Metoda McKenziego – sposób na bóle kręgosłupa, barku i stawów obwodowych

Ból w okolicach kręgosłupa jest częstą przypadłością i dużym problemem dzisiejszego społeczeństwa. Może on być odczuwalny w odcinku lędźwiowym, a także szyjnym. Jest to niestety syndrom naszych czasów. Zbyt mało ruchu, nieregularne uprawianie aktywności fizycznych, siedzący tryb życia – to częste przyczyny występujących dolegliwości.

Tego typu dolegliwości utrudniają normalne funkcjonowanie w życiu prywatnym, jak też wypełnianie obowiązków związanych z pracą zawodową. Dlatego, żeby powrócić do sprawności i zmniejszyć ból, warto już przy pierwszych objawach systematycznie wykonywać odpowiednie ćwiczenia. Świetnym sposobem w tym zakresie jest Metoda McKenziego.

Metoda McKenziego – pojęcie

Robin McKenzie był fizjoterapeutą z Nowej Zelandii. W swojej praktyce interesował się dolegliwościami kręgosłupa. W wyniku badań i analiz opracował system zwany „mechaniczną diagnozą i terapią" określany popularnie jako „metoda McKenziego”. Dotyczy ona schorzeń układu  mięśniowo-szkieletowego kręgosłupa , a także kończyn. Celem metody jest zmniejszenie dolegliwości, a także uniknięcie ich nawrotów. Stawia się również na przywrócenie pacjenta do jak najlepszej sprawności. Swoje opracowania i wyniki badań Robin McKenzie opublikował w kilku książkach.

Metoda McKenziego – dla kogo jest przeznaczona?

Metoda McKenziego skierowana jest do kilku grup pacjentów. Jedną z nich twórca określił jako „zespół posturalny". Dotyczy osób, których struktury tkankowo-stawowe nie są jeszcze uszkodzone, a jedynie nadwyrężone. Dolegliwości pojawiają się u nich w wyniku długotrwałego przyjmowania postawy siedzącej, np. podczas wykonywania obowiązków zawodowych. Druga grupa dotyczy zespołu dysfunkcyjnego, gdzie wystąpiły już zmiany w okolicach tkanki o charakterze degeneracyjnym. Są to: zbliznowacenia, zrosty, a także przykurcze. Trzecia grupa określana jest jako „zespół strukturalny". Objawia się drętwieniem kończyn, a także ich mrowieniem oraz nawet utratą czucia. Dolegliwości bólowe są tu wynikiem długotrwałego przyjmowania nieprawidłowej postawy ciała.

Metodę McKenziego stosuje się u osób z: rwą kulszową oraz barkową, ostrą dyskopatią szyjną i lędźwiową, przy przewlekłej przepuklinie kręgosłupa, a także przy bólach, które są skutkiem uciskania na struktury nerwowe oraz bólach w okolicach barków i stawów obwodowych.   

Metoda McKenziego – to warto wiedzieć!

Metodę McKenziego, czyli odpowiednie ćwiczenia, można stosować samodzielnie, jednak przed ich rozpoczęciem należy koniecznie skonsultować się z lekarzem. Postawi on właściwą diagnozę i oceni rodzaj schorzenia. Dzięki temu określi też, do której grupy (czyli jakiego zespołu klinicznego) należy zaliczyć danego pacjenta. Dobierze i pokaże odpowiednie ćwiczenia, które później pacjent będzie mógł wykonać samodzielnie w domu. 

 
Zalety wykonywania ćwiczeń metodą McKenziego

•    usuwanie źródła występowania objawów dolegliwości, 
•    możliwość uniknięcia zabiegów operacyjnych,
•    hamowanie bólu,
•    wpływ na lepsze funkcjonowanie stawów,
•    stymulacja kręgosłupa i jego mechaniki,
•    wzmocnienie kręgosłupa oraz jego ochrona przed przeciążeniem i dolegliwościami,
•    lepsza mobilność kończyn,
•    poprawa struktur związanych z narządami ruchu,
•    zmniejszenie możliwości nawrotów bólu.

