Agata

Agata

Bakteryjne zapalenia płuc – przegląd
Bakteryjne zapalenia płuc – przegląd

Bakteryjne zapalenia płuc mogą być wywołane przez różne bakterie.

Przeważnie głównym objawem jest gwałtowny kaszel i świszczący oddech. W leczeniu zazwyczaj stosuje się antybiotyki.


1. Pneumokoki (Streptococcus pneumoniae)

Bakterie te występują w błonie śluzowej nosa i gardła u około 10% zdrowych dorosłych ludzi. Do pneumokokowego zapalenia płuc dochodzi poprzez mikroaspirację (jest to zjawisko przedostawania się niewielkiej ilości kwaśnej treści żołądkowej do tchawicy i oskrzeli, które na jej obecność reagują skurczami, a z czasem przewlekłymi zmianami o charakterze zapalnym). Czynnikami ryzyka mikroaspiracji są: utrata przytomności, zaburzenie połykania lub wady i choroby przełyku.


Sposób zarażenia: mikroaspiracja.

Objawy:

  • nagły początek choroby,
  • wysoka gorączka, powyżej 38°C,
  • dreszcze,
  • duszności,
  • kaszel z plwociną rdzawą, a następnie ropną,
  • przyspieszony oddech,
  • tachykardia,
  • ból opłucnej,
  • sinica.


Diagnostyka:


Morfologia krwi może wykazać podwyższoną liczbę leukocytów, rzadziej obniżoną liczbę białych krwinek, które mogą świadczyć o niepomyślnym rozwoju choroby. 

RTG klatki piersiowej: zacienienia.

Badanie moczu na obecność bakterii S. pneumoniae.

Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.

2. Zapalenie płuc wywołane bakterią Haemophilus influenzae

Bakterie te zajmują górne drogi oddechowe zdrowych dorosłych. Ten typ zapalenia stanowi 5–10% zachorowań na zapalenie płuc.

Sposób zarażenia: droga kropelkowa, bezpośredni kontakt z osobą zarażoną, mikroaspiracja.

Objawy: takie jak w innych bakteryjnych zapaleniach płuc.

Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.

3. Zapalenie płuc wywołane bakterią Moraxella catarrhalis

Bakterie najczęściej występują w błonie śluzowej nosa i gardła u osób zdrowych. Mogą zaostrzyć przewlekłe zapalenie oskrzeli lub zapalenie zatok przynosowych.

Sposób zarażenia: mikroaspiracja.

Grupa ryzyka: osoby w wieku podeszłym z towarzyszącymi chorobami, takimi jak POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc).

Objawy: rozpoznanie jest trudne, ponieważ objawy są podobne do innych bakteryjnych zapaleń płuc.

Leczenie farmakologiczne: jak przy innych zakażeniach bakteriami stosuje się antybiotykoterapię.

4. Zapalenie płuc wywołane bakterią Chlamydophila pneumoniae

Szacuje się, że bakteria ta odpowiada za 5–15% zapaleń płuc. Jedynym nosicielem chlamydii jest człowiek, bakteria ta rozwija się w górnych drogach oddechowych. Okres wylęgania wynosi kilka tygodni.

Sposób zarażenia: droga kropelkowa.

Grupa ryzyka: osoby starsze, przewlekle chore – zagrożenie życia.

Objawy:

  • w 90% przypadków zapalenie przebiega bezobjawowo lub z łagodnym zapaleniem gardła i krtani,
  • zapalenie gardła,
  • chrypka,
  • ból głowy – to objaw charakterystyczny.


Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.

5. Zapalenie płuc wywołane bakterią Mycoplasma pneumoniae

Ta najmniejsza z bakterii jet przyczyną aż 15% zapaleń płuc, a rezerwuarem zakażenia jest człowiek. Okres wylęgania wynosi od 2 do 3 tygodni. Choroba rozwija się w miejscach skupisk ludzkich, takich jak: rodzina, szkoły, internaty czy koszary. Ten typ zapalenia płuc rzadko ma ciężki przebieg i rzadko też prowadzi do zgonu.

