Polifenole jako tarcza ochronna serca i naczyń

Znaczna część zgonów i zachorowań związanych z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz cukrzycą typu 2 wynika z nieodpowiednich wzorców żywieniowych. Szacuje się, że diety ubogie w owoce i warzywa odpowiadają za 1,5–4 proc. światowej zachorowalności. To dużo, biorąc pod uwagę, że mówimy o jednym, możliwym do zmiany elemencie codzienności.

Badania epidemiologiczne wykazały, że regularne spożywanie warzyw, owoców, ziół, herbaty, kakao czy kawy wiąże się z niższym ryzykiem wystąpienia problemów sercowo-naczyniowych. Wspólną cechą tych produktów jest wysoka zawartość antyoksydacyjnych polifenoli – naturalnych związków roślinnych o silnym potencjale biologicznym.

Czym są polifenole i gdzie występują?

Polifenole to wtórne metabolity roślin obecne również w algach. W świecie roślin pełnią funkcję ochronną: zabezpieczają przed promieniowaniem UV, stresem oksydacyjnym oraz atakiem pasożytów roślinożernych. Jest to bardzo zróżnicowana grupa związków, do najważniejszych z nich należą:

• flawonoidy – m.in. antocyjany, katechiny, kwercetyna,
• kwasy fenolowe – np. chlorogenowy, obecny m.in. w kawie i zielonej herbacie,
• stilbeny – np. resweratrol,
• lignany – np. w siemieniu lnianym,
• alkohole fenolowe obecne w wielu owocach i warzywach.

Flawonoidy wykazują szerokie spektrum aktywności biologicznej. Działają silnie antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie, wspierają ochronę układu krążenia, wzmacniają i uszczelniają naczynia krwionośne oraz sprzyjają obniżeniu ciśnienia tętniczego. Przypisuje się im również działanie przeciwnowotworowe oraz wiele innych korzystnych właściwości.

Jak polifenole chronią serce i naczynia?

Badania epidemiologiczne wykazały, że u osób stosujących dietę obfitą w polifenole ryzyko chorób sercowo-naczyniowych może być nawet o 46 proc. niższe. Zaobserwowano, że związki te poprawiają funkcję śródbłonka, zmniejszają ryzyko tworzenia się zakrzepów, redukują stan zapalny oraz korzystnie wpływają na profil lipidowy.

Śródbłonek (cienka warstwa komórek wyściełająca naczynia) w dużej mierze decyduje o elastyczności naczyń krwionośnych, zdolności ich rozszerzania się i prawidłowym przepływie krwi. Gdy funkcjonuje on prawidłowo, naczynia pozostają sprężyste, a gdy ulega uszkodzeniu – rozpoczyna się proces miażdżycowy.

Wielokierunkowe działanie polifenoli na organizm

Działanie antyoksydacyjne

Stres oksydacyjny to jeden z głównych czynników uszkadzających śródbłonek i przyspieszających rozwój miażdżycy. Polifenole pomagają neutralizować wolne rodniki, ograniczając ich szkodliwe działanie. Jednocześnie wspierają naturalne mechanizmy obronne organizmu, które chronią komórki przed uszkodzeniami i pomagają utrzymać ich prawidłową równowagę biologiczną.

Działanie przeciwzapalne

Polifenole wpływają na mechanizmy komórkowe odpowiedzialne za powstawanie substancji wywołujących stan zapalny. W praktyce oznacza to osłabienie przewlekłego stanu zapalnego, istotnego elementu odpowiedzialnego za rozwój miażdżycy.

Wpływ na naczynia i ciśnienie

Badania dowiodły, że polifenole mają zdolność zwiększania produkcji tlenku azotu, substancji, dzięki której naczynia krwionośne rozszerzają się i zachowują elastyczność. Poprawia to przepływ krwi, co sprzyja obniżeniu ciśnienia tętniczego.

Regulacja lipidów i glukozy

Polifenole regulują poziom gospodarki lipidowej i węglowodanowej, kompleksowo oddziałując na cały profil lipidowy, a nie tylko na pojedynczy wskaźnik. Ich działanie pomaga wyregulować poziom cholesterolu we krwi, zapobiega lub spowalnia rozwój miażdżycy, wpływa na enzymy odpowiedzialne za trawienie cukrów, poprawia wrażliwość komórek na insulinę oraz wspiera równowagę mikrobioty jelitowej.

Które polifenole mają najlepiej udokumentowane działanie?

Według analizy badań klinicznych najbardziej obiecującymi polifenolami w kontekście zdrowia serca są:

• antocyjany (owoce jagodowe),
• katechiny (kakao),
• kwas chlorogenowy (kawa, zielona herbata),
• kurkumina (kurkuma),
• genisteina (soja),
• resweratrol (winogrona),
• kwercetyna (cebula, jabłka).

Wykazano, że związki te mają korzystny wpływ na kontrolę głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takich jak podwyższone ciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki lipidowej czy nieprawidłowy metabolizm glukozy. Co ważne, pozytywne efekty obserwowano zarówno u osób zdrowych, jak i u tych, u których ryzyko zaburzeń kardiometabolicznych jest wyższe.

Jak dieta bogata w polifenole wspiera profilaktykę?

Obecność polifenoli w diecie jest jednym z elementów naturalnej ochrony serca i naczyń. Działają wielokierunkowo: ograniczają stres oksydacyjny i stan zapalny, wspierają elastyczność naczyń, poprawiają profil lipidowy oraz metabolizm glukozy. Im bardziej różnorodna i roślinna będzie nasza dieta, tym większa szansa, że serce i naczynia otrzymają naturalną tarczę ochronną.

Bibliografia: The Effect of Antioxidant Polyphenol Supplementation on Cardiometabolic Risk Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis, https://www.mdpi.com/2072-6643/16/23/4206, dostęp: 2024.

Suplement diety. Produkt przeznaczony dla osób dorosłych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Produkt nie posiada właściwości leczniczych. Stosować zgodnie z informacją zawartą na opakowaniu.