Jod

Jod

Jod

Jod jest niemetalem zaliczanym do grupy fluorowców nazywanych też „chlorowcami” lub „halogenami”. Szacuje się, że ok. 70 proc. jodu znajduje się w morskich osadach dennych – spacery nad brzegiem morza są zalecane każdemu, kto miałby potrzebę uzupełnić ten pierwiastek

Jod jest wykorzystywany do różnych celów, np. do produkcji jodyny o właściwościach dezynfekujących oraz w medycynie do leczenia chorób tarczycy. To także radioaktywny izotop stosowany jest w diagnostyce medycznej.

Funkcje jodu

Jod jest niezbędnym pierwiastkiem w żywieniu człowieka. Jego ilość w organizmie dorosłego człowieka wynosi od 20 do 50 mg, z czego 80 proc. znajduje się w tarczycy. Jest konieczny do biosyntezy hormonów tarczycy, tyroksyny i trójodotyroniny, które regulują metabolizm węglowodanów, kwasów nukleinowych i witamin, syntezę białka, procesy lipolizy, aktywność enzymatyczną, temperaturę ciała, tętno i wzrost. Hormony tarczycy są także kluczowe dla prawidłowego rozwoju układu kostnego i ośrodkowego układu nerwowego u płodu, a także u niemowląt. Jod nie akumuluje się w organizmie, dlatego trzeba go uzupełniać na bieżąco.

Zwiększone ryzyko i objawy niedoboru 

Na całym świecie ok. 1,5 miliarda ludzi żyje w obszarach dotkniętym niedoborem jodu. Deficyt tego pierwiastka powoduje zaburzenie czynności tarczycy, przerost nabłonka gruczołowego tarczycy (wole), ogólne osłabienie metabolizmu. Ale nie tylko niedobór jodu jest niebezpieczny. Zbyt dużo tego pierwiastka w diecie może prowadzić do nadczynności tarczycy. Niedobór jodu jest szczególnie niebezpieczny dla kobiet w ciąży, ponieważ może prowadzić do nieodwracalnych zmian płodu, a u niemowląt przewlekły niedobór jodu może spowodować zahamowanie wzrostu fizycznego oraz umysłowe upośledzenie rozwoju (kretynizm).

Długotrwałe niedobory jodu prowadzą do niedoczynności tarczycy, któremu towarzyszą następujące objawy:

    • zmęczenie,

    • ospałość,

    • spowolnienie umysłowe,

    • nadwrażliwość na zimno,

    • suchość i szorstkość skóry,

    • obrzęki powiek, twarzy, także w obrębie rąk i nóg,

    • spowolniony rytm serca, 

    • duszności. 

Źródła w pokarmie

Głównym źródłem jodu są: woda morska, solanki i saletra chilijska (azotan sodu). Jod otrzymywany jest także z popiołu roślin morskich, wydobywa się go również z młodych osadów wapiennych. Dobre źródło jodu to wodorosty morskie. W XIX wieku wykorzystywano je w leczeniu wola (czyli obrzęku tarczycy) wywołanego m.in. niedoborem jodu w pokarmach. Roślinność morska, zwłaszcza glony, kumuluje duże ilości jodu. Zawartość jodu w rybach morskich jest zróżnicowana – najwięcej tego pierwiastka zawierają śledzie i ostrygi. Niektóre wody mineralne i sól spożywcza są wzbogacane jodem.

Ciekawostka

Jod został odkryty w 1811 roku całkowicie przypadkowo, kiedy to francuski chemik, Bernard Courtois, chciał wykorzystać popiół ze spalonych wodorostów do produkcji prochu strzelniczego. Gdy do popiołu dodał kwas siarkowy, otrzymał purpurową parę, która po schłodzeniu wytworzyła piękne, ciemnoniebieskie kryształy. Nowemu pierwiastkowi nadano nazwę iodes, co w języku greckim oznacza „fioletowy”.

Agata Majcher

Inne wpisy w tej kategorii

Witamina B3, PP (niacyna)

2021-06-10

Witamina B3, PP (niacyna)

Witamina B3, PP (niacyna) Witamina PP (B3) obejmuje swą nazwą dwa związki: kwas nikotynowy i amid kwasu nikotynowego. W ludzkim organizmie witaminę B3 wytwarzają bakterie jelitowe z aminokwasu e [...]

Czytaj dalej

Biopierwiastki

2021-06-01

Biopierwiastki

Biopierwiastki Biopierwiastki to grupa metali (np.: żelazo, miedź, cynk) i niemetali (np. fluor czy jod) występujących w organizmach ludzi i zwierząt. Odgrywają wiele istotnych i różnorodnych ró [...]

Czytaj dalej

Dzika róża

2021-05-20

Dzika róża

Dzika róża Dzika róża (Rosa canina L.) jest krzewem, który należy do rodzinny różowatych. Roślina od dawna jest wykorzystywana w medycynie ludowej i znana jako „szypszyna” oraz „psia róża”. Wyst [...]

Czytaj dalej

Magnez i witamina B6

2021-05-20

Magnez i witamina B6

Magnez i witamina B6 Magnez jest bardzo ważnym pierwiastkiem dla organizmu ludzkiego, gdyż bierze udział w ponad 300 reakcjach biochemicznych. Wpływa na właściwą pracę układu nerwowego, sercowo- [...]

Czytaj dalej

Czystek kreteński

2021-05-20

Czystek kreteński

Czystek kreteński Czystek kreteński (Cistus creticus L.) to roślina, która należy do rodziny czystkowatych liczącej ponad 50 gatunków. Występuje w Afryce, Azji, a także w Europie. Rośnie dziko g [...]

Czytaj dalej

Miedź – z czym to się je

2021-05-17

Miedź – z czym to się je

Miedź – z czym to się je Miedź jest interesującym pierwiastkiem śladowym, jednak trochę niedocenianym. Gdy mówimy o konieczności suplementowania mikroelementami, na myśl przychodzą nam: magnez, [...]

Czytaj dalej