Izoleucyna, leucyna, walina - aminokwasy istotne dla sportowców

Aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach (BCAA – ang. branched chain amino acids) należą do grupy aminokwasów alifatycznych. Są aminokwasami egzogennymi, czyli takimi, które nie mogą być syntetyzowane w organizmie człowieka i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Do aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach należą: izoleucyna, leucyna, walina. Szczególnie ta grupa aminokwasów odgrywa ważną rolę w codziennym życiu osób aktywnych, sportowców.

Dlaczego sportowcy powinni uwzględnić aminokwasy BCAA w codziennej diecie?

Podczas wzmożonego wysiłku fizycznego aminokwasy zabezpieczają mięśnie przed ich degradacją, biorąc udział w procesie glukoneogenezy, wytwarzając energię z glukozy krążącej we krwi, a gdy ta się wyczerpie, sięgają po zapasy glikogenu zmagazynowanego w mięśniach i wątrobie. By móc dalej kontynuować wysiłek fizyczny, organizm wykorzystuje zapasy aminokwasów BCAA.

Izoleucyna, leucyna, walina

Do aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach należą izoleucyna, leucyna, walina. Odgrywają kluczową rolę w prawidłowym przebiegu procesów naprawczych we włóknach mięśniowych. Są magazynowane i metabolizowane w mięśniach, więc osoby aktywne, uprawiające sport lub ćwiczące na siłowni szczególnie powinny uwzględniać te aminokwasy w swojej diecie.

Funkcje aminokwasów BCAA

Do głównych funkcji aminokwasów BCAA należą:

• wytwarzanie energii, biosynteza białek, zmniejszenie katabolizmu aminokwasów
• poprawa bilansu azotowego (umiejętność przyswajania białek)
• detoksykacja amoniaku
• ochrona wątroby
• stymulacja glukoneogenezy

Dzienne zapotrzebowanie

Objawy niedoboru

• wyczerpanie, osłabienie mięśni
• hiperamonemia (zwiększone ponad normę stężenie amoniaku we krwi)
• utrata masy mięśni
• zaburzona równowaga aminokwasów
• ujemny bilans azotowy
• zaburzone przekaźnictwo nerwowe

Leucyna

Leucyna jest aminokwasem ketogennym, bierze udział w ketogenezie, w wyniku której powstają ciała ketonowe: acetooctan, 3-hydroksymaślan i aceton. Pod wpływem wysiłku fizycznego w surowicy krwi spada ilość leucyny, co wpływa niekorzystnie na anabolizm, czyli proces metaboliczny, polegający na syntezie białek oraz innych hormonów. Jego najbardziej istotnym efektem jest powstawanie nowych komórek. Leucyna pobudza mięśnie do wydzielania IGF-1. Hormon ten oraz leucyna działają synergicznie, promując anabolizm. Leucyna stymuluje tworzenie nowych białek mięśniowych.

Izoleucyna

Izoleucyna jest izomerem leucyny, pełni ważną rolę w regeneracji tkanek. W razie kontuzji czy osłabienia izoleucyna przyspiesza regenerację mięśni, skóry oraz paznokci, wspomaga gojenie się ran. Jej rolą jest także udział w procesie krzepnięcia krwi – jest niezbędnym składnikiem w syntezie hemoglobiny. Bierze udział w regulacji poziomu cukru we krwi, wpływa na rozwój masy mięśniowej poprzez wspomaganie syntezy białek w mięśniach i wątrobie.

Walina

Walina pełni ważną rolę w wytwarzaniu energii. Bierze udział w procesie glukoneogenezy, w trakcie zwiększonego wysiłku fizycznego, kiedy jest duże zapotrzebowanie na glukozę i glikogen, organizm pobiera walinę wraz z leucyną i izoleucyną z mięśni, co pozwala na szybsze budowanie tkanki mięśniowej, zapobiegając jej utracie. Hamuje procesy degradacji białka budującego mięśnie, zapobiega utracie tkanki mięśniowej, bierze udział w syntezie białek mięśniowych, wpływa na redukcję masy ciała oraz sprzyja zwiększeniu wydajności sportowej.

Aminokwasy BCAA przyspieszają odbudowę mięśni, hamują ich rozpad, zwiększają ich odporność. Są to aminokwasy, które koniecznie należy przyjmować z zewnętrznego źródła – z pożywienia lub w formie suplementów.