Przewlekła niewydolność żylna
Przewlekła niewydolność żylna

Przewlekła niewydolność żylna to stan wynikający z zastoju krwi w układzie żylnym kończyn dolnych na skutek wstecznego przepływu krwi (refluksu) w żyłach lub w wyniku zwężeń/niedrożności żylnych.

Przewlekła niewydolność żylna obejmuje:

  • żylaki,
  • zespół pozakrzepowy (w 40% przypadków przewlekła niewydolność żylna powstaje na skutek zakrzepicy żył głębokich),
  • pierwotna niewydolność zastawek żylnych – dziedziczona rodzinnie,
  • zespoły uciskowe.

Jest to dolegliwość dość często spotykana. Żylaki kończyn dolnych stwierdza się u 20–50% mieszkanek Europy Zachodniej. W Polsce żylaki mogą występować wśród 47% kobiet i 37% mężczyzn. Owrzodzenia żylne goleni występują rzadziej – od 0,3% do 7% – prawdopodobieństwo wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem, kumulacja choroby przypada na 6. i 7. dekadę życia.

Czynniki ryzyka

Istnieją czynniki ryzyka, które przyczyniają się do przewlekłej niewydolności żylnej. Należą do nich:

  • płeć żeńska – kobiety chorują sześciokrotnie częściej niż mężczyźni,
  • wiek,
  • czynniki dziedziczne – jeśli jeden z rodziców miał żylaki, ryzyko rozwoju choroby u potomka szacuje się na 42%, natomiast jeśli oboje rodziców miało żylaki, prawdopodobieństwo wystąpienia choroby wynosi 89%,
  • ciąża – wraz z kolejną ciążą wzrasta ryzyko wystąpienia żylaków,
  • praca w pozycji siedzącej lub stojącej,
  • otyłość,
  • zaparcia nawykowe,
  • hormonalne środki antykoncepcyjne,
  • palenie papierosów.

Leczenie niefarmakologiczne

Aby uniknąć przewlekłej niewydolności żylnej należy:

  • zmienić styl życia i zwiększyć aktywność fizyczną,
  • zachować odpowiednią pozycję w czasie pracy i unikać długotrwałego stania oraz siedzenia z nogami zgiętymi pod kątem prostym w stawach kolanowych i biodrowych,
  • zadbać o: ergonomiczne stanowisko pracy z pochylonym oparciem krzesła, podnóżek pod stopy, kilkunastominutowe przerwy na spacer,
  • regularnie uprawiać rekreacyjną aktywność ruchową (spacer, jogging, jazda na rowerze, pływanie),
  • odpoczywać z nogami ułożonymi powyżej poziomu serca,
  • korzystać z pończoch czy podkolanówek – zapobiegają zaleganiu krwi w żyłach i niekorzystnym zmianom w mikrokrążeniu,
  • bandażowanie opaskami/bandażami uciskowymi o dużej elastyczności kończyn z owrzodzeniami żylnymi,
  • masaż pneumatyczny przerywany lub sekwencyjny za pomocą mankietów powietrznych nadmuchiwanych kompresorem.

Opaski, pończochy czy podkolanówki uciskowe można stosować, jeśli nie ma przeciwwskazań takich jak:

  • ostre zapalenie skóry, choroby skóry z wysiękiem,
  • niedokrwienie tętnicze klasy III i IV,
  • zaawansowana niewydolność serca,
  • zniekształcenia kończyny, zapalenie stawów.

Zalecane są bezpieczne leki flebotropowe, które w składzie zawierają hesperydynę, pochodne rutyny, escynę. Pomocna będzie terapia ekstraktami z następujących ziół: ruta zwyczajna, ruszczyk kolczasty lub kasztanowiec zwyczajny.

Leczenie zabiegowe

Leczenie zabiegowe to między innymi:

  • usuwanie żylaków metodą strippingu,
  • operacje niewydolnych perforatorów metodą otwartą,
  • małoinwazyjne metody chirurgiczne: metoda CHIVA, mikroflebektomia, kriochirurgia, uroskopia,
  • ablacja żylaków za pomocą lasera (EVLT), termoablacja radiowa (EVRF), ablacja za pomocą pary wodnej (SVS),
  • skleroterapia żył poprzez wstrzyknięcie środka powodującego ich zrośnięcie (w przypadku niewielkich żylaków),
  • chirurgia plastyczna zastawek żylnych.


Nawroty żylaków po leczeniu operacyjnym są częste (do 50% przypadków). Zwykle dobrze rokuje systematyczne leczenie uciskowe.


Opracowała Agata Majcher

Źródło: 

Choroby układu krążenia w: „Medycyna Praktyczna”, redaktorzy działu: A. Budaj, W. Leśniak.