Co wspólnego z nadnerczami mają rytm dobowy i Egipt?

Często słyszymy takie wyrażenia, jak: rytm dobowy, cykl dobowy, rytmika dobowa czy zegar biologiczny. Otóż cała natura, zarówno nasze organizmy ludzkie, zwierzęce, roślinność, kosmos, dosłownie wszystko, funkcjonuje według pewnego rytmu. Są to rytmy dobowe: dzień i noc, obrót kuli ziemskiej wokół swojej osi; rytmy miesięczne: menstruacja u kobiet; a także rytmy roczne: pory roku, ruch obrotowy Ziemi wokół Słońca, dojrzewanie roślinności etc. Krótko mówiąc, my i otaczająca nas cała natura funkcjonujemy według pewnych rytmów. Zegar biologiczny działa niezależnie od naszych zegarków na ręce czy na ścianie, a także niezależnie od miejsca naszego pobytu.

Rytm dobowy

Rytm dobowy to nic innego jak cykl zmian zachodzących w fizjologii żywych organizmów, zarówno ludzkich, zwierzęcych, jak i roślinnych. Tak zwany wewnętrzny zegar biologiczny reguluje procesy wzrostu, rozwoju, przemiany materii, aktywności, snu czy odżywiania. Nie jestem tutaj w stanie wyliczyć wszystkich zjawisk zachodzących w rytmie dobowym. Ta rytmiczność przejawia się bowiem w powtarzalności niemal wszystkich elementów życia, czyli snu, karmienia, temperatury ciała, aktywności organów wewnętrznych, produkcji hormonów i wielu, wielu innych czynności biologicznych. Na samo istnienie cyklu dobowego nie mamy żadnego wpływu, istnieje on bowiem bez naszej ingerencji. My natomiast, jako żywe istoty, możemy się do tego rytmu dostosować albo go zakłócać. Skoro na istnienie rytmu dobowego nie mamy wpływu, to jedynym wyjściem jest dostosowanie się do niego. Wszelkie próby jego destabilizowania odbiją się wcześniej czy później na naszym zdrowiu.

Nadnercza a rytm dobowy

Postanowiłem skupić się na nadnerczach, bo to one właśnie są najbardziej powiązane z zegarem biologicznym. Produkują bowiem hormony, w tym między innymi kortyzol. Jego różne stężenie w ciągu doby reguluje chociażby nasz metabolizm, odporność czy poziom stresu. Największe stężenie kortyzolu występuje rano, w ciągu dnia stopniowo się obniża, by wieczorem osiągnąć najniższy poziom. Warto jednak dodać, że takie bodźce, jak: wysiłek fizyczny, posiłek czy nagły stres, również wpływają na poziom wspomnianego hormonu.

Gdy dochodzi do zakłóceń dobowego rytmu, odpowiedź nadnerczy jest natychmiastowa i może objawiać się:

• nadmierną produkcją kortyzolu przez nadnercza – prowadzi to do przewlekłego wysokiego stężenia kortyzolu w organizmie nazywanego zespołem Cushinga;
• wyczerpaniem nadnerczy, które skutkują między innymi: problemami z porannym wstawaniem, zmęczeniem i brakiem energii, wybudzaniem się w nocy, problemami z koncentracją i mgłą mózgową;
• uszkodzeniem nadnerczy, które powoduje z kolei niedobór kortyzolu (choroba Addisona).

Kortyzol – jak widać – jest bardzo istotny dla naszego organizmu. W znaczącym stopniu wpływa on na metabolizm, na poziom glukozy we krwi, wspomaga układ odpornościowy oraz pomaga radzić sobie ze stresem. Ogólnie mówiąc: pomaga w utrzymaniu równowagi wewnętrznej. Dlatego też bardzo istotne jest przestrzeganie dobowego rytmu, w którym żyjemy i na który jesteśmy skazani. Wszelkie zakłócenia mogą odbić się negatywnie na naszym zdrowiu.

Egipt i zagrożenia

A o co chodzi z tym Egiptem, o którym wspomniałem w tytule? Otóż okazuje się, że wakacje w tym kraju mogą wiązać się z różnymi zagrożeniami zdrowotnymi oraz z wystąpieniem tam potencjalnych schorzeń, w tym właśnie nadnerczy.

Lista chorób tropikalnych, które tam występują jest dość długa i obejmuje m.in.:

• biegunkę podróżnych,
• dengę (szczególnie groźna choroba przenoszona przez komary),
• dur brzuszny,
• malarię,
• gorączkę muchy piaskowej,
• gorączkę Q,
• gorączkę Zachodniego Nilu,
• gruźlicę,
• WZW typu A, B, C i E,
• zakażenie wirusem MERS Co-2.

To oczywiście nie jest cała lista tamtejszych zagrożeń, bo upalny klimat występujący w tym regionie świata sprzyja rozwojowi wielu chorób, w tym chorób nadnerczy. Niedoczynność nadnerczy (choroba Addisona) czy ich nadczynność (zespół Cushinga) mogą co prawda pojawić się w każdym rejonie świata, ale w Egipcie to ryzyko szczególnie rośnie. Dotyczy to głównie osób, które już mają kłopoty z prawidłowym funkcjonowaniem nadnerczy. Dlatego takim osobom nie zaleca się wyjazdu do Egiptu z uwagi na występujące tam wysokie zagrożenie dengą czy malarią, które może dodatkowo nasilać objawy związane z chorobami nadnerczy.

Planując jakiekolwiek wakacje, należy wziąć pod uwagę wiele czynników, ale priorytetowymi powinny być argumenty zdrowotne. Cały świat jest piękny, więc można wybrać inne – nie mniej atrakcyjne – miejsce wspaniałego wypoczynku, bez narażania się na dolegliwości. 

Bibliografia: 1/ M. Derkacz, M. Strawa - Zakościelna, B. Matuszek, J. Tarach, Choroba Addisona - od objawów do rozpoznania, Forum Medycyny Rodzinnej, tom 9, 2015 rok, 2/ S. Panda, Śpij, jedz, ruszaj się zgodnie z rytmem okołodobowym, Wydanie 2, Wydawnictwo Feeria, 2005 rok.

Suplement diety. Produkt przeznaczony dla osób dorosłych. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia. Przechowywać w sposób niedostępny dla małych dzieci. Produkt nie posiada właściwości leczniczych. Stosować zgodnie z informacją zawartą na opakowaniu.