy!

Czytaj dalej

Tłuszcze trans – czym są i jak wpływają na nasze zdrowie

2024-02-09

Tłuszcze trans – czym są i jak wpływają na nasze zdrowie

Tłuszcze trans od lat wzbudzają kontrowersje, a badania naukowe potwierdzają ich negatywny wpływ na zdrowie. W związku z tym ważne jest, abyśmy mieli świadomość ich obecności w produktach, które jemy.

Czytaj dalej

Bądź aktywny fizycznie niezależnie od pory roku

2024-02-08

Bądź aktywny fizycznie niezależnie od pory roku

W miejscu, w którym na co dzień przebywasz, możesz stworzyć własną oazę ruchu. Ściany naszego mieszkania skrywają wiele wspierających możliwości w utrzymaniu formy i dobrego samopoczucia. Sprawdź sam.

Czytaj dalej

Czy karma wraca?

2024-02-02

Czy karma wraca?

W artykule przybliżamy pojęcie karmy. Nikt z nas nie ucieknie przed konsekwencjami swoich czynów, a więc skoro tak, to czym są konsekwencje? Czy może być dobra karma i zła karma? Zapraszamy do lektury

Czytaj dalej

Dieta ketogeniczna - w jakich przypadkach znajduje szczególne zastosowanie?

2024-01-30

Dieta ketogeniczna - w jakich przypadkach znajduje szczególne zastosowanie?

W ostatnich latach dieta ketogeniczna, stała się bardzo popularnym sposobem na odchudzanie oraz na terapię różnych schorzeń. Jednak nie w każdym przypadku jest ona skuteczna. Wyjaśniamy dlaczego.

Czytaj dalej