Kapary – symbol ludzkiej kondycji

Kapary (Capparis L.) to gatunek roślin należący do rodziny kaparowatych. Występują przede wszystkim w: rejonie śródziemnomorskim, Azji, Australii oraz na niektórych wyspach Oceanu Spokojnego, czyli Pacyfiku. Trudno dziś wyobrazić sobie kuchnię włoską, grecką czy francuską bez kaparów.

Te małe o cierpkim smaku kulki zaczynają doceniać także smakosze innych kuchni europejskich. Przyjrzyjmy się bliżej tym coraz bardziej popularnym – również w Polsce – owocom kapara.


Przyprawa, ale też lek

Do całej rodziny należy 139 gatunków tej rośliny. Niektóre odmiany są typowo ozdobne, inne służą jako przyprawa (na przykład pąki kwiatowe kaparów ciernistych) – szczególnie w kuchni francuskiej – a jeszcze inne stosowane są w ...lecznictwie.

W Polsce mamy jeszcze niewielki wybór, ale na rynku dostępne już są pączki kaparu ciernistego – zazwyczaj marynowane w zalewie octowej. Z wyglądu przypominają zielone oliwki, ale są dużo ostrzejsze w smaku. Nie jest on zawsze jednakowy, albowiem każdy gatunek tego owocu ma troszkę inny posmak. Kapary cenione są jednak we Francji, Grecji, Włoszech i Hiszpanii za wyjątkowy smak, aromat, ale też za prozdrowotne właściwości. Kapary cierniste wymienione są nawet w Biblii, a zdaniem biblistów są one symbolem ludzkiej kondycji.


Młodość i kondycja

Kapary to bogate źródło witamin, minerałów oraz innych prozdrowotnych składników. Zawierają między innymi polifenole będące naturalnymi strażnikami przed działaniem wolnych rodników, które – jak wiemy – odpowiadają za rozwój chorób nowotworowych oraz proces starzenia organizmu. Antyoksydanty wzmacniają też ogólnie ustrój przed różnego rodzaju infekcjami.
 
Pączki omawianej rośliny zawierają również witaminę C, która również opóźnia starzenie, ale i podnosi odporność organizmu, wzmacnia i uszczelnia naczynia krwionośne. Obecna także w pączkach rutyna spowalnia utlenianie się witaminy C oraz wspomaga jej przyswajanie. Podobnie działają kwercetyna oraz kemferol – pomagają wchłaniać witaminy i minerały oraz odmładzają nasze ciało.
Kapary to również niezbędna witamina A, która zapobiega chorobom wzroku (w szczególności tak zwanej kurzej ślepocie) a wraz z witaminą C poprawia stan skóry, włosów i paznokci. Przyspiesza też gojenie się ran, wzmacnia układ immunologiczny. Badania dowodzą niezbicie, że witamina A ogranicza ryzyko oraz spowalnia rozwój raka: jelita grubego, płuc i piersi.

Kapary to także skarbnica: sodu, magnezu, wapnia i potasu, czyli bardzo istotnych minerałów dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jak wiadomo, nadmiar sodu może powodować ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego, dlatego warto odpowiednio zbilansować swoją dietę – szczególnie dotyczy to osób, u których zdiagnozowano już tę powszechną przypadłość. Z kaparami (podobnie zresztą jak ze wszystkim) nie należy przesadzać, ale też zbytnio nie przejmować się tymi obostrzeniami. Sam często jadam te przepyszne pączki i nie zauważyłem niepokojących zmian w ciśnieniu tętniczym.


Zdrowe serce, wątroba i jelita

Kapary nadają posiłkom fantastyczny posmak, stanowiąc jednocześnie naturalny lek. Cierpki smak powoduje, że te zielone kuleczki są doskonałym antidotum na dolegliwości wątrobowe i całego układu pokarmowego. Doskonale regulują procesy metaboliczne, łagodzą ponadto udręki żołądkowo-jelitowe (wzdęcia, biegunki, ale i zaparcia). Poprawiają pracę jelit, ich perystaltykę i wypróżnianie. Niska kaloryczność kaparów pomaga jednocześnie w procesie odchudzania.

Wspomnianą już wyżej opinię biblistów potwierdzają badania naukowe i praktyka, albowiem stwierdzono pozytywny wpływ spożywania kaparów na kondycję i energię życiową oraz  na zwiększenie libido. Stąd też kapary uznawane są za znakomity afrodyzjak.

Kapary to także klucz do zdrowego serca i układu krążenia. Obecne w nich antyoksydanty skutecznie regulują działanie krwiobiegu, zapobiegając jednocześnie jakże powszechnej miażdżycy.

Ostra kuchnia śródziemnomorska

Dla miłośników ostrych smaków kapary to doskonałe rozwiązanie. W smaku przypominają oliwki z chrzanem, ale tak naprawdę trudno je zastąpić. Mogą stanowić doskonały (a przy tym zdrowy) dodatek do: sosów, sałatek, makaronów, pizzy czy dań mięsnych (tych jednak nie zalecam). Oryginalność i wyrazistość potraw z udziałem kaparów jest niezapomniana.A gdy dodamy do tego walory prozdrowotne, to... trudno obejść się bez tych zielonych kuleczek.

Nie zaleca się kaparów osobom z problemami sercowymi, obrzękami spowodowanymi nadmiarem wody w organizmie oraz cierpiącym na osteoporozę.

Niemniej jednak kapary stanowią znakomity (a przede wszystkim zdrowy) dodatek do posiłków i warto, aby kuchnia polska, śladem kuchni włoskiej, greckiej czy francuskiej, zaadaptowała je.


Opracowanie Sławomir Śmiełowski