Podskórne zrosty i inne zmiany tkanek miękkich – kiedy fizjoterapia może pomóc?

Gdy pod skórą pojawiają się zmiany, nigdy nie należy ich bagatelizować. Zwłaszcza jeśli towarzyszą im inne niepokojące objawy. Ból, uczucie ściągnięcia skóry, a także niepełny zakres ruchu w stawach – to oznaki, że należy jak najszybciej udać się do specjalisty. Brak reakcji na te i inne dolegliwości może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. Pojawiają się infekcje tkanek miękkich, u kobiet dochodzi do zaburzeń miesiączkowania, a często koniecznością staje się przeprowadzenie operacji, żeby np. usunąć zrosty. Co zatem należy zrobić przy pierwszych niepokojących symptomach? Czy wizyta u fizjoterapeuty i zastosowana przez niego terapia może pomóc i poprawić codzienne funkcjonowanie przy podskórnych zrostach oraz zmianach tanek miękkich?

Czym są tkanki miękkie?

Są to struktury, które otaczają narządy organizmu. Obejmują one nerwy, mięśnie, powięzi, naczynia krwionośne, skórę, narządy wewnętrzne, a także tkankę tłuszczową. Nie są elementami kości, chrząstek, więzadeł i ścięgien. Zaliczamy do nich tkanki: mięśniową, nerwową, łączną, nabłonkową.

Ich zadaniem jest je wspierać oraz łączyć. Są elastyczne, a ich komórki mają wysoki poziom nawodnienia. W macierzy wewnątrzkomórkowej tkanek miękkich znajdują się takie substancje jak kolagen oraz elastyna.

Tkanki miękkie są podatne na urazy, uszkodzenia i zmiany. Ulegają przeciążeniom, mikrouszkodzeniom, naciągnięciom, naderwaniom czy też stłuczeniom. Jeśli w ich obszarze występują stany zapalne, wtedy dana osoba często odczuwa ból, skóra w tym miejscu może być cieplejsza, zaczerwieniona, często też powstaje obrzęk. Zmiany w tkankach miękkich mogą pojawiać się na skutek urazów, występowania stanów zapalnych oraz procesów nowotworowych.

Zrosty podskórne

Zrosty to twarde zgrubienia wyczuwalne pod skórą podczas dotyku. Określane są również jako adhezje. Najczęstszą przyczyną ich wystąpienia jest stan zapalny, który może być wywołany stłuczeniem, rozcięciem, oparzeniem, mikrourazem, chorobami, a także powstać w wyniku przebytej operacji. Gdy następuje proces gojenia, wtedy organizm tworzy tkankę kolagenową, która zaczyna odbudowywać chore i uszkodzone struktury. Zdarza się jednak, że dochodzi do nieprawidłowości i wtedy łączy ona ze sobą tkanki w obrębie mięśni, powięzi, a nawet nerwów. Tak powstają zrosty. Bywają bezobjawowe, choć najczęściej charakteryzują się tym, że można je wyczuć pod skórą. Pacjent odczuwa sztywność i ciągnięcie w tym miejscu. Czasami pojawia się również ból w trakcie wykonywania ruchu. Niektóre osoby uskarżają się też na ograniczenie ruchomości, zwłaszcza po świeżo przebytej operacji chirurgicznej.

Przy leczeniu zrostów niekiedy wykonuje się iniekcje, igłoterapię, hydrodyssekcję, laseroterapię, ultradźwięki czy też zabiegi chirurgiczne. Jednak najczęściej stosuje się fizjoterapię w postaci terapii manualnej. Polega ona na stymulowaniu, rozluźnianiu i mobilizowaniu tkanek, tak żeby przywrócić między nimi odpowiedni poślizg. Bardzo skuteczne są masaże wpływające na pobudzenie tkanek głębokich. Pacjent może też pod kierunkiem specjalisty wykonywać różnorodne ćwiczenia, które mają na celu poprawę zakresu ruchu i przywrócenie ruchomości tkanek względem siebie. Dotyczy to miejsc pod skórą, powięzi, mięśni, a także stawów.

Mięśniaki podskórne

Zmiany te to okrągłe lub owalne guzki o charakterze łagodnym, co oznacza, że nie są złośliwe. Ich wielkość kształtuje się od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Można je wyczuć przy dotyku. Są twarde lub sprężyste, dają się przesuwać, poruszać. Czasami skóra nad takim guzkiem może mieć normalny wygląd lub być w niewielkim stopniu zaczerwieniona albo zasiniona. Zdarza się, że mięśniak bywa wrażliwy na zimno. Niekiedy dotyk lub uciskanie miejsca, gdzie on występuje, może wywoływać ból.

Mięśniaki podskórne powstają wskutek zbyt dużego namnażania się komórek mięśni gładkich. W tej grupie zmian wyróżnia się typ angioleiomyoma (naczyniakomięśniak gładkokomórkowy). Jest to łagodny nowotwór, który umiejscawia się w ścianach naczyń krwionośnych. Najczęściej występuje na udach i podudziach, rzadziej w kończynach górnych i ramionach.

