Jedzenie a emocje u dzieci

Wiosna i lato to czas intensywnych wrażeń – dzieci więcej się ruszają, spędzają czas na świeżym powietrzu, mają nieco luźniejszy rytm dnia, a ich dieta często obfituje w sezonowe przekąski: lody, napoje, grillowane dania czy kolorowe smakołyki. Ale czy te wybory żywieniowe mogą wpływać na emocje i zachowanie najmłodszych? Oto, co warto wiedzieć o cukrze, glutaminianie sodu, nawodnieniu i składnikach wspierających koncentrację w cieplejszych miesiącach.

Cukier – słodki wróg stabilnego nastroju

Wiosną i latem dzieci częściej sięgają po lody, gofry, lemoniady i kolorowe napoje dostępne na każdym rogu. Choć to element przyjemności, nadmiar cukru prostego może prowadzić do emocjonalnych huśtawek, napadów złości i nagłych spadków energii.

Szybki wzrost glukozy we krwi powoduje chwilowe pobudzenie, a potem gwałtowny spadek, który może skutkować zmęczeniem, drażliwością i problemami z koncentracją. Badania wykazują związek między wysokim spożyciem cukru a nasileniem objawów depresyjnych i nadpobudliwości u dzieci [1].

Zamienniki w wiosenno-letnim stylu: Zamiast sklepowych lodów czy batonów – przygotuj domowe lody z banana, jogurtu naturalnego i owoców sezonowych. Limonki z miodem i miętą mogą zastąpić sztuczne napoje gazowane.

Glutaminian sodu – ukryty składnik grillowanych i piknikowych frykasów

Wraz z nadejściem sezonu grillowego w diecie dzieci pojawiają się produkty, które często zawierają glutaminian monosodowy (E621): przyprawione kiełbaski, gotowe sosy, chipsy, przyprawy do grilla. MSG jest wzmacniaczem smaku, który może wpływać na układ nerwowy dzieci, powodując rozdrażnienie, bóle głowy i problemy z koncentracją [3].

U dzieci, których mózg nadal się rozwija, nadmiar glutaminianu może prowadzić do pobudzenia neuronów i wpływać na emocjonalną równowagę [4].

Letnie alternatywy: Pieczone warzywa na grillu, domowe szaszłyki drobiowe z delikatnymi ziołami, naturalne sosy z jogurtu i ziół to smaczne i bezpieczne opcje. Chipsy można zastąpić pieczonymi plastrami buraka, marchewki czy batata.

Nawodnienie – kluczowy element emocjonalnego dobrostanu w cieplejszych miesiącach

Wiosna i lato to czas większej aktywności fizycznej, częstych wycieczek i zabawy na słońcu – a to wszystko sprzyja szybszemu odwodnieniu. Już niewielki niedobór wody w organizmie może powodować u dziecka spadek koncentracji, rozdrażnienie i trudności ze snem [5].

Dzieci rzadko same sięgają po wodę – często trzeba im przypominać o piciu, zanim odczują pragnienie.

Jak zadbać o atrakcyjne nawodnienie? Woda z naturalnymi dodatkami (cytrusy, ogórek, truskawki), domowe lemoniady bez cukru, herbatki z hibiskusa czy miętowe ice tea bez kofeiny mogą zachęcić maluchy do picia. Kolorowe bidony z rurką to prosty sposób na zwiększenie atrakcyjności picia wody.

Koncentracja i emocje – wspieraj mózg dziecka letnią dietą

Wiosenno-letni czas nie zwalnia pracy mózgu – dzieci uczą się nadal, uczestniczą w zajęciach dodatkowych, przygotowują się do egzaminów, a do tego intensywnie przeżywają emocje związane ze zmianą rytmu dnia, wyjazdami, a czasem – z nudą.

Warto zadbać o przekąski i dania wspierające stabilność emocjonalną i koncentrację. Co powinno się znaleźć w letniej diecie?

• Kwasy tłuszczowe omega-3 – łagodzą stany lękowe i wspierają rozwój poznawczy. Znajdziesz je w orzechach włoskich, siemieniu lnianym, oleju rzepakowym i rybach (np. śledź, makrela).
• Białko – reguluje poziom cukru we krwi i wpływa na produkcję neuroprzekaźników. Idealne źródła: jogurt naturalny, jajka, hummus, mięso z indyka.
• Witaminy z grupy B – obecne w kaszach, brązowym ryżu, warzywach strączkowych – wzmacniają układ nerwowy.
• Magnez i cynk – wspierają wyciszenie i równowagę emocjonalną. Letnie menu wspierające koncentrację: kanapki z pastą z awokado, jogurt z płatkami i borówkami, truskawkowe smoothie z dodatkiem siemienia lnianego, a na kolację – grillowany łosoś z kaszą jaglaną i fasolką szparagową.

Wiosna i lato – dobry czas na mądre nawyki

To, co dziecko zje w cieplejszych miesiącach, może nie tylko wpłynąć na jego nastrój tu i teraz, ale też ukształtować długofalowe nawyki żywieniowe. Warto traktować wiosenno-letni czas jako szansę: dostępne są sezonowe warzywa i owoce - świeże i naturalnie bogate w witaminy, a czas spędzany wspólnie w kuchni czy przy grillu, może być okazją do budowania zdrowej relacji nie tylko z jedzeniem.

Bibliografia: 

1. Jacka, F. N., et al. (2010). Association between habitual diet quality and the common mental disorders in community-dwelling adults: the Hordaland Health Study. Psychosomatic Medicine, 72(6), 587–594.

2. Solnick, S. J., & Hemenway, D. (2012). The ‘Twinkie Defense’: The relationship between carbonated non-diet soft drinks and violence perpetration among Boston high school students. Injury Prevention, 18(3), 203–207.

3. Niaz, K., Zaplatic, E., & Spoor, J. (2018). Extensive use of monosodium glutamate: A threat to public health? EXCLI Journal, 17, 273–278.

4. Olney, J. W. (1980). Excitotoxins in foods. Neurotoxicology, 1(3), 135–140.

5. Benton, D., & Young, H. A. (2015). Do small differences in hydration status affect mood and mental performance? Nutrition Reviews, 73 (suppl_2), 83–96.