Serce

Serce

Serce to najważniejszy narząd układu krążenia. Ta niezawodna pompa pracuje bez ustanku i nigdy nie odpoczywa. Jest w stanie w ciągu jednej godziny przetoczyć ponad 350 litrów krwi, a w ciągu całego ludzkiego życia uderzyć około 3,5 miliarda razy. 


Mięsień sercowy jest w stanie dostarczyć każdej komórce naszego ciała świeżą, utlenowaną krew, bogatą w składniki odżywcze: witaminy, mikroelementy, hormony, substancje energetyczne, które umożliwiają pracę wszystkich narządów. Dzięki pracy serca z ustroju wydalane są szkodliwe produkty przemiany materii.


Serce pracuje w obwodzie zamkniętym – krew z serca jest przenoszona do tętnic i włośniczek, natomiast wraca do niego przez układ żyłek i żył. 


W układzie krwionośnym dorosłego człowieka bezustannie krąży ok. 5 litrów krwi. 


Wbrew obiegowej opinii serce leży nie po lewej stronie, ale prawie pośrodku klatki piersiowej, między dwoma płucami – w lewo jest tylko lekko przesunięte. Jego lokalizacja to część klatki piersiowej zwana śródpiersiem – pośrodku między obydwoma płucami, za przednią ścianą klatki piersiowej, z przodu od przełyku, a ponad przeponą. 2/3 serca leży na lewo od linii środkowej ciała, zaś 1/3 na prawo. 


U zdrowego człowieka organ ten osiąga wielkość jego własnej zaciśniętej pięści, a serce o większych rozmiarach może świadczyć o poważnej chorobie. U dorosłego mężczyzny powinno ważyć ok. 320 g, natomiast u kobiety – ok. 270 g.

Serce jako pompa

Serce składa się z dwóch oddzielnych pomp mięśniowych – prawej i lewej. W skład każdej z nich wchodzą przedsionek i komora, oddzielone zastawką. Jeśli nie ma żadnej wady w budowie serca, prawa i lewa strona pompy nie są ze sobą połączone.

Serce składa się z dwóch części (lewej i prawej) w skład każdej wchodzą:

Przedsionek, do którego spływa krew dużymi żyłami. W przedsionku ciśnienie jest niskie, służy ono jako „śluza” dla krwi, która przepływa dalej do komory.

Komora, która otrzymuje krew z przedsionka pod niedużym ciśnieniem. Następnie kurczy się, generując wysokie ciśnienie i wyrzucając krew przez dużą tętnicę (dla lewej komory tętnicą tą jest aorta, dla prawej – pień tętnicy płucnej).

Serce zbudowane jest więc z:

  • dwóch przedsionków (prawy i lewy),
  • dwóch komór (prawa i lewa), 
  • czterech zastawek – po dwie z każdej strony, aby krew nie cofała się z komór do przedsionków; zastawki żylne są między przedsionkami i komorami: dwudzielna po stronie lewej i trójdzielna po stronie prawej; 
  • dużych naczyń do komór – zastawki tętnicze pnia płucnego i aorty. 

Cykle pracy serca

Mięsień sercowy pompuje krew do łożyska naczyniowego dzięki powtarzającym się cyklom napełniania i opróżniania jam serca – najpierw przedsionków, a następnie komór. Na cykl pracy serca (cykl hemodynamiczny) składają się dwie fazy: skurczu i rozkurczu. W fazie rozkurczu zastawki aorty i tętnicy płucnej są zamknięte, a zastawki przedsionkowo-komorowo – otwarte. 


Skurcze serca są kontrolowane przez układ bodźcotwórczo-przewodzący serca. Jest on zbudowany ze specjalnych komórek, w których wytwarzany jest impuls elektryczny pobudzający mięsień do skurczu. 


Skurcz obu przedsionków i komór zachodzi równocześnie. Cykl pracy serca jest następujący: 

  1. Faza biernego napełniania komór – przedsionki i komory rozkurczone, zastawki żylne otwarte, a tętnicze – zamknięte; krew napływa przez przedsionki do komór.
  2. Faza czynnego napełniania komór – występuje skurcz przedsionków. 
  3. Początek skurczu komór – następuje skurcz izowolumetryczny („stałoobjętościowy”). Zamykają się zastawki żylne, a tętnicze jeszcze są zamknięte, bo ciśnienie w tętnicach chwilowo jest wyższe niż w komorach. Przez krótką chwilę wszystkie zastawki są zamknięte.
  4. Faza coraz silniejszego kurczenia się komór – komory przepychają krew przez otwierające się w tym momencie zastawki. Na tętnicach obwodowych wyczuwalna jest fala tętna.


Cały cykl pracy serca zdrowej osoby dorosłej trwa od 0,8 do 1 sekundy, a częstotliwość rytmu serca wynosi około 60–80 uderzeń na minutę.


Częstotliwość pracy serca zmienia się wraz z wiekiem:    

  • Noworodki ok. 130–140/min.
  • Niemowlęta ok. 120–140/min.
  • Małe dzieci (do 5 lat) ok. 100–120/min.
  • Dzieci w wieku szkolnym ok. 90–100/min.
  • Młodzież ok. 70–90/min.
  • Osoby dorosłe ok. 60–80/min.

Inne wpisy w tej kategorii

Zespół progerii Hutchinsona-Gilforda (progeria)

2023-02-02

Zespół progerii Hutchinsona-Gilforda (progeria)

Zespół progerii Hutchinsona-Gilforda jest rzadką, genetyczną chorobą polegającą na przedwczesnym, gwałtownym starzeniu się. Wyraz „progeria” pochodzi od greckiego progeros, oznaczającego „przedwc [...]

Czytaj dalej

Jak zadbać o płuca?

2023-01-30

Jak zadbać o płuca?

Oddech, głęboki wdech – to pierwsze, co robimy zaraz po narodzinach i ostatnie tuż przed śmiercią. Średnio oddychamy 12–15 razy na minutę w stanie spoczynku. Przyspieszony albo spowolniony oddech [...]

Czytaj dalej

Choroby późnego wieku

2023-01-27

Choroby późnego wieku

Wraz z zaawansowaniem wieku w naszych organizmach zachodzą określone i nieuniknione zmiany. Starzejąc się, ludzie chorują na powszechne, przewlekłe choroby, jak również we znaki daje się dotychcz [...]

Czytaj dalej

Głodówki lecznicze

2023-01-24

Głodówki lecznicze

Przez stulecia ludzkość musiała radzić sobie ze stale zmieniającą się podażą żywności. W zależności od wahań sezonowych lub większych klęsk żywiołowych, żywności często brakowało. W konsekwencji [...]

Czytaj dalej

Osteoporoza – poznaj cichego wroga

2023-01-19

Osteoporoza – poznaj cichego wroga

Osteoporoza (łac. osteoporosis) jest podstępną chorobą. Rozwija się po cichu, ponieważ demineralizacja kości nie daje sygnałów bólowych. Tymczasem niezdiagnozowana i nierozpoznana choroba może sp [...]

Czytaj dalej

Pozbyć się pasożytów

2023-01-17

Pozbyć się pasożytów

Temat pasożytów bytujących w naszym ciele jest ostatnimi czasy bardzo popularny. Duża w tym zasługa lekarzy holistycznych oraz naturopatów, którzy w infekcjach pasożytniczych upatrują źródła wiel [...]

Czytaj dalej