Do postawienia diagnozy potrzebne jest badanie lekarskie oraz wykonanie USG tkanek miękkich. Najczęstszą formą leczenia jest usunięcie guzka podczas zabiegu chirurgicznego, po tym objawy ustępują, a nawroty są rzadkie. W przypadku mięśniaków podskórnych zabiegi fizjoterapii nie doprowadzą do wyleczenia. Mogą jedynie złagodzić bolesność, wpłynąć na rozluźnienie napięć w miejscu występowania guzka, natomiast w żaden sposób nie wywołają zatrzymania jego wzrostu.

Zdarza się, że mięśniaki podskórne są mylone z innymi zmianami w formie guzów, np. z tłuszczakami.

Zwłóknienia

Zwłóknienia znane są również jako fibroza. W wyniku odkładania się kolagenu oraz włókien łącznych tkanka podskórna zaczyna sztywnieć. Tak samo dzieje się także ze skórą – traci ona elastyczność, jest mniej ruchoma i grubieje. Jeśli ten stan nie zostanie w porę zdiagnozowany, a leczenie niepodjęte, wtedy może dojść do uszkodzenia i zaburzenia funkcjonowania narządów, a także mięśni.

Już przy pierwszych objawach należy niezwłocznie skonsultować się ze specjalistą. Oprócz wcześniej opisanych symptomów, czyli pogrubienia i sztywności tkanki podskórnej oraz skóry, może pojawić się ból przy dotykaniu chorego miejsca. Czasami daje on o sobie znać również w trakcie ruchu. Kolejnymi symptomami zwłóknień są ograniczona ruchomość, która jest wynikiem zabiegów operacyjnych, a także pojawiająca się w miejscu blizny nierówna powierzchnia skóry. Zwłóknienia mogą powodować nawet zaburzenia krążenia.

Do zmian może dojść w wyniku przewlekłych stanów zapalnych, zabiegów radioterapeutycznych, pooperacyjnych i chirurgicznych, ale bywają także wynikiem chorób tkanki łącznej, np. twardziny układowej.

Sposób leczenia zależy od rodzaju dolegliwości. Jeśli zwłóknienia są wynikiem stanów zapalnych, wtedy specjalista może zalecić ostrzykiwanie preparatami steroidowymi lub zastosować zabiegi laserowe. Na poprawę mobilności, a także żeby zmniejszyć blizny, wykonuje się zabiegi o charakterze estetycznym, czyli masaż podciśnieniowy Icoone. Jeśli zmiany są rezultatem twardziny układowej, wtedy stosuje się leczenie reumatologiczne.

Przy zwłóknieniach skuteczne są zabiegi fizjoterapeutyczne. Ich celem jest przede wszystkim rozbicie pogrubionej i sztywnej tkanki. Pozwalają również na lepsze ukrwienie chorego miejsca. Fizjoterapeuta pracuje nad poprawą ruchomości pomiędzy mięśniem i powięzią, stosuje terapię manualną – np. masaż głęboki, terapię narzędziową, igłowanie, jak też fizykoterapię. Liczba zabiegów, ich intensywność i czas trwania wynikają z indywidualnych potrzeb pacjenta i jest dobierana na podstawie oceny fizjoterapeuty.

Bibliografia: Malarz K., Masz zrosty - masz problem!, https://fizjomed.pro/blog/zrosty-i-zlepienia-tkanek-miekkich/. Zrosty: przyczyny, objawy, diagnoza i metody leczenia, https://admed.org.pl/blog/zrosty-przyczyny-objawy-diagnoza-i-metody-leczenia, 19.08.2023. Kozlov M., Levit E., Husain S., Mardakhaev E., Angioleiomyoma of the Ankle: Case Report and Literature Review of a Rare Benign Soft Tissue Tumor, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10996887/?utm_source=chatgpt.com, marzec 2024. Twardzina układowa − przyczyna włóknienia skóry, https://www.drmax.pl/blog-porady/twardzina-ukladowa-przyczyna-wloknienia-skory, 25.08.2020. Kowal A., Twardzina układowa. Niebezpieczne włóknienie skóry i narządów, https://gemini.pl/poradnik/artykul/twardzina-ukladowa-niebezpieczne-wloknienie-skory-i-narzadow/, 19.06.2024. Seremak J., Techniki tkanek miękkich – z czym tak naprawdę pracuje fizjoterapeuta?, https://www.acusmed.pl/blog/techniki-tkanek-miekkich-z-czym-tak-naprawde-pracuje-fizjoterapeuta/, 23.02.2022.

Suplement diety. Produkt przeznaczony dla osób dorosłych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Produkt nie posiada właściwości leczniczych. Stosować zgodnie z informacją zawartą na opakowaniu.