Choroby opłucnej cz. 2
Choroby opłucnej cz. 2

Poniżej dalszy ciąg charakterystyki najczęściej występujących chorób opłucnej.

Choroby przebiegające z przesiękiem

To jeden z kilku rodzajów schorzenia atakujących opłucną. Płyn przesiękowy gromadzi się w jamie opłucnej przez podwyższone ciśnienie hydrostatyczne w naczyniach włosowatych opłucnej. Powodem może być także spadek ciśnienia osmotycznego lub onkotycznego krwi. 

Do jamy opłucnej może również przenikać płyn przesiękowy z jamy otrzewnej. Płyn przesiękowy jest przejrzysty, koloru słomkowego. W jego składzie znajduje się niewielka zawartość białka i LDH (dehydrogenaza mleczanowa). Odczyn pH płynu zwykle ma wyższą wartość niż 7,35 oraz charakterystyczna jest niewielka liczba limfocytów. 

Przyczyny

Wśród przyczyn najczęściej wymienia się:

  • 40 proc. wszystkich przypadków wystąpienia płynu w opłucnej stanowi niewydolność serca,
  • 4 proc. wszystkich przypadków wystąpienia płynu w opłucnej stanowi marskość wątroby.

Pozostałe przyczyny:

  • zwężenie zastawki mitralnej,
  • zaciskające zapalenie osierdzia,
  • zespół nerczycowy,
  • dializa otrzewnowa,
  • hipoalbuminemia,
  • niedoczynność tarczycy.

Leczenie

Dobór terapii uzależniony jest od choroby podstawowej będącej przyczyną przesięku.

Choroby przebiegające z wysiękiem 

Powiązane są przede wszystkim z zapaleniem opłucnej o różnej etiologii. Przyczyną mogą być nowotwory powodujące zwiększenie przepuszczalności naczyń włosowatych opłucnej ściennej. Przyczyną wysięku jest również zmniejszenie wchłaniania płynu opłucnowego w wyniku upośledzenia drożności naczyń chłonnych i wysokie ciśnienie onkotyczne w jamie opłucnej w związku z dużym stężeniem białka w wysięku.


Przyczyny

Wśród przyczyn najczęściej wymienia się:

  • 30 proc. wszystkich przypadków wystąpienia płynu w opłucnej stanowi zapalenie płuc,
  • 15 proc. wszystkich przypadków wystąpienia płynu w opłucnej stanowią nowotwory,
  • 5 proc. wszystkich przypadków wystąpienia płynu w opłucnej stanowi zatorowość płucna.

Pozostałe przyczyny:

  • zakażenia bakteryjne – w tym gruźlica,
  • zakażenia wirusowe, grzybicze lub pasożytnicze,
  • pierwotne nowotwory płuca lub opłucnej, przerzuty nowotworowe do opłucnej (najczęściej rak płuca, piersi, jajnika i trzustki),
  • zawał serca,
  • choroby przewodu pokarmowego (np. perforacja przełyku, choroby trzustki i stany pooperacyjne w obrębie jamy brzusznej),
  • choroby autoimmunologiczne (np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy),
  • niepożądane reakcje polekowe,
  • zabiegi kardiochirurgiczne i radioterapia,
  • narażenie na azbest,
  • zespół Meigsa.

Nowotwory opłucnej

Najczęstszymi przyczynami wysięku opłucnowego związanego z przerzutami nowotworowymi są:

  • rak płuca, 
  • rak piersi,
  • chłoniaki,
  • nowotwory układu moczowo-płciowego,
  • nowotwory przewodu pokarmowego,
  • inne nowotwory (rak żołądka, trzustki, jelita grubego, nerki, pęcherza moczowego i jajnika).

Objawy

Do najczęstszych objawów należą:

  • duszność,
  • kaszel,
  • ból w klatce piersiowej.

Leczenie

W dużej liczbie przypadków leczenie ma charakter paliatywny. Gdy płyn występuje w małej ilości i nie powoduje dolegliwości, to taki stan początkowo się obserwuje, mając na względzie fakt, że płyn będzie narastał, co będzie wymagało interwencji w późniejszym czasie. 

Jedną z metod pozbycia się płynu z opłucnej jest nakłucie. To metoda mało inwazyjna i szybko – choć na krótko – łagodzi duszność. Niestety już po upływie ok. 1 miesiąca wysięk opłucnowy ponownie się ujawnia.

Innym sposobem usunięcia płynu jest drenaż jamy opłucnej przez przestrzeń międzyżebrową i doopłucnowe podanie środka obliterującego. 

Stosuje się także długotrwały drenaż za pomocą tunelowanego cewnika utrzymywanego w jamie opłucnej.

Opracowała Agata Majcher

Źródło:

Choroby układu oddechowego [w:] „Medycyna Praktyczna”, redaktorzy działu: E. Niżankowska-Mogilnicka, R. Krenke, F. Mejza.