Dzieci w wirtualnym świecie

Dzieci powinny być chronione przed pułapką uzależnienia od cyfrowych mediów. Rozwój dziecka to przebywanie w realnym świecie, a nie w cyberprzestrzeni, która potrafi okaleczać. Zrozumiałym jest, że argumenty o charakterze, że nie można ograniczać dzieciom dostępu do wirtualnego świata, bo będą „zacofane”, zmuszają do bardzo głębokiej refleksji. Najnowsze badania zdrowia psychicznego pokazują, że ludzie, a szczególnie młodzi, są niesamowicie uwikłani w wirtualny świat. Z tego powodu większość z nich, jeszcze nieświadoma tego w pełni, woła o pomoc. Jakie są tego poważne skutki?

To depresje, deficyty koncentracji uwagi, obniżenie zdolności uczenia się i funkcjonowania w społeczeństwie, znaczny niepokój w chwilach odłączenia od Internetu, lęk przejawiający się w relacjach międzyludzkich w realnym świecie, zwiększona agresywność, napadowy głód.

Czas ekranowy nieszkodliwy to 2 godziny w wieku 10–12 lat, 3 godziny w wieku 13–18 lat. Alarm jest jeden! Mamy epidemię smartfonów wśród dzieci i młodzieży.

Konsekwencje nadużywania internetu

Korzystanie bez umiaru z Internetu może objawiać się w sposób zagrażający zdrowiu psychicznemu i fizycznemu. Mogą pojawić się: nadwaga w skutek braku ruchu, otyłość, wady postawy, wady wzroku. Cierpi poważnie zdrowie psychiczne, co objawia się: zaburzeniami snu, depresją, problemami w zapamiętywaniu i myśleniu, rozproszeniem koncentracji i uwagi. Niepokojący jest fakt, że wpływa to negatywnie na relacje rodzic–dziecko. Natomiast efekty psychologiczne to: osłabienie woli i motywacji zadaniowej, zanik empatii, wygenerowanie postawy narcyza, osamotnienie czy znieczulica.

Fonoholizm

Fonoholizm to uzależnienie, które niesie za sobą przymus korzystania z urządzenia cyfrowego. Około 31 proc. polskich nastolatków uważa, że ich życie byłoby puste bez smartfonu. Fomo fear of missing out to lęk przed tym, że ominie go coś ważnego, gdy będzie poza siecią (offline). Jest to obawa o wykluczenie społeczne. W efekcie pojawia się niska samoocena wynikająca z permanentnego porównywania się z innymi osobami. Odnotowano częste przypadki (w sytuacjach braku dostępu do Internetu) bólów brzucha, zawrotów głowy, nudności. Za mechanizm uzależnienia odpowiedzialny w strukturze mózgu jest układ nagrody. Jak to działa?

Układ hormonalny nagradza człowieka, gdy jest on zaangażowany w: jedzenie, sukces, zabawę. Nagrodą jest dopamina. Ma ona dwojaki skutek. Daje przyjemność oraz zmusza do powtarzania tego, co przyjemność przyniosło. Niestety część mózgu nie odróżnia bodźców realnych od fikcji. Układ nagrody zostaje oszukany często przez uzależnienia. Mózg przestrojony na wyższy poziom (wyższa dawka dopaminy) przestaje odczuwać przyjemność w takim stopniu, jak wcześniej.

Jak zapobiegać zagrożeniom uzależnień cyfrowych

Cennym jest zrozumienie, co dzieje się w naszym organizmie. Jak zapobiegać zagrożeniom uzależnień cyfrowych? Niekiedy sami rodzice borykają się z podobnymi problemami. Dlatego jest im o wiele trudniej dostrzec to zagrożenie u swoich dzieci.

Co należy zrobić?

• Sprawdzić, ile czasu dziecko spędza w sieci?
• Postawić ograniczenia i ich konsekwentnie przestrzegać.
• Wybrać platformę, która spełnia swój cel, np. dobre kontakty ze znajomymi.
• Porozmawiać o płatnościach za gry (uświadomienie finansowe).
• Zakazać korzystania z cyfrowych mediów podczas posiłków, przy odrabianiu lekcji.
• Wyłączyć urządzenie przed snem.

Proponuję książkę Cyfrowy detoks psychologa dziecięcego Viktorii Duncley opisującą, w jaki sposób przeprowadzić radykalny, uzdrawiający detoks cyfrowy dziecka. Pomoc w tym temacie można uzyskać w specjalistycznych poradniach. Podajemy bezpłatny, całodobowy telefon, aktywny przez 7 dni w tygodniu.

Dziecięcy Telefon Zaufania: 800 12 12 12.

Telefon zaufania w sprawie uzależnień, w tym od Internetu (rozmowy anonimowe): 801 889 880.