Sposób zarażenia: droga kropelkowa.

Objawy:

  • zapalenie gardła i oskrzeli,
  • inne typowe dla bakteryjnych zapaleń płuc,
  • rzadko może wystąpić leukocytoza,
  • może się pojawić powiększenie węzłów chłonnych.


Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.

6. Gronkowcowe zapalenie płuc

Bakterie gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus) zajmują 15–50% powierzchni nosa i gardła u zdrowych ludzi. Łatwo uodparniają się na antybiotyki. Choroba często ma ciężki przebieg.

Sposób zarażenia: mikroaspiracja lub krew pochodząca z ogniska chorobowego, np. rany zainfekowane gronkowcem. Łatwe przenoszenie poprzez bezpośredni kontakt.

Grupa ryzyka: osoby uzależnione od narkotyków, które używają zanieczyszczonych igieł i strzykawek.

Objawy:

  • wysoka gorączka, powyżej 38°C,
  • duszności,
  • odkrztuszanie ropnej wydzieliny,
  • odma opłucnowa.


Diagnostyka: mikroskopowy posiew plwociny.

Leczenie: gronkowiec złocisty jest odporny na penicylinę.

7. Zapalenie płuc wywołane bakteriami beztlenowymi

Bakterie beztlenowe wchodzą w skład flory jamy ustnej i liczebnie przewyższają bakterie tlenowe.

Sposób zarażenia: mikroaspiracja.

Objawy:

  • Przebieg przewlekły: chorzy na przewlekłe choroby, takie jak np. stwardnienie rozsiane, mają zaburzone funkcje połykania i te osoby zachłystują się małymi ilościami kwaśnej treści pokarmowej. U nich mogą wystąpić: stan podgorączkowy, odkrztuszanie ropnej wydzieliny i utrata masy ciała.
  • Przebieg ostry: objawy ostre mogą się pojawić, gdy nastąpi gwałtowne zachłyśnięcie. Należą do nich: wysoka gorączka, kaszel, wykrztuszanie ropnej wydzieliny (często o gnilnym zapachu).


Stan zagrożenia życia może wystąpić, jeśli wraz z nagłym i gwałtownym zachłyśnięciem do płuc dostaną się cząstki stałe powodujące zator. Przykładem takich cząstek mogą być: fragmenty zębów, protezy zębowej lub kawałki mięsa. Takie cząstki zatykają oskrzela, powodując duszność i zapalenie wywołane przez bakterie flory mieszanej.

Leczenie: antybiotyki oraz konieczność wykonania bronchoskopii, by upewnić się, czy w oskrzelu nie ma ciała obcego.

8. Zapalenie płuc wywołane bakterią Klebsiella pneumoniae

Na zapalenie płuc wywołane przez tę bakterię 10-krotnie częściej chorują mężczyźni niż kobiety.

Sposób zarażenia: mikroaspiracja.

Objawy:

  • początek nagły,
  • gorączka,
  • ból opłucnowy,
  • kaszel,
  • duszności,
  • obfite wykrztuszanie ropy, której może towarzyszyć krew.


Diagnostyka:

  • posiew krwi,
  • rozmaz plwociny.


Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.

9. Zapalenie płuc wywołane bakterią Acinetobacter baumannii

Bakteria występuje na ludzkiej skórze.

Sposób zarażenia: bezpośredni kontakt, mikroaspiracja lub zanieczyszczony sprzęt do intubacji i endoskopii.

Objawy:

  • przebieg ostry i ciężki z towarzyszącym niedotlenieniem i wstrząsem,
  • leukopenia (zbyt mała liczba leukocytów).


Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.

10. Zapalenie płuc wywołane bakterią Pseudomonas aeruginosa

Bakteria występuje w środowisku: w glebie, w wodzie, roślinach, na ludzkiej skórze, a często nawet we florze jelitowej osób zdrowych. Obecna jest także na szpitalnych sprzętach: respiratorach, endoskopach, cewnikach lub środkach dezynfekujących.