To warto wiedzieć

Ćwiczeń metodą McKenziego nie powinny wykonywać osoby, które cierpią na choroby i schorzenia powodujące osłabienie struktury kostnej. Nie zaleca się tej aktywności również przy: gorączce, ostrych stanach zapalnych, niezagojonych złamaniach, przy objawach ucisku na rdzeń kręgowy, a także kobietom w ciąży. Do chorób, przy których wyklucza się wykonywanie ćwiczeń, zalicza się: choroby nowotworowe, zespół ogona końskiego, chorobę Pageta, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, a także gruźlicę.

Metoda McKenziego – ćwiczenia – przykłady

Najpierw po dokładnej diagnozie specjalista pokazuje pacjentowi odpowiednie dla niego ćwiczenia. Należy je systematycznie wykonywać również poza gabinetem fizjoterapeutycznym, czyli w domu, czy też w każdym dowolnym miejscu, gdy mamy taką możliwość. Regularność zwiększa skuteczność metody i powoduje, że dolegliwości szybciej mijają. Dlatego wszystkie ćwiczenia warto wykonywać 2 razy dziennie.  

Istotną kwestią jest to, że ćwiczenia powinny być robione tak, żeby nie powodować żadnej bolesności.    

1. Kładziemy się na brzuchu. Pod podbrzusze podkładamy poduszkę, najlepiej jeśli jest to tzw. jasiek. Gdy poduszka jest miękka, to należy złożyć ją na pół lub zrolować, żeby stała się nieco twardsza. Dłonie podkładamy pod brodę. Oddychamy swobodnie i leżymy tak przez 10 min.

      
2. Kładziemy się na macie na brzuchu. Ręce swobodnie spoczywają na podłożu wzdłuż tułowia. Następnie unosimy w górę głowę razem z klatką piersiową próbując utrzymać taką pozycję za pomocą przedramion. Wytrzymujemy tak 10 sek. i po chwili wracamy do pozycji wyjściowej. Wykonujemy 5 powtórzeń tego ćwiczenia.

3. Stajemy w lekkim rozkroku, a nogi są wyprostowane w kolanach. Plecy są proste, wzrok kierujemy przed siebie. Dłonie unosimy na wysokości talii, tak żeby palce były skierowane ku dołowi. Następnie zaczynamy odginać tułów jak najbardziej w tył. Oczywiście należy pamiętać, żeby nie wywołać bólu. W takiej pozycji wytrzymujemy przez 2 sek., a po chwili wracamy do pozycji wyjściowej. Wykonujemy 5–10 powtórzeń.    

Zalecenia i profilaktyka

Do codziennych ćwiczeń przy dolegliwościach okolic kręgosłupa należy też wdrożyć odpowiednie postępowanie przy wykonywaniu prozaicznych czynności. Nawet to, na jakim podłożu śpimy, ma olbrzymie znaczenie. Dlatego przy bólach w krzyżu najwłaściwsze będzie leżenie na materacu, który nie jest miękki. Najlepszy będzie taki o średniej twardości. Należy  układać  się na boku. W okolicach talii, jeśli nie ma przeciwwskazań lekarza, warto też podkładać wyprofilowaną poduszkę lub wałek. Osoby, które mają siedzącą pracę, powinny co jakiś czas, np. co 30 min zażywać ruchu, czyli wstać, wykonać krótką gimnastykę, czy też się przejść. Tak samo warto postępować, gdy oglądamy w domu telewizję, czy korzystamy z komputera. Ważne, żeby przyjmować siedzącą postawę zgodną z anatomią. Nawet kiedy przez dłuższy czas stoimy, warto również co jakiś czas zmieniać tę pozycję. McKenzie zaleca także, aby przy podnoszeniu przedmiotów kucać, a nie się schylać. Poza tym dobrze jest zażywać ruchu, uprawiać nieobciążające kręgosłup aktywności oraz dużo spacerować. Są to bardzo ważne aspekty naszego życia.

Opracowanie Jarosław Cieśla