Sposób zarażenia: przenosi się przez dotyk między chorymi a personelem szpitala.

Objawy:

  • ropa w oskrzelach,
  • wysoka gorączka,
  • obfite wykrztuszanie ropnej wydzieliny,
  • duszności,
  • sinica,
  • objawy wstrząsu.


Diagnostyka: płyn z jamy opłucnej jest dobrym materiałem do badania bakteriologicznego.

Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.

11. Zapalenie płuc wywołane bakterią Legionella pneumophila

Legionella występuje w naturalnych i sztucznych zbiornikach wodnych oraz może się pojawić w nawilżaczach powietrza. W warunkach wilgotnych jest w stanie przeżyć nawet rok. Rozwojowi bakterii sprzyja wysoka temperatura – Legionella może się rozmnażać nawet w temperaturze 60°C. Do zachorowań najczęściej dochodzi latem. Okres wylęgania choroby wynosi do 14 dni.

Sposób zarażenia: mikroaspiracja wody, nawilżacze powietrza, woda z wodociągu.

Objawy:

  • zakażenie może przebiegać bezobjawowo, a bakteria jest w stanie wywoływać ciężkie zapalenia płuc,
  • ostry początek choroby,
  • wysoka gorączka,
  • kaszel,
  • ból mięśni,
  • zaburzenia orientacji,
  • biegunka,
  • podwyższone ALT i AST w surowicy,
  • u 15–50% chorych wymagana jest sztuczna wentylacja.


Leczenie farmakologiczne: antybiotyki.


Opracowała Agata Majcher


Źródło:
Choroby układu oddechowego, redaktorzy działu: E. Niżankowska-Mogilnicka i R. Krenke, [w:] „Medycyna Praktyczna”, Kraków 2018.

Agata

Agata

Inne wpisy w tej kategorii

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO)

2022-05-19

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO)

Przerost flory bakteryjnej jelita cienkiego (small intestinal bacterial overgrowth syndrom – SIBO) to stan, w którym w jelicie cienkim występuje zbyt duża liczba bakterii bądź jelito cienkie zasi [...]

Czytaj dalej

Aktywność fizyczna przy endometriozie

2022-05-10

Aktywność fizyczna przy endometriozie

Ból występujący w okolicach miednicy i pojawiający się w trakcie miesiączki może świadczyć o endometriozie. To choroba, która dotyka wiele kobiet, a jednym z jej objawów może być niepłodność. Dol [...]

Czytaj dalej

Pelagra – zapomniana i groźna choroba

2022-05-02

Pelagra – zapomniana i groźna choroba

Współcześnie choroba zwana „pelagrą” jest rzadko spotykana i mało kto o niej słyszał (a już w nowszych opracowaniach poświęconych medycynie pelagra prawie wcale nie jest opisywana). A jeszcze w X [...]

Czytaj dalej

Kreatynina – marker sprawności nerek

2022-02-24

Kreatynina – marker sprawności nerek

Kreatynina jest substancją powstającą w wyniku przemian metabolicznych białka, stanowiącą (obok mocznika) jeden z głównych związków azotowych krwi. Kreatynina jest wyłącznie – w 100 procentach – [...]

Czytaj dalej

Uchyłki jelita grubego

2022-02-23

Uchyłki jelita grubego

Jelito grube jest organem narażonym na wiele chorób. Różnego typu zaniedbania, na które pracujemy latami, można porównać do zatkanych rur syfonu umywalki, gdzie systematycznie zbierały się odpadk [...]

Czytaj dalej

Dyspepsja czynnościowa – skomplikowany problem

2022-02-21

Dyspepsja czynnościowa – skomplikowany problem

Termin „dyspepsja”(z języka greckiego: dys – zły i peptein – trawienie) dosłownie oznacza „złe trawienie”. Dyspepsją określa się zespół przewlekłych lub nawracających dolegliwości charakteryzując [...]

Czytaj